Đăng vào: 2026-02-12
Vàng bước vào năm 2026 theo đúng cách nó khép lại năm 2025: tiếp tục leo cao, liên tục phá kỷ lục và phản ứng dữ dội trước những dòng tiêu đề mà chỉ một năm trước hầu như chẳng mấy ai bận tâm. Từ một tranh cãi xoay quanh an ninh Bắc Cực và Greenland, câu chuyện nhanh chóng mở rộng thành bài kiểm tra lớn hơn về quan hệ thương mại, độ bền của các liên minh và chính khuôn khổ đã chi phối thương mại toàn cầu suốt nhiều thập niên. Với các nhà giao dịch theo dõi XAUUSD, tức vàng được định giá bằng đô la Mỹ trên những nền tảng như EBC, bối cảnh này vừa mở ra cơ hội vừa làm tăng độ phức tạp. Vàng đã vượt $5,400/ounce vào cuối tháng Một rồi rơi mạnh ngay sau đó, phác họa rõ kiểu biến động hai chiều đang định hình thị trường hiện nay.
Dưới đây là phần nhìn lại tâm lý thị trường quanh những mốc giá lịch sử, nhằm cho thấy giao dịch vàng phức tạp đến mức nào. Nội dung này không nên được hiểu là nhận định về các vùng hỗ trợ hay kháng cự trong tương lai.
Câu chuyện Greenland bùng lên bất ngờ vào giữa tháng Một 2026, khi Tổng thống Trump công bố kế hoạch áp thuế 10% lên Đan Mạch và bảy quốc gia châu Âu khác, gồm Vương quốc Anh, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Hà Lan và Phần Lan, có hiệu lực từ ngày 1 tháng Hai. Mục tiêu được nêu rõ là gây sức ép để Đan Mạch đàm phán bán Greenland cho Hoa Kỳ, đồng thời cảnh báo mức thuế sẽ nâng lên 25% vào ngày 1 tháng Sáu nếu không đạt được thỏa thuận. Các quốc gia này, vốn là những thành viên sáng lập hoặc gắn bó lâu năm với NATO, bỗng rơi vào thế kẹt giữa nghĩa vụ an ninh và sức ép kinh tế.
Chỉ trong vài ngày, căng thẳng nhanh chóng bị đẩy lên nấc mới. Lực lượng châu Âu bắt đầu hiện diện tại Greenland để thể hiện sự đoàn kết, còn Thụy Điển cử các sĩ quan quân sự sang hỗ trợ Đan Mạch lập kế hoạch cho những cuộc tập trận an ninh chung. Một bất đồng có thể chỉ mang tính song phương đã kéo theo cả vòng đồng minh rộng lớn hơn, đồng thời đặt ra những câu hỏi nền tảng về mức độ dự đoán được của chính sách thương mại và độ ổn định của các quan hệ đối tác lâu đời.
Đến ngày 21 tháng Một, tình hình đổi chiều. Sau các cuộc trao đổi với lãnh đạo NATO, chính quyền Hoa Kỳ thông báo đã đạt được “khung của một thỏa thuận trong tương lai” về Greenland và sẽ không triển khai các mức thuế từng đe dọa. Khủng hoảng trước mắt lắng xuống, nhưng nó để lại một lớp bất định rõ rệt trên thị trường. Giới giao dịch bắt đầu định giá khả năng hàng rào thuế quan có thể được sử dụng không chỉ như công cụ kinh tế, mà còn như đòn bẩy địa chính trị, kể cả với những đồng minh thân cận.
Với người tham gia giao dịch hợp đồng chênh lệch (CFD) ở Jakarta, Lagos hay London, một tranh chấp xoay quanh Greenland có thể nghe rất xa. Nhưng hệ quả lại lan theo những kênh tác động trực tiếp đến điều kiện giao dịch. Khi các nền kinh tế lớn đe dọa áp thuế lên nhau vì tham vọng lãnh thổ, đó là tín hiệu cho thấy thương mại dựa trên luật lệ đang bị đẩy lùi, nhường chỗ cho một hệ thống mang tính “giao dịch” hơn và khó đoán hơn.
Môi trường như vậy làm chi phí kinh doanh đội lên, khiến đầu tư xuyên biên giới chậm lại và gieo rắc nỗi lo vào các chu kỳ lập kế hoạch. Doanh nghiệp trì hoãn mở rộng. Ngân hàng trung ương cân nhắc lại chiến lược dự trữ. Dòng vốn chuyển về những tài sản ít phụ thuộc vào “thiện chí chính trị”.
Vàng hưởng lợi từ trạng thái bất định này vì nó đứng ngoài hệ thống tài chính truyền thống. Vàng không phải là khoản nợ của bất kỳ chính phủ nào, không cần một hệ thống ngân hàng vận hành trơn tru để giữ giá trị, và cũng không thể bị đóng băng bằng lệnh hành pháp như dự trữ ngoại hối. Khi “luật chơi” trở nên kém ổn định, vàng trở thành công cụ phòng ngừa không chỉ trước áp lực lạm phát hay sự suy yếu của tiền tệ, mà còn trước rủi ro rằng chính luật chơi có thể bị thay đổi ngay giữa cuộc.
