Vì sao Trung Quốc tích trữ bạc cho cuộc đua AI?

• Trung Quốc đã nhập hơn 790 tấn bạc trong những tháng đầu năm 2026, đánh dấu tốc độ khởi đầu nhanh nhất trong tám năm. Tình trạng nghịch giá mạnh ở các hợp đồng kỳ hạn gần trên sàn Thượng Hải cho thấy nhu cầu vật chất đang rất cấp bách, chứ không đơn thuần là hoạt động đầu cơ.

• Nền tảng nhu cầu công nghiệp của bạc đã được củng cố rõ rệt. Năm 2024, nhu cầu công nghiệp đạt kỷ lục 680.5 triệu ounce, trong đó nhu cầu từ điện tử và thiết bị điện tăng lên 465.6 triệu ounce, nhờ lực kéo từ mảng công nghệ cao, đặc biệt khi giới đầu tư đổ dồn sự chú ý vào cổ phiếu của các tập đoàn phần cứng AI hàng đầu như NVIDIA, cùng với các dự án mở rộng lưới điện và phát triển thiết bị điện tử tiên tiến.

• AI chỉ là một phần trong câu chuyện nhu cầu của bạc. Nghiên cứu của Viện Bạc và Oxford Economics cho thấy nhu cầu trong tương lai sẽ gắn với trung tâm dữ liệu, chất bán dẫn, xe điện, hạ tầng sạc và năng lượng mặt trời. Riêng nhu cầu từ trung tâm dữ liệu và AI sẽ tiếp tục hỗ trợ mức tiêu thụ công nghiệp đến năm 2030.

• Mỹ đã đưa bạc vào danh sách khoáng sản quan trọng trong năm 2025, trong khi IEA cho biết Trung Quốc đang dẫn đầu về năng lực tinh luyện đối với 19 trên 20 khoáng sản chiến lược được theo dõi, với thị phần trung bình 70%.

• Viện Bạc dự báo thị trường sẽ thiếu hụt năm thứ sáu liên tiếp trong năm 2026. Dù vậy, hoạt động gia công công nghiệp được dự báo giảm 2%, xuống còn khoảng 650 triệu ounce, khi xu hướng tiết giảm vật liệu trong lĩnh vực PV và hoạt động thay thế bù đắp một phần nhu cầu tăng lên từ AI và trung tâm dữ liệu.

Tình hình hiện tại của thị trường bạc  

*Ghi chú bảng: Số liệu được tổng hợp từ các báo cáo của Bloomberg và các ấn phẩm của Viện Bạc.  

Làn sóng nhập khẩu của Trung Quốc là tín hiệu từ thị trường vật chất  

Phân tích của chúng tôi cho thấy cụm từ "tích trữ chiến lược" là cách mô tả chính xác nhất về hoạt động nhập khẩu kim loại trắng của Trung Quốc hiện nay. Các dấu hiệu đều cho thấy đây là hoạt động mua vào mang tính cấp bách từ cả khu vực sản xuất công nghiệp lẫn xu hướng phân bổ vốn vào các tài sản kim loại quý như bạc từ giới đầu tư trong nước: nhập khẩu tăng vọt, tồn kho nội địa thắt chặt, và giá giao ngay ở kỳ hạn gần cao hơn giá giao xa. Mô hình này thường phản ánh tình trạng khan hiếm kim loại vật chất trong nền kinh tế thực.

Điều đó không nhất thiết đồng nghĩa với việc Bắc Kinh đang triển khai một chương trình thu gom chính thức giống như chiến lược đa dạng hóa rủi ro tiền tệ và dự trữ quốc gia mà họ áp dụng với vàng. Đáng chú ý, Trung Quốc đã xuất khẩu khoảng 5,100 tấn bạc trong năm 2025, mức cao nhất trong ít nhất 16 năm. Chi tiết này làm suy yếu lập luận cho rằng cường quốc này đang siết xuất khẩu để thao túng thị trường. Thực tế hợp lý hơn là quy mô của Trung Quốc đủ lớn để nước này vừa có thể là một nhà xuất khẩu chủ chốt, vừa trở thành bên mua mạnh khi thị trường nội địa xuất hiện thiếu hụt.

Nói ngắn gọn, động thái của Trung Quốc phản ánh thực tế rằng nền công nghiệp của nước này hiện xem bạc là một nguyên liệu không thể thiếu, và họ không muốn đặt cược vào một chuỗi cung ứng toàn cầu vốn ngày càng biến động.

