Đăng vào: 2026-01-07
Giá dầu đang giảm khi thị trường không còn coi trọng sự khan hiếm. Khi nguồn cung vượt quá cầu, lượng dầu dư thừa được tích trữ, và lượng tồn kho tăng cao khiến giao dịch dầu thô chuyển từ tình trạng lo ngại sang tình trạng cân bằng tài chính. Giá sẽ giảm cho đến khi sản lượng giảm, nhu cầu tăng hoặc các nhà sản xuất giảm nguồn cung.
Tình trạng giá yếu hiện nay tuân theo một mô hình quen thuộc: khi dự kiến có nguồn cung dư thừa, bất kỳ thông tin nào liên quan đến nguồn cung đều có thể đẩy nhanh tốc độ giảm giá. Các báo cáo gần đây, đặc biệt là những phân tích xoay quanh tâm điểm Venezuela, quyết định OPEC+ và tác động tới Việt Nam, đã củng cố kỳ vọng về nguồn cung dồi dào và nhu cầu theo mùa yếu vào đầu năm 2026.
Diễn biến ở Venezuela có ý nghĩa quan trọng như một tín hiệu hơn là một sự kiện riêng lẻ. Trong một thị trường dự đoán nguồn cung dư thừa vào năm 2026, ngay cả khả năng có thêm dầu cũng có thể gây áp lực lên giá cả. Vì giá dầu được định giá ở mức cận biên, những thay đổi nhỏ trong dòng chảy dự kiến có thể gây ra những tác động lớn.
Điểm đến của nguồn cung bổ sung cũng rất quan trọng. Việc chuyển hướng nguồn cung có thể làm giảm giá dầu trong nước và ảnh hưởng đến giá dầu toàn cầu, đặc biệt khi tâm lý nhà đầu tư trên thị trường vốn đã tiêu cực.
Cách đáng tin cậy nhất để đẩy giá dầu xuống thấp hơn không phải là sự sụt giảm nhu cầu đột ngột. Đó là sự dư thừa ổn định khiến dầu được tích trữ trong các kho. Khi lượng dự trữ tăng lên hàng tuần, người bán bắt đầu cạnh tranh với người mua, và giá cả trở thành công cụ để cân bằng thị trường.
Tình trạng này khiến kỳ vọng về lượng tồn kho năm 2026 có ảnh hưởng rất lớn. Việc dự đoán lượng tồn kho sẽ tiếp tục tăng khiến các đợt tăng giá suy yếu, vì thị trường kỳ vọng lượng dầu sẽ nhiều hơn mức có thể tiêu thụ ở mức giá hiện tại.
Đường cong giá trị của các hợp đồng phái sinh tương lai cũng phản ánh điều kiện thị trường. Hiện tượng contango, trong đó giá tương lai vượt quá giá giao ngay, thường cho thấy nguồn cung dư thừa và nhu cầu lưu trữ tăng lên. Cấu trúc này có thể hạn chế sự phục hồi giá, vì việc lưu trữ dầu trở nên ưu việt hơn so với việc mua ngay lập tức.
Sự suy giảm này bắt nguồn từ sự tăng trưởng ổn định và đa dạng của nguồn cung ngoài OPEC. Khi nhiều nguồn cùng đóng góp vào việc tăng nguồn cung, sẽ khó khăn hơn cho bất kỳ nhóm nào trong việc bù đắp lượng cung dư thừa nếu không có sự kỷ luật nhất quán.
Điều này đặt ra một thách thức chiến lược cho năm 2026. Nếu nguồn cung ngoài các quốc gia thành viên tiếp tục tăng, tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC+) phải lựa chọn giữa việc cắt giảm sản lượng sâu hơn để hỗ trợ giá cả, chấp nhận giá thấp hơn để duy trì thị phần, hoặc áp dụng một phương án trung dung để giảm thiểu biến động.
Nhiều dự báo cho thấy nhu cầu dầu mỏ toàn cầu vẫn đang tăng, nhưng tốc độ tăng trưởng khá khiêm tốn. Đó là điểm cân bằng không thoải mái, nơi giá dầu vẫn có thể giảm. Nhu cầu không cần phải sụp đổ hoàn toàn để giá dầu giảm. Chỉ cần nhu cầu tăng trưởng chậm hơn so với nguồn cung là đủ.
