Đăng vào: 2026-01-15
Giá dầu thế giới đang bước vào một nhịp điều chỉnh khá quyết liệt sau chuỗi ngày tăng nóng vì rủi ro nguồn cung từ Iran. Trong phiên giao dịch sáng 15/1 theo giờ Việt Nam, giá dầu Brent và giá dầu WTI đồng loạt giảm hơn 2–3%, lùi khỏi vùng đỉnh nhiều tuần, sau khi Tổng thống Mỹ phát đi tín hiệu tạm hoãn khả năng tấn công quân sự vào Iran và cam kết đang nỗ lực làm dịu tình hình. Cùng với đó, các số liệu tồn kho dầu thô Mỹ tăng, khả năng Venezuela nối lại xuất khẩu và tâm lý chốt lời sau nhịp tăng kéo dài đã khiến thị trường dầu mỏ quay đầu.
Trên thị trường quốc tế, hai chỉ số tham chiếu quan trọng là dầu Brent và dầu WTI đều đồng loạt điều chỉnh sau nhịp tăng liên tục nhiều phiên:
Giá dầu Brent: sau khi có thời điểm chạm vùng trên 66 USD/thùng trong phiên trước, hiện đã lùi về quanh vùng 64 USD/thùng, tương đương mức giảm hơn 3% trong ngày.
Giá dầu WTI: hợp đồng giao sau tháng gần nhất giảm về gần 60 USD/thùng, mất khoảng 2–3% so với đầu phiên, sau khi từng leo lên vùng trên 62 USD/thùng trong các phiên trước đó.
Nếu nhìn trong bức tranh rộng hơn khoảng 1–2 tuần qua, giá dầu thế giới vẫn đang ở vùng cao hơn so với đầu tháng. Trước khi bước vào nhịp điều chỉnh hiện tại, giá dầu thế giới hôm nay (phiên 14/1) từng ghi nhận Brent giữ vững trên mốc 65 USD/thùng do lo ngại căng thẳng Iran, với WTI tiến dần về sát 62 USD/thùng, chủ yếu do lo ngại bất ổn tại Iran có thể làm gián đoạn nguồn cung.
Đáng chú ý, khối phân tích quốc tế cho rằng đợt giảm giá lần này chủ yếu là sự “xả bớt phí rủi ro địa chính trị” mà thị trường đã cộng thêm vào giá trong những ngày căng thẳng leo thang. Khi rủi ro tấn công quân sự tức thời giảm xuống, các quỹ phòng hộ và nhà đầu tư lớn đã tranh thủ chốt lời sau nhịp tăng mạnh, khiến đà giảm trong ngày càng sâu hơn.
Trong những ngày đầu năm, Iran trở thành tâm điểm của thị trường dầu mỏ thế giới khi làn sóng bất ổn và nguy cơ đối đầu quân sự với Mỹ tăng cao. Các tuyên bố cứng rắn, cùng khả năng áp thêm biện pháp trừng phạt và thuế quan, đã khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại về việc nguồn cung dầu từ khu vực Trung Đông – đặc biệt là qua eo biển Hormuz, “mạch máu” vận chuyển dầu của thế giới – có thể bị gián đoạn.
Tuy nhiên, trong 24 giờ gần đây, Tổng thống Mỹ đã phát đi thông điệp mang tính “hạ nhiệt”, cho biết Washington chưa có kế hoạch tấn công Iran trong ngắn hạn và tình trạng bạo lực đang có dấu hiệu dịu lại. Tuyên bố này lập tức làm giảm lo ngại về nguy cơ phong tỏa tuyến vận tải dầu quan trọng, kéo theo việc giá dầu thế giới điều chỉnh mạnh khi nhà đầu tư đánh giá lại mức độ rủi ro.
Cơ chế ở đây khá rõ ràng:
Khi căng thẳng leo thang, thị trường cộng thêm “phí rủi ro chiến tranh” vào giá, khiến Brent và WTI tăng nhanh.
Khi có tín hiệu hạ nhiệt, phần phí này bị rút bớt, kéo giá giảm dù cán cân cung – cầu cơ bản chưa thay đổi quá nhiều.