AI đang tái định hình vai trò của bạc trong nền kinh tế toàn cầu  

Bạc từ lâu đã mang hai vai trò song song: vừa là kim loại tiền tệ, vừa là kim loại công nghiệp. Giờ đây, AI đang củng cố mạnh hơn vai trò công nghiệp đó. Viện Bạc cho biết trung tâm dữ liệu và AI sẽ là những động lực thúc đẩy nhu cầu công nghiệp của bạc đến năm 2030. Nghiên cứu của tổ chức này cho thấy công suất điện IT toàn cầu đã tăng từ 0.93 gigawatt vào năm 2000 lên gần 50 gigawatt vào năm 2025, tức tăng gấp 53 lần.  

Sự mở rộng đó đòi hỏi thêm nhiều máy chủ, kết nối điện, hệ thống làm mát và các thiết bị điện tử hiệu năng cao. Tất cả đều kéo theo nhu cầu lớn hơn đối với những linh kiện có chứa bạc.

Oxford Economics cũng đưa ra kết luận tương tự. Tổ chức này gọi bạc là "kim loại của thế hệ tiếp theo" nhờ vai trò của nó trong trung tâm dữ liệu, hệ thống AI, xe điện và năng lượng mặt trời. Điều đó có nghĩa là nhu cầu bạc hiện không còn chỉ phụ thuộc vào sản xuất hay trang sức, mà ngày càng gắn chặt với hạ tầng số và hạ tầng năng lượng.

Các cuộc cạnh tranh về khoáng sản chiến lược thường tập trung vào liti, cô-ban, graphit, galli hoặc đất hiếm. Tuy nhiên, khi một kim loại trở nên không thể thiếu đối với hệ thống năng lượng, thiết bị điện tử, chất bán dẫn, trung tâm dữ liệu và sản xuất tiên tiến, nó sẽ mang ý nghĩa chiến lược thực sự. Việc Mỹ bổ sung bạc vào danh sách khoáng sản quan trọng trong năm 2025 là xác nhận rõ ràng cho tầm quan trọng chính sách ngày càng lớn của kim loại này.

Luận điểm tăng giá của bạc nằm ở cơ cấu cầu, không chỉ ở việc cầu tăng  

Phần lớn các phân tích theo hướng tích cực đều nhận ra xu hướng, nhưng lại bỏ qua cơ chế vận hành phía sau. Sự thay đổi quan trọng nhất không chỉ là mức tiêu thụ cao hơn, mà là việc nhu cầu đang dịch chuyển sang những ngành có giá trị chiến lược cao hơn và có mức độ chấp nhận gián đoạn nguồn cung thấp hơn.

Trong năm 2024, năng lượng mặt trời PV chiếm 29% nhu cầu công nghiệp của bạc, tăng mạnh so với mức 11% của năm 2014. Xe điện chạy pin sử dụng nhiều bạc hơn xe động cơ đốt trong từ 67-79%. Trong khi đó, trung tâm dữ liệu và AI cũng đang góp phần kéo nhu cầu đi lên thông qua sự mở rộng của hạ tầng số. Trung Quốc là nước đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng nhu cầu công nghiệp trong năm 2024, với mức tăng 7%.

Diễn biến này vẽ nên một bức tranh hoàn toàn mới trên thị trường mua bán các loại nguyên liệu thô toàn cầu. Nó không đơn thuần là một giai đoạn tiêu thụ tăng mạnh mang tính nhất thời, mà là quá trình bạc được tích hợp ngày càng sâu vào các cấu trúc trọng yếu như năng lượng, giao thông, điện toán và khả năng chống chịu của lưới điện. Khi bạc được gắn chặt vào các lĩnh vực này, giá trị chiến lược của nó cũng thăng hạng đáng kể, ngay cả trong trường hợp mức độ hấp thụ hằng năm không bứt phá quá mạnh.

Tổng quan lịch sử ngắn gọn: Điều lịch sử nói lên và điều lịch sử không nói lên

So sánh lịch sử phù hợp nhất ở đây không phải là cú siết giá năm 1980, vốn bị chi phối bởi đầu cơ và thao túng, mà là giai đoạn 2010-2011, khi bạc tăng rất mạnh nhờ sự kết hợp giữa nhu cầu công nghiệp và nhu cầu đầu tư đi lên.  

Năm 2010, giá bạc trung bình tăng 38% lên $20.19, đầu tư toàn cầu tăng 40% lên 279.3 triệu ounce, còn nhu cầu công nghiệp tăng 20.7% lên 487.4 triệu ounce. Sang năm 2011, giá trung bình lập kỷ lục $35.12 khi dòng tiền đầu tư vẫn duy trì ở vùng cao lịch sử.

