Đăng vào: 2026-01-26
Những cuộc tranh luận về việc "đồng đô la sắp sụp đổ" thường bùng lên mỗi khi đồng tiền này suy yếu trong vài tháng liên tiếp, khi dữ liệu cho thấy lạm phát tăng vọt hoặc khi bối cảnh chính trị trở nên hỗn loạn. Tuy nhiên, trên thị trường tài chính, khái niệm "sụp đổ" có ý nghĩa rất cụ thể, khác hẳn với những chu kỳ suy yếu hay điều chỉnh thông thường.
Vì vậy, hãy tiếp cận câu chuyện này dưới góc nhìn của một nhà giao dịch. Trước tiên, chúng ta sẽ xác định "sự sụp đổ của đồng đô la" trông sẽ như thế nào trên thực tế, sau đó đối chiếu với các bộ dữ liệu quan trọng: chỉ số tỷ giá hối đoái tổng hợp của đồng đô la, lạm phát, tỷ trọng trong dự trữ ngoại hối toàn cầu và mức độ sử dụng trong các giao dịch thanh toán thực tế.
Không. Dữ liệu hiện tại không ủng hộ luận điểm cho rằng đồng đô la đang sụp đổ.
Thước đo sức mạnh đồng bạc xanh bình quân gia quyền (Chỉ số đô la danh nghĩa bình quân của Cục Dự trữ Liên bang) đạt 120,4478 vào ngày 16 tháng 1 năm 2026. Con số này cao hơn khoảng 20% so với mức cơ sở 100 vào tháng 1 năm 2006, và đó rõ ràng không phải là bức tranh của một đồng tiền đang "sụp đổ".
Đúng là đồng đô la đã suy yếu trên diện rộng trong một năm vừa qua, dù diễn biến tỷ giá USD/VND tại các ngân hàng vẫn ghi nhận mức kịch trần vào giai đoạn cuối tháng 1. Chỉ số này ở mức 129,6284 vào ngày 16 tháng 1 năm 2025, tương ứng mức giảm khoảng 7% so với cùng kỳ năm trước khi so sánh đến giữa tháng 1 năm 2026. Đây là một biến động đáng kể, nhưng vẫn nằm trong biên độ dao động lịch sử bình thường của tỷ giá hối đoái.
Song song đó, lạm phát tại Mỹ đã hạ nhiệt so với đỉnh năm 2022. Lạm phát CPI tháng 12 năm 2025 ở mức 2,7% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát PCE tổng thể tháng 11 năm 2025 ở mức 2,8% so với cùng kỳ. Những con số này vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang, nhưng còn cách rất xa mức có thể gọi là "phá hủy giá trị đồng tiền".
Khi ai đó nói "đồng đô la đang sụp đổ", thường là họ đang ám chỉ một trong ba kịch bản sau:
Sụp đổ về tỷ giá hối đoái: Giá trị đồng đô la giảm mạnh và kéo dài so với phần lớn các đồng tiền khác, chứ không chỉ với một cặp tiền tệ riêng lẻ như tỷ giá Euro so với Đô la Mỹ.
Sức mua suy giảm nghiêm trọng: Lạm phát duy trì ở mức rất cao trong nhiều năm, trong khi tiền lương không theo kịp, khiến sức mua của người dân bị bào mòn nhanh chóng.
Đánh mất vai trò toàn cầu: Thế giới dần ngừng sử dụng đồng đô la trên quy mô lớn trong dự trữ ngoại hối, thanh toán thương mại và các dòng thanh toán xuyên biên giới khác.
Ba yếu tố trên có liên hệ với nhau, nhưng không đồng nghĩa. Đồng đô la có thể suy yếu mà vẫn giữ được vị thế tiền tệ dự trữ chủ chốt. Lạm phát ở mức cao hơn cũng có thể xảy ra mà không kéo theo một cú sụp đổ đột ngột về tỷ giá hối đoái.
Do đó, câu hỏi đúng hơn cần đặt ra là: liệu đồng đô la có đang suy giảm giá trị so với hầu hết các tài sản và đồng tiền khác, đồng thời người dùng toàn cầu có đồng loạt từ bỏ nó hay không? Nếu câu trả lời là không, thì việc dùng từ "sụp đổ" thường là phóng đại.