Bên cạnh địa chính trị, tồn kho dầu thô Mỹ là chỉ báo được thị trường theo dõi sát sao. Theo dữ liệu mới nhất được các hãng tin quốc tế dẫn lại từ cơ quan quản lý năng lượng Mỹ, tồn kho dầu thô của nước này bất ngờ tăng, trái với dự báo giảm của giới phân tích. Điều này cho thấy nguồn cung vẫn khá dồi dào, làm giảm bớt lo ngại thiếu hụt và tạo áp lực đi xuống cho giá.
Ở chiều ngược lại, tâm điểm về dầu mỏ Venezuela và các quyết định của OPEC+ đang được nhắc tới như một nhân tố bổ sung nguồn cung trong trung hạn, đặc biệt khi khả năng nối lại xuất khẩu sang Mỹ ngày càng rõ nét. Mặc dù khối lượng chưa quá lớn so với quy mô thị trường, việc một nhà sản xuất từng bị hạn chế quay trở lại cũng làm tâm lý thị trường bớt căng thẳng hơn.
Về phía tổ chức OPEC và OPEC+, các báo cáo gần đây cho thấy nhóm vẫn giữ quan điểm thận trọng, sẵn sàng điều chỉnh cắt giảm hoặc tăng sản lượng nếu cần để tránh tình trạng dư cung kéo dài. Điều này giúp neo kỳ vọng rằng giá dầu sẽ dao động trong một biên độ nhất định, thay vì rơi vào kịch bản sụp đổ như giai đoạn 2020.
Ở phía cầu, bức tranh hiện nay khá “pha trộn”:
Trung Quốc tiếp tục là điểm sáng khi nhập khẩu dầu thô được ghi nhận ở mức cao, phản ánh nhu cầu từ sản xuất công nghiệp và lĩnh vực hóa dầu.
Trong khi đó, chứng khoán Mỹ giảm liền hai phiên và nền kinh tế phương Tây đối mặt với áp lực điều chỉnh khi cổ phiếu công nghệ bị bán tháo, phản ánh lo ngại lãi suất duy trì ở vùng cao sẽ kìm hãm xu hướng tiêu thụ năng lượng.
Theo giới phân tích, chính sự giằng co giữa tăng trưởng nhu cầu ở châu Á và khó khăn của các nền kinh tế phát triển khiến thị trường dầu mỏ liên tục dao động, với những nhịp tăng – giảm nhanh mỗi khi xuất hiện thông tin mới.
Biến động của giá dầu thế giới không chỉ là câu chuyện của các công ty dầu khí. Đây là một biến số đầu vào quan trọng đối với:
Lạm phát và chi phí vận tải: giá dầu đi xuống thường giúp giảm bớt áp lực lên chi phí logistics, qua đó góp phần hạ nhiệt lạm phát – vấn đề đang được quan tâm đặc biệt sau khi CPI Mỹ tháng 12/2025 giữ ở 2,7% và thị trường đang chờ đợi các bước đi tiếp theo của Fed.
Thị trường chứng khoán: các nhóm cổ phiếu năng lượng (dầu khí, dịch vụ dầu khí) thường hưởng lợi khi giá dầu tăng, nhưng các ngành tiêu thụ nhiều nhiên liệu như hàng không, vận tải, bán lẻ lại bị ảnh hưởng theo chiều ngược lại. Trong các phiên gần đây, cổ phiếu công nghệ và một số nhóm ngành tăng trở lại khi giá dầu hạ nhiệt, giúp nhà đầu tư bớt lo lắng về chi phí đầu vào.
Tâm lý nhà đầu tư và dòng tiền: khi rủi ro địa chính trị tăng, dòng tiền tìm đến tài sản an toàn khiến giá vàng thế giới hôm nay (15/1) vẫn neo gần đỉnh lịch sử, nhưng khi căng thẳng lắng xuống, dòng tiền có thể quay lại các tài sản rủi ro như cổ phiếu và hàng hóa.