Có những điểm sáng, đặc biệt là ở các khu vực nhập khẩu lớn, nơi giá thấp hơn có thể khuyến khích sử dụng nhiên liệu. Nhưng tiêu thụ mạnh mẽ ở một khu vực thôi là chưa đủ. Để tái cân bằng nền kinh tế toàn cầu, sức mạnh của nhu cầu phải lan rộng và bền vững trên khắp các nền kinh tế lớn.
OPEC+ có thể định hướng thị trường nhưng không thể ấn định giá cụ thể. Ảnh hưởng của tổ chức này phụ thuộc vào uy tín, sự phối hợp và việc thực hiện hiệu quả. Thị trường phản ứng với những thay đổi chính sách thực tế ảnh hưởng đến cân bằng cung cầu.
OPEC+ đã tạm dừng kế hoạch tăng sản lượng đến đầu năm 2026, với lý do nhu cầu theo mùa và điều kiện thị trường. Việc tạm dừng này giúp phần nào bằng cách ngăn chặn nguồn cung bổ sung.
Tuy nhiên, việc tạm dừng không giải quyết được tình trạng dư thừa hiện có. Nếu lượng hàng tồn kho tiếp tục tăng, thị trường thường sẽ tìm kiếm thời gian tạm dừng dài hơn, cắt giảm sâu hơn hoặc thực thi các giới hạn nghiêm ngặt hơn.
Đây là phương án ít gây xáo trộn nhất và có thể làm chậm quá trình giảm giá, nhưng có thể không đủ nếu nguồn cung và lượng tồn kho từ các nước ngoài OPEC tiếp tục tăng.
Đây là cách nhanh nhất để hỗ trợ giá cả bằng cách trực tiếp giảm lượng thặng dư. Tuy nhiên, phương pháp này đặt ra những thách thức về chính trị và tài chính, vì việc cắt giảm sẽ làm giảm doanh thu cho các thành viên phụ thuộc vào khối lượng tiêu thụ và khiến việc tuân thủ trở nên khó khăn hơn trong bối cảnh áp lực ngân sách.
Đây là kịch bản mà thị trường lo ngại nhất trong thời kỳ suy thoái. Nếu các nhà sản xuất tập trung vào sản lượng, giá cả có thể giảm cho đến khi các nhà cung cấp có chi phí cao hơn giảm sản lượng và nhu cầu tăng lên.
Các nhóm nhà sản xuất thường hành động khi giá giảm mạnh đến mức cần phải cắt giảm sản lượng và khi họ tin rằng các đối thủ cạnh tranh sẽ không nhanh chóng bù đắp nguồn cung bị mất. Khoảng giá từ 50 đến 60 đô la là rất quan trọng: nếu giá duy trì ở mức đó, cách tiếp cận thận trọng có thể là đủ, nhưng nếu giá tiếp tục giảm sẽ làm tăng áp lực buộc phải có các biện pháp mạnh mẽ hơn.
Việc giá giảm xuống 50 đô la thường đòi hỏi nhiều yếu tố giảm giá đồng thời, ảnh hưởng lớn đến quyết định đầu tư vào thị trường dầu mỏ. Điều này xảy ra khi thị trường đang nắm giữ lượng dầu dư thừa và thiếu những lý do thuyết phục để duy trì vị thế.
Kịch bản cơ bản khả thi cho năm 2026 là giá cả sẽ dao động trong phạm vi rộng, với các đợt tăng giá suy yếu trừ khi lượng hàng tồn kho liên tục được thắt chặt. Trong tình trạng dư cung, giá cả sẽ khó giảm khi người bán phòng ngừa rủi ro dựa trên sự tăng giá và người sản xuất chậm cắt giảm nguồn cung cho đến khi thấy rõ tổn thất.
Lượng hàng tồn kho dư thừa sẽ tiếp tục gia tăng vào đầu năm 2026, được xác nhận bởi một số đợt tăng hàng tồn kho liên tiếp.
OPEC+ phát tín hiệu kiên nhẫn, nghĩa là sẽ không có những đợt cắt giảm sâu hơn nữa ngoài giai đoạn tạm dừng hiện tại.
Trong kịch bản này, mức giá 50 đô la không phải là một dự báo quá đột phá. Nó thể hiện mức giá cân bằng mà thị trường dự đoán sẽ có sự hạn chế nguồn cung, tốc độ tăng trưởng sản lượng chậm lại và nhu cầu mạnh hơn để bắt đầu tái cân bằng.
Ngay cả khi nguồn cung dư thừa, giá dầu cũng không giảm theo đường thẳng. Các vấn đề về hậu cần, nhà máy lọc dầu, hạn chế vận chuyển và tắc nghẽn khu vực có thể gây ra tình trạng khan hiếm ở một số thị trường nhất định, bất chấp sự cân bằng lỏng lẻo trên toàn cầu.