Cách tốt nhất để tránh tình trạng "cherry-pick" dữ liệu là sử dụng chỉ số trọng số thương mại tổng hợp của Cục Dự trữ Liên bang. Dưới đây là những gì chỉ số này thể hiện vào cùng thời điểm giữa tháng 1 trong các năm gần đây:
| Chỉ số (Chỉ số Đô la Tổng quát Danh nghĩa) | Giá trị | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Ngày 16 tháng 1 năm 2024 | 120.9213 | Đồng đô la mạnh hơn đáng kể so với mức cơ sở năm 2006. |
| Ngày 16 tháng 1 năm 2025 | 129,6284 | Đồng đô la tiếp tục tăng giá, củng cố đà mạnh lên. |
| Ngày 16 tháng 1 năm 2026 | 120.4478 | Đồng đô la đã xóa bỏ phần lớn mức tăng có được trong năm 2025. |
| Thay đổi trong 1 năm (Tháng 1 năm 2025 → Tháng 1 năm 2026) | -7,1% | Một chu kỳ điều chỉnh giảm giá ngoại hối với quy mô vẫn được xem là bình thường. |
| Từ năm 2006 cơ sở (100) | +20,4% | Về dài hạn, đồng đô la vẫn đang ở vùng giá cao hơn đáng kể so với mốc cơ sở. |
Một "cuộc sụp đổ" thường là quá trình lao dốc nhanh, ngày càng trầm trọng, thường gắn với lạm phát phi mã, dòng vốn tháo chạy ra nước ngoài hoặc sai lầm nghiêm trọng trong chính sách. Việc chỉ số giảm khoảng 7% sau một năm tăng mạnh trên diện rộng hoàn toàn không phù hợp với mô tả đó.
Khi người dân bày tỏ lo ngại về "sự sụp đổ của đồng đô la", điều họ cảm nhận rõ nhất thường là chi phí sinh hoạt tăng lên. Sự mất giá của đồng tiền vì thế là biến số rất quan trọng, bởi một đồng tiền có thể "suy yếu" ngay trong nội địa, ngay cả khi nó không sụp đổ trên thị trường ngoại hối.
Tình hình lạm phát chính thức hiện tại như sau:
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) (tháng 12 năm 2025): tăng 2,7% so với cùng kỳ năm trước.
Chỉ số giá PCE (tháng 11 năm 2025): tăng 2,8% so với cùng kỳ năm trước.
Mức lạm phát này, chịu tác động một phần bởi chi phí năng lượng khi giá khí đốt tự nhiên leo lên đỉnh cao nhất từ cuối năm 2022, rõ ràng gây áp lực lên chi tiêu hộ gia đình và là yếu tố quan trọng trong hoạch định chính sách của Cục Dự trữ Liên bang. Tuy nhiên, nó vẫn còn cách rất xa mức có thể gọi là "phá hủy giá trị đồng tiền".
Một trong những lý do giúp đồng đô la thường duy trì được giá trị, ngay cả khi tin tức vĩ mô có phần tiêu cực, chính là lợi suất và kỳ vọng vào lộ trình giảm lãi suất của Fed trong năm 2026. Dòng vốn toàn cầu vẫn liên tục tìm đến những thị trường có tính thanh khoản cao và đem lại mức lợi nhuận tương đối hấp dẫn.
Tính đến ngày 22 tháng 1 năm 2026:
Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm: 4,26%
Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm: 3,61%
Chênh lệch lợi suất 10 năm trừ 2 năm: khoảng +0,65% (cấu trúc kỳ hạn lãi suất có độ dốc dương)
Lợi suất cao không đảm bảo một đồng tiền luôn mạnh, nhưng nó làm giảm đáng kể khả năng xảy ra các cú sụt giảm đột ngột và hỗn loạn.
Để câu chuyện "sụp đổ" thực sự có cơ sở, thông thường thị trường sẽ phải chứng kiến sự sụt giảm niềm tin nghiêm trọng của người mua trái phiếu hoặc một làn sóng lạm phát khiến định giá tài sản bị đẩy lên mức khó biện minh.
Dữ liệu COFER của IMF là điểm khởi đầu tốt để phân tích cơ cấu dự trữ. Thông điệp chính không phải là "đồng đô la đã biến mất", mà là "đồng đô la vẫn chiếm vị thế chủ đạo, trong bối cảnh thế giới đang đa dạng hóa dần sang các đồng tiền khác".
| Chỉ số COFER | Quý 2 năm 2025 | Quý 3 năm 2025 |
|---|---|---|
| Cổ phần USD | 57,08% | 56,92% |
| Cổ phiếu Euro | 20,24% | 20,33% |
| Cổ phiếu Nhân dân tệ | 1,99% | 1,93% |
| Tổng dự trữ ngoại hối | 12,94 nghìn tỷ đô la | 13,0 nghìn tỷ đô la |
Trong bản cập nhật COFER quý 3 năm 2025 của IMF:
Tổng quỹ dự trữ tiền tệ quốc gia trên toàn cầu tăng lên 13,0 nghìn tỷ đô la.