Theo các hãng tin quốc tế, với việc WTI và Brent điều chỉnh về vùng quanh 60–65 USD/thùng hiện nay, rủi ro về một cú sốc lạm phát mới tạm thời giảm bớt, nhưng thị trường vẫn nhạy cảm với mọi thông điệp mới từ Trung Đông cũng như dữ liệu kinh tế Mỹ, châu Âu.
Đối với Việt Nam, giá dầu thế giới là một trong những căn cứ quan trọng để cơ quan quản lý tính toán giá xăng dầu trong nước trong các kỳ điều hành. Diễn biến Brent và WTI trên thị trường quốc tế sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến:
Giá cơ sở tính cho xăng RON95, E5 RON92, dầu diesel…
Mức độ sử dụng và trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu.
Chi phí nhiên liệu của doanh nghiệp vận tải, logistics, sản xuất.
Thực tế, trong phiên gần đây, một số bản tin trong nước ghi nhận giá dầu thế giới đã có nhịp tăng rồi đảo chiều giảm, tạo dư địa nhất định để giá xăng dầu nội địa có thể hạ nhiệt nếu xu hướng giảm duy trì thêm vài phiên nữa.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam:
Các doanh nghiệp có kim ngạch xuất khẩu lớn (dệt may, gỗ, thủy sản…) sẽ hưởng lợi gián tiếp nếu chi phí vận tải biển giảm theo giá nhiên liệu, giúp cải thiện biên lợi nhuận.
Các doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu, hóa chất, nhựa… cần tính toán kỹ chiến lược mua – dự trữ, tránh rủi ro mua vào ở vùng giá quá cao khi thị trường nhiều biến động.
Ngành hàng không, vận tải có thể giảm được phần nào chi phí nhiên liệu nếu giá dầu duy trì ở vùng 60–65 USD/thùng trong thời gian dài hơn.
Ở cấp độ người tiêu dùng, nếu giá dầu thế giới tiếp tục ở vùng thấp hoặc giảm thêm, khả năng giá xăng RON95, dầu diesel trong nước được điều chỉnh giảm là không nhỏ. Ngược lại, nếu căng thẳng Trung Đông leo thang trở lại làm giá dầu bật tăng mạnh, áp lực tăng giá xăng dầu nội địa sẽ lớn hơn trong các kỳ điều hành tới.
Triển vọng giá dầu thế giới trong những tuần tới được giới phân tích quốc tế nhìn nhận theo một số kịch bản chính, với mức độ bất định khá cao:
Trong kịch bản thuận lợi, bất ổn tại Iran không dẫn tới đối đầu quân sự trực diện; hoạt động xuất khẩu qua vùng Vịnh và eo biển Hormuz diễn ra bình thường, không bị phong tỏa. Khi đó:
Phần “phí rủi ro chiến tranh” tiếp tục bị thu hẹp.
Nguồn cung từ OPEC+, Mỹ và các nước ngoài khối duy trì tương đối ổn định.
Nhu cầu dầu tăng chậm nhưng đều, chủ yếu đến từ châu Á.
Ở bối cảnh này, nhiều tổ chức cho rằng giá dầu có xu hướng dao động trong biên WTI khoảng 55–65 USD/thùng, Brent khoảng 60–70 USD/thùng, trừ khi xuất hiện cú sốc lớn mới.
Kịch bản rủi ro hơn là căng thẳng Mỹ – Iran quay lại, với khả năng tấn công quân sự, phong tỏa hoặc hạn chế lưu thông tàu chở dầu qua Hormuz. Khi đó:
Thị trường dự kiến sẽ cộng thêm một phần phí rủi ro lớn hơn vào giá.
Các nước tiêu thụ lớn phải tăng mua dự trữ chiến lược, tạo thêm cầu ngắn hạn.
OPEC+ có thể nới lỏng hạn ngạch để bù đắp, nhưng khó bù hoàn toàn nếu gián đoạn kéo dài.
Trong tình huống này, giá dầu thế giới có thể quay lại vùng đỉnh gần đây hoặc thậm chí cao hơn, đẩy lạm phát và chi phí nhiên liệu toàn cầu tăng mạnh.