Diễn biến giá trong tháng Một 2026 phản chiếu căng thẳng rất rõ. Vàng mở cửa tháng quanh $4,430/ounce rồi tăng đều đến giữa tháng khi tranh chấp Greenland leo thang. Đến ngày 20 tháng Một, giá đã lên $4,763, và đà tăng còn được tiếp sức sau khi các lời đe dọa áp thuế ban đầu được công bố. Ngày 28 tháng Một, vàng vọt lên đỉnh trong ngày gần $5,400, lập kỷ lục mọi thời đại. Nhưng trạng thái hưng phấn qua nhanh. Đến ngày 30 tháng Một, thị trường chứng kiến giá vàng thế giới lao dốc hơn 400 USD/oz, đảo chiều mạnh và đóng cửa quanh $4,865 chỉ trong hai phiên giao dịch.
Đây không phải là một nhịp điều chỉnh chậm rãi do nền tảng cơ bản thay đổi. Đó là một cuộc “thanh lọc” mạnh tay đối với các vị thế sử dụng đòn bẩy tài chính cao, được kích hoạt bởi đồng đô la Mỹ lên giá và lợi suất thực tăng. Khi thị trường bị “xếp hàng” cùng một hướng, ai cũng nghiêng về vàng như tài sản trú ẩn, chỉ cần một thay đổi nhỏ trong tâm lý cũng có thể tạo ra bán tháo dây chuyền. Các cuộc gọi ký quỹ khiến nhịp rơi nhanh thêm, và điều khởi đầu như chốt lời dần biến thành cuộc chạy đua tìm thanh khoản.
Với nhà giao dịch, đây là minh họa rất “đắt giá” cho một điểm mấu chốt. Địa chính trị có thể châm ngòi cho một nhịp tăng, nhưng các biến số vĩ mô như đồng đô la và quyết định giữ nguyên lãi suất ở mức 3,5%–3,75% của Fed mới quyết định liệu nhịp tăng đó kéo dài hay sụp đổ. Vàng nhạy với cả hai, và khi chúng dịch chuyển theo hai hướng đối nghịch, hành động giá trở nên lắt léo và khó đoán hơn hẳn.
Dù biến động mạnh, vàng không hề bị “bỏ rơi”. Thực tế, cấu trúc nhu cầu nền tảng vẫn cho thấy độ bền đáng kể. Các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) vàng đã hút dòng vốn kỷ lục lên tới $89 billion trong năm 2025, cao hơn hơn tám lần tổng mức ghi nhận trong năm 2024. Tháng 1 năm 2026 tiếp tục mạch này, với $19 billion chảy vào các ETF vàng, trở thành tháng đơn mạnh nhất từng được ghi nhận. Đây không phải là dòng tiền đầu cơ “đuổi theo” đà. Nó phản ánh cả nhà đầu tư tổ chức lẫn nhà đầu tư cá nhân đang xây dựng vị thế dài hạn với một kim loại được xem như “bảo hiểm” thiết yếu cho danh mục.
Ngân hàng trung ương cũng đóng vai trò quan trọng không kém. Trong mười một tháng đầu năm 2025, các ngân hàng trung ương mua ước tính 634 tấn vàng, riêng quý ba đạt 220 tấn, tăng 10% so với cùng kỳ năm trước và tăng 28% so với quý trước đó. Đáng chú ý, lực mua này diễn ra ngay cả khi giá vàng ở vùng kỷ lục, cho thấy nhu cầu từ khu vực chính thức được dẫn dắt bởi cân nhắc chiến lược hơn là sự nhạy cảm với giá.
Các cuộc khảo sát của World Gold Council cho thấy logic phía sau hành vi này. Có tới 95% ngân hàng trung ương tham gia khảo sát kỳ vọng kho dự trữ vàng toàn cầu sẽ tăng trong mười hai tháng tới, và 43% dự báo sẽ mở rộng lượng nắm giữ của chính họ. Động lực rất rõ: đa dạng hóa khỏi đồng đô la Mỹ, lo ngại rủi ro trừng phạt, và mong muốn nắm giữ những tài sản không thể bị đóng băng hay bị thao túng bởi các chính phủ nước ngoài.
Có tiền lệ cho kiểu tư duy chiến lược này. Năm 1933, trong bối cảnh Đại Suy thoái, Tổng thống Franklin D. Roosevelt ký Sắc lệnh Hành pháp 6102, cấm việc tích trữ tiền xu vàng, vàng thỏi và chứng chỉ vàng. Người dân Mỹ bị buộc phải giao nộp lượng vàng đang nắm giữ cho Cục Dự trữ Liên bang trước ngày 1 tháng 5 năm 1933 để đổi lấy $20.67 mỗi ounce troy, với mức phạt lên tới $10,000 hoặc mười năm tù nếu không tuân thủ. Sắc lệnh này có hiệu lực hơn bốn thập kỷ. Mãi đến khi một đạo luật được thông qua vào năm 1974, người dân Mỹ mới lấy lại quyền hợp pháp sở hữu vàng.
Mục đích ở đây không phải để ngụ ý lịch sử đang lặp lại, mà để nhấn mạnh một mô thức bền vững