Tỷ trọng của đô la Mỹ chỉ giảm nhẹ xuống 56,92% (từ 57,08% trong quý 2 năm 2025).
Đây là quá trình suy giảm chậm rãi, chứ không phải một cú rơi tự do.
Báo cáo đánh giá vai trò toàn cầu của đồng đô la Mỹ năm 2025 của Cục Dự trữ Liên bang cũng cho thấy đồng đô la vẫn giữ vị thế thống trị đáng kể, dù tỷ trọng đã giảm dần so với giai đoạn đỉnh điểm đầu những năm 2000.
Cơ cấu dự trữ thay đổi khá chậm, trong khi dữ liệu thanh toán mang tính cập nhật và phản ánh thực tiễn hơn. Trên hệ thống SWIFT, tính theo giá trị giao dịch, đô la Mỹ vẫn là đồng tiền được sử dụng nhiều nhất trong các khoản thanh toán toàn cầu.
Theo báo cáo RMB Tracker của SWIFT (phiên bản tháng 12 năm 2025, ghi nhận dữ liệu tháng 11 năm 2025):
Tỷ trọng USD trong tổng giá trị thanh toán toàn cầu: 46,77%
Tỷ trọng EUR: 23,83%
Tỷ trọng CNY: 2,94%
Nếu loại trừ các khoản thanh toán nội khối trong khu vực đồng Euro, tỷ trọng của đồng đô la còn tăng lên đáng kể (báo cáo cho thấy USD chiếm 57,03% trong "các khoản thanh toán quốc tế" ngoài khu vực Eurozone).
Như vậy, hệ thống thanh toán quốc tế hiện tại chưa cho thấy dấu hiệu "quay lưng" với đồng đô la.
Dưới đây là một bảng kiểm tra đơn giản mà bạn có thể sử dụng để đánh giá các tiêu đề mang tính bi quan về "sự sụp đổ của đồng đô la".
| Tín hiệu căng thẳng | "Sự sụp đổ" sẽ trông như thế nào? | Dữ liệu hiện tại cho thấy gì? |
|---|---|---|
| Giá trị ngoại hối tổng quát | Sự suy giảm mạnh, trên diện rộng và kéo dài nhiều năm. | Chỉ số tổng quát vẫn cao hơn khoảng 20% so với năm 2006, bất chấp đợt điều chỉnh giảm trong 1 năm gần đây. |
| Lạm phát | Lạm phát cao dai dẳng, kỳ vọng lạm phát liên tục tăng. | CPI tăng 2,7% so với cùng kỳ (tháng 12 năm 2025); PCE tăng 2,8% so với cùng kỳ (tháng 11 năm 2025) – cao hơn mục tiêu nhưng chưa phải mức khủng hoảng. |
| Vai trò dự trữ | Tỷ trọng trong dự trữ ngoại hối giảm nhanh, xuất hiện các làn sóng bán tháo bắt buộc. | Tỷ trọng USD ở mức 56,92% trong quý 3 năm 2025 – chỉ dao động nhẹ theo quý. |
| Sử dụng trong thanh toán | Đồng đô la đánh mất vị trí dẫn đầu trong các phương thức thanh toán toàn cầu. | USD vẫn là đồng tiền đứng đầu về giá trị thanh toán trên hệ thống SWIFT. |
| Áp lực trên thị trường tài chính | Đấu giá trái phiếu thất bại, hệ thống giao dịch trái phiếu kho bạc gặp trục trặc nghiêm trọng. | Lợi suất trái phiếu đang ở mức cao nhưng thị trường vẫn vận hành bình thường; lợi suất trái phiếu 10 năm |
Tựu trung lại, đồng đô la hiện đang trải qua một chu kỳ điều chỉnh giảm bình thường trong khi thế giới tiến hành đa dạng hóa cấu trúc tiền tệ toàn cầu một cách từ tốn.
Cách tiếp cận bình tĩnh không có nghĩa là bỏ qua rủi ro. Thay vào đó, nó giúp chúng ta phân biệt rõ giữa quá trình bào mòn từ từ và nguy cơ đứt gãy đột ngột.
Nợ công của Mỹ đang ở mức rất cao và thị trường quan tâm nhiều hơn tới xu hướng vận động của nợ trong trung – dài hạn, thay vì chỉ nhìn vào con số tuyệt đối tại một thời điểm.