Một kịch bản khác là kinh tế Mỹ, châu Âu và một số nền kinh tế lớn rơi vào trạng thái tăng trưởng chậm hoặc bước vào giai đoạn suy thoái kỹ thuật, kéo theo:
Nhu cầu vận tải, sản xuất công nghiệp và tiêu dùng năng lượng giảm.
Tồn kho dầu thô tại các trung tâm lớn tăng trở lại.
Áp lực buộc OPEC+ phải cắt giảm sâu hơn để đỡ giá.
Trong bối cảnh đó, dù các yếu tố địa chính trị vẫn tiềm ẩn, xu hướng chung của giá dầu có thể là đi ngang với xu hướng giảm, trừ khi nguồn cung bị siết rất mạnh.
Ở cả ba kịch bản, giới phân tích đều nhấn mạnh rằng mọi dự báo hiện nay chỉ mang tính tham khảo, và giá dầu thế giới có thể phản ứng rất nhanh trước những “cú sốc thông tin” bất ngờ.
Trong bối cảnh giá dầu biến động mạnh, cả doanh nghiệp và nhà đầu tư Việt Nam đều cần chủ động hơn trong quản trị rủi ro:
Đối với doanh nghiệp nhập khẩu/xuất khẩu, vận tải, sản xuất:
Cân nhắc kết hợp hợp đồng ngắn hạn và dài hạn, tránh “ôm” quá nhiều hàng ở vùng giá cao trong khi thị trường nhạy cảm với tin tức.
Nghiên cứu các công cụ phòng ngừa rủi ro giá (hedging) thông qua hợp đồng tương lai, quyền chọn, hoặc thỏa thuận điều chỉnh giá linh hoạt trong hợp đồng thương mại.
Chủ động trao đổi với đối tác về điều khoản nhiên liệu (fuel surcharge), tránh để biến động giá dầu bất ngờ ăn mòn biên lợi nhuận.
Đối với nhà đầu tư:
Khi quan tâm tới nhóm cổ phiếu dầu khí, hàng không, vận tải, nên theo dõi sát các chỉ báo như giá dầu Brent, giá dầu WTI, quyết định sản lượng của OPEC+, dữ liệu tồn kho dầu thô Mỹ…
Tránh quyết định chỉ dựa trên vài phiên tăng/giảm ngắn hạn; cần đặt trong bối cảnh xu hướng nhiều tuần, nhiều tháng.
Nên thực hiện đa dạng hóa danh mục đầu tư để không phụ thuộc quá lớn vào một kịch bản giá dầu duy nhất.
Lưu ý quan trọng: toàn bộ nhận định trong bài viết chỉ mang tính chất thông tin tham khảo, không phải khuyến nghị mua bán hay tư vấn đầu tư cá nhân. Mỗi nhà đầu tư và doanh nghiệp cần tự đánh giá khẩu vị rủi ro, tham khảo thêm các nguồn tin chính thống và chuyên gia độc lập trước khi ra quyết định.
Giá dầu Brent và giá dầu WTI đều là hai chỉ số tham chiếu quan trọng của giá dầu thế giới, nhưng khác nhau về khu vực và đặc tính:
Dầu Brent: khai thác chủ yếu ở Biển Bắc, thường được dùng làm chuẩn tham chiếu cho thị trường châu Âu, châu Á.
Dầu WTI: (West Texas Intermediate) là dầu nội địa Mỹ, giao tại Cushing, Oklahoma, thường dùng làm chuẩn cho thị trường Bắc Mỹ.
Do khác biệt về vị trí địa lý, chi phí vận chuyển và chất lượng dầu, hai mức giá này thường có chênh lệch nhất định, nhưng biến động xu hướng nhìn chung khá tương đồng.
Trung Đông là khu vực chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Nhiều tuyến ống, bến cảng và đặc biệt là eo biển Hormuz – nơi trung chuyển một phần lớn lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới – nằm trong vùng nhạy cảm về an ninh. Khi xuất hiện nguy cơ xung đột, phong tỏa hay trừng phạt, thị trường lo ngại nguồn cung bị gián đoạn nên sẵn sàng trả cao hơn để bù đắp rủi ro, khiến giá dầu tăng nhanh. Ngược lại, khi căng thẳng hạ nhiệt, phần “phí rủi ro” này giảm, kéo giá xuống.