Nếu những ma sát này gia tăng, giá có thể ổn định ở mức trên 50 đô la bất chấp tình trạng dư cung, vì tình trạng thiếu hụt cục bộ sẽ hỗ trợ biên lợi nhuận và đẩy lượng dầu trong hệ thống ra thị trường.
Xu hướng tồn kho: Các tuần riêng lẻ ít quan trọng hơn so với các xu hướng kéo dài nhiều tuần.
Đường cong giá tương lai: Hiện tượng contango sâu hơn thường báo hiệu nguồn cung dư thừa và áp lực lên kho dự trữ.
Hướng dẫn của OPEC+: Liệu việc tạm dừng có được kéo dài và liệu ngôn ngữ tuân thủ có trở nên nghiêm ngặt hơn hay không.
Đà tăng trưởng nguồn cung ngoài OPEC: Theo dõi tốc độ tăng trưởng bên ngoài khuôn khổ OPEC+.
Sức mạnh nhu cầu từ các nhà nhập khẩu lớn: Nhu cầu rộng khắp và bền vững là cần thiết để thay đổi cục diện thị trường.
Giá dầu giảm do lo ngại về tình trạng dư cung và tồn kho tăng cao. Các thông tin mới về nguồn cung củng cố kỳ vọng về việc sẽ có thêm dầu được đưa vào thị trường trong thời kỳ nhu cầu theo mùa yếu.
OPEC+ có thể làm chậm hoặc đảo ngược xu hướng suy giảm bằng cách cắt giảm nguồn cung đủ lớn trong một thời gian dài để thay đổi xu hướng tồn kho. Việc tạm dừng kế hoạch tăng sản lượng trong thời gian ngắn có thể hữu ích, nhưng tình trạng tồn kho tăng liên tục thường đòi hỏi các biện pháp mạnh mẽ hơn.
Giá dầu 50 đô la là điều có thể xảy ra nếu nguồn cung dư thừa tăng mạnh vào đầu năm và phản ứng của các nhà sản xuất bị hạn chế. Trong kịch bản này, mức giá 50 đô la đóng vai trò là mức cân bằng, làm chậm nguồn cung và khuyến khích nhu cầu mạnh mẽ hơn.
Hiện tượng contango xảy ra khi giá tương lai vượt quá giá giao ngay, thường phản ánh nguồn cung dư thừa và nhu cầu lưu trữ tăng cao. Cấu trúc này có thể hạn chế đà tăng giá, vì việc nắm giữ hàng tồn kho trở nên hấp dẫn hơn so với việc mua ngay lập tức.
Không phải lúc nào cũng vậy. Giá xăng phụ thuộc vào điều kiện lọc dầu, lượng tồn kho nhiên liệu, thuế và chuỗi cung ứng địa phương. Mặc dù dầu thô là yếu tố đầu vào quan trọng, nhưng thời điểm và mức độ biến động giá có thể khác nhau.
Trên sàn giao dịch hàng hóa, giá dầu đang giảm vì sản lượng toàn cầu vượt quá nhu cầu ở mức giá hiện tại, dẫn đến kỳ vọng về lượng dự trữ cao hơn. Các thông tin về nguồn cung có tác động lớn nhất khi chúng củng cố luận điểm về tình trạng dư cung nói chung, thúc đẩy phản ứng nhanh chóng của thị trường trong điều kiện giảm giá.
OPEC+ chỉ có thể hỗ trợ giá bằng cách điều chỉnh chính sách phù hợp với quy mô nguồn cung dư thừa. Việc tạm dừng các kế hoạch tăng sản lượng sẽ giúp có thêm thời gian nhưng không loại bỏ được nguồn cung dư thừa. Nếu lượng tồn kho tiếp tục tăng đến đầu năm 2026, giá dầu có thể sẽ tiếp tục giảm, khiến mức giá 50 đô la trở thành vấn đề thực tế về thời điểm và phản ứng của các nhà sản xuất.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không được xem là (và không nên được coi là) lời khuyên về tài chính, đầu tư hoặc bất kỳ lời khuyên nào khác mà bạn nên dựa vào. Không có ý kiến nào được đưa ra trong tài liệu này cấu thành khuyến nghị của EBC hoặc tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hoặc chiến lược đầu tư cụ thể nào là phù hợp với bất kỳ cá nhân cụ thể nào.