Tính đến ngày 16 tháng 1 năm 2026, tổng nghĩa vụ tài chính quốc gia của Mỹ ở mức 38,46 nghìn tỷ đô la (số liệu TreasuryDirect).
Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) ước tính thâm hụt ngân sách năm tài khóa 2025 vào khoảng 1,8 nghìn tỷ đô la.
Việc phát hành nợ quy mô lớn không tự động kéo đồng đô la suy yếu, nhưng có thể khiến thị trường đòi hỏi mức "phí rủi ro" cao hơn, đặc biệt nếu môi trường chính sách trở nên thiếu chắc chắn.
Mỹ vẫn đang duy trì mức thâm hụt lớn trên tài khoản vãng lai:
Cục Phân tích Kinh tế (BEA) ghi nhận thâm hụt tài khoản vãng lai quý 3 năm 2025 là 226,4 tỷ đô la.
Các mức thâm hụt tài khoản vãng lai lớn có thể được duy trì trong thời gian dài nếu các nhà đầu tư quốc tế vẫn đều đặn tái đầu tư vốn vào tài sản Mỹ.
Nguy cơ chỉ thực sự gia tăng khi niềm tin suy giảm, trong khi nhu cầu tài trợ thâm hụt vẫn rất lớn.
Nếu lạm phát liên tục neo ở mức cao hơn mục tiêu và chính sách của Ngân hàng Trung ương Hoa Kỳ tỏ ra bị bó tay, đồng đô la sẽ có nguy cơ đánh mất vai trò là "tài sản lưu trữ giá trị". Hiện tại, lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu nhưng chưa vượt ngoài tầm kiểm soát.
Stablecoin, các hệ thống thanh toán khu vực và những thỏa thuận thanh toán thương mại song phương có thể dần làm giảm thị phần của đồng đô la theo thời gian.
Tuy nhiên, đây là một câu chuyện dài hơi, diễn ra từng bước, chứ không phải cú sốc xảy ra chỉ sau một đêm – nhất là trong bối cảnh đồng đô la vẫn là đồng tiền dẫn đầu trong thanh toán trên hệ thống SWIFT.
Dựa trên các chỉ số tỷ giá hối đoái tổng hợp và dữ liệu sử dụng toàn cầu mới nhất, câu trả lời là không. Đồng đô la đang yếu hơn so với một năm trước, nhưng những trụ cột chính trong vai trò tiền tệ toàn cầu vẫn được duy trì.
Nhiều người phản ứng chủ yếu với giá cả trong nước. Dù lạm phát đã giảm từ đỉnh, mặt bằng giá hiện tại vẫn cao hơn đáng kể so với vài năm trước, khiến áp lực chi phí là rất thực tế, ngay cả khi thị trường ngoại hối hoạt động tương đối ổn định.
Theo nghĩa "dần dần" thì có. Tỷ trọng đồng đô la trong dự trữ toàn cầu đã giảm từ từ trong nhiều năm, khi các ngân hàng trung ương bổ sung thêm các đồng tiền khác. Tuy nhiên, đồng đô la vẫn là đồng tiền dự trữ lớn nhất với khoảng cách rất xa so với phần còn lại.
Các tín hiệu đáng lo ngại hơn nhiều sẽ là: kỳ vọng lạm phát tăng cao và neo lâu dài, chỉ số đô la tổng quát lao dốc hỗn loạn, cùng với các dấu hiệu rõ ràng về căng thẳng trên thị trường trái phiếu kho bạc và nhu cầu tài trợ cho Bộ Tài chính Mỹ – chứ không chỉ là một đợt điều chỉnh tỷ giá thông thường.
Tóm lại, dựa trên các bộ dữ liệu đáng tin cậy nhất hiện có vào cuối tháng 1 năm 2026, không có bằng chứng cho thấy đồng đô la đang "sụp đổ".
Cách nhìn hợp lý hơn – và thiết thực hơn với nhà giao dịch – là xem đồng đô la đang ở trong một giai đoạn tranh chấp, nơi kỳ vọng chính sách, rủi ro uy tín và xu hướng đa dạng hóa toàn cầu có thể tạo ra những đợt biến động đáng kể.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không được coi (và không nên được coi) là tư vấn tài chính, tư vấn đầu tư hoặc bất kỳ dạng khuyến nghị nào khác mà bạn nên dựa vào. Mọi quan điểm được nêu trong tài liệu này không cấu thành khuyến nghị của EBC hoặc của tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hay chiến lược đầu tư cụ thể nào là phù hợp với một cá nhân cụ thể.