Việt Nam vừa nhập khẩu xăng dầu thành phẩm, vừa nhập dầu thô về lọc. Giá dầu thế giới (Brent, WTI, giá xăng dầu thành phẩm khu vực Singapore…) là cơ sở quan trọng để cơ quan quản lý tính giá cơ sở trong kỳ điều hành. Khi giá quốc tế tăng mạnh, nếu Quỹ bình ổn không đủ “đệm”, giá xăng dầu trong nước buộc phải điều chỉnh tăng tương ứng. Ngược lại, khi giá dầu thế giới giảm sâu và xu hướng giảm duy trì, người tiêu dùng trong nước có cơ hội được hưởng mức giá thấp hơn, sau độ trễ nhất định.
Nếu quan tâm đến giá dầu thế giới và các cổ phiếu liên quan, nhà đầu tư nên theo dõi:
Diễn biến giá dầu Brent, WTI theo ngày/tuần.
Các quyết định sản lượng và tuyên bố từ OPEC và OPEC+.
Dữ liệu tồn kho dầu thô Mỹ và các báo cáo cung – cầu từ cơ quan năng lượng lớn.
Tin tức địa chính trị ở Trung Đông, Nga – Ukraine, các vùng sản xuất dầu lớn.
Dữ liệu kinh tế vĩ mô (tăng trưởng, lạm phát, lãi suất) của Mỹ, Trung Quốc, châu Âu.
Đây là những biến số có ảnh hưởng lớn nhất đến xu hướng giá dầu trong trung và dài hạn.
Việc giá dầu hôm nay giảm mạnh có thể tạo ra cơ hội ngắn hạn ở một số cổ phiếu, tuy nhiên chiến lược bắt đáy này cũng tiềm ẩn rủi ro nếu xu hướng giảm tiếp diễn. Nhà đầu tư cần đánh giá:
Xu hướng giá dầu trong nhiều tuần, nhiều tháng, không chỉ nhìn một phiên.
Nền tảng cơ bản của doanh nghiệp (nợ vay, dòng tiền, hợp đồng dài hạn…).
Mức định giá hiện tại so với lịch sử và so với các doanh nghiệp cùng ngành.
Một lần nữa, mọi quyết định mua – bán nên dựa trên phân tích cá nhân và có kế hoạch quản trị rủi ro rõ ràng; bài viết này không phải khuyến nghị đầu tư.
Tóm lại, sau giai đoạn tăng nóng vì lo ngại rủi ro nguồn cung từ Iran, giá dầu thế giới đang có nhịp điều chỉnh khá mạnh khi các tín hiệu hạ nhiệt căng thẳng xuất hiện và dữ liệu tồn kho cho thấy nguồn cung vẫn dồi dào. Đối với kinh tế toàn cầu, đây là tin tích cực trong ngắn hạn khi phần nào giảm áp lực lạm phát, nhưng thị trường vẫn chưa thể chủ quan trước những biến số địa chính trị khó lường.
Với Việt Nam, biến động của giá dầu Brent, giá dầu WTI và thị trường dầu mỏ toàn cầu sẽ tiếp tục là yếu tố quan trọng định hình giá xăng dầu trong nước, chi phí sản xuất, vận tải và lợi nhuận của nhiều ngành nghề. Việc theo dõi sát diễn biến giá dầu, kết hợp đánh giá bức tranh kinh tế vĩ mô và xây dựng kế hoạch quản lý vốn chặt chẽ, sẽ giúp nhà đầu tư và doanh nghiệp chủ động hơn trước các cú sốc bất ngờ.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không nhằm mục đích (và cũng không nên được coi là) lời khuyên về tài chính, đầu tư hay các lĩnh vực khác để bạn có thể dựa vào. Không có ý kiến nào trong tài liệu này được coi là khuyến nghị từ EBC hoặc tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hay chiến lược đầu tư cụ thể nào phù hợp với bất kỳ cá nhân nào.