Đó cũng là mô hình mà giá bạc ngày nay đang dần nghiêng về, với biên độ biến động có thể mở rộng nhanh chóng khi kim loại này vừa đóng vai trò nguyên liệu công nghiệp thiết yếu, vừa là công cụ phòng vệ tài chính đắc lực. Hoạt động mua vào của Trung Quốc hiện đặc biệt quan trọng vì nó nằm đúng tại điểm giao thoa này. Trong khi các nhà máy công nghiệp cần nguồn cung vật chất để duy trì sản xuất, thì giới đầu tư lại tìm kiếm một tài sản có khả năng trú ẩn trước tình trạng thâm hụt nguồn cung, tác động tiêu cực từ việc đồng tiền mất giá, cũng như các rủi ro địa chính trị leo thang. Khi cả hai lực cầu cùng siết chặt một lúc, cấu trúc giá của bạc có thể được thiết lập lại ở một nền tảng cao hơn hẳn.

Tuy vậy, lịch sử cũng nhắc nhở rằng không nên suy nghĩ theo đường thẳng. Tình trạng thiếu hụt kéo dài từ năm 2021 đến nay đã không tạo ra một xu hướng giá tăng một mạch, bởi tồn kho trên mặt đất, hoạt động tái chế và sự thay thế vật liệu vẫn đóng vai trò như lớp đệm. Vì vậy, kết luận đáng tin cậy hơn không phải là lịch sử đảm bảo một kịch bản lặp lại như năm 2011. Điều lịch sử thực sự ủng hộ là khả năng bạc bước vào một trạng thái có tầm quan trọng chiến lược lớn hơn và mức biến động cao hơn khi nhu cầu công nghiệp và đầu tư cùng củng cố lẫn nhau.

Một lưu ý quan trọng  

Viện Bạc (The Silver Institute) dự báo thị trường sẽ tiếp tục thiếu hụt trong năm 2026, đánh dấu năm thứ sáu liên tiếp, nhưng hoạt động gia công công nghiệp vẫn được dự báo giảm 2%, xuống còn khoảng 650 triệu ounce.  

Tuy nhiên, điều này không làm suy yếu luận điểm tăng giá tổng thể, mà ngược lại còn giúp làm rõ hơn bản chất của nó. Tiềm năng tăng giá theo tương quan rủi ro của bạc đến từ vai trò khó thay thế của kim loại này trong nhiều ứng dụng có giá trị cao, trong khi tăng trưởng nguồn cung vẫn bị giới hạn. Nguồn cung bạc toàn cầu được dự báo chỉ tăng 1.5% trong năm 2026 lên 1.05 tỷ ounce, còn sản lượng khai thác chỉ tăng 1% lên 820 triệu ounce.

Nguồn cung từ tái chế được dự báo tăng 7%, vượt mốc 200 triệu ounce lần đầu tiên kể từ năm 2012. Dù vậy, mức tăng này vẫn không đủ để xóa bỏ tình trạng thiếu hụt của thị trường.

Vì thế, luận điểm cốt lõi vẫn là bạc đang trở nên quan trọng hơn theo thời gian, bởi các ngành đang thúc đẩy nhu cầu của nó hiện giữ vai trò then chốt đối với năng lực công nghiệp quốc gia.

Kết luận chung  

Hoạt động mua bạc gần đây của Trung Quốc cho thấy một chuyển dịch rất quan trọng: bạc hiện đã trở thành yếu tố thiết yếu đối với tăng trưởng công nghiệp, đặc biệt khi nhu cầu mới từ AI và trung tâm dữ liệu đang tăng lên nhanh chóng. Điều này khiến bạc trở thành một chủ đề trung tâm trong các cuộc thảo luận về chính sách khoáng sản quan trọng.  

Điều đó không có nghĩa là mọi lập luận lạc quan đều đúng. Xu hướng tiết giảm lượng bạc trong lĩnh vực PV, khả năng thay thế vật liệu, hoạt động tái chế và sự biến động của dòng vốn đầu tư vẫn là những yếu tố cần được theo dõi sát.

Những bằng chứng hiện tại cho thấy bạc đang dần dịch chuyển từ vị thế của một kim loại chỉ mang giá trị trang sức và ứng dụng cơ bản, sang vai trò của một tài sản công nghiệp mang tính chiến lược cao. Sự thay đổi này đóng góp trực tiếp vào sự tiến bộ trong các hoạt động sản xuất vĩ mô, với mức độ ảnh hưởng ngày càng mở rộng song song cùng kỷ nguyên số hóa và điện khí hóa toàn cầu.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm cung cấp thông tin chung và không nhằm mục đích, cũng không nên được hiểu là, tư vấn tài chính, tư vấn đầu tư hay bất kỳ hình thức tư vấn nào khác để dựa vào. Không có quan điểm nào trong tài liệu này cấu thành khuyến nghị từ EBC hoặc tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hay chiến lược đầu tư cụ thể nào là phù hợp với bất kỳ cá nhân nào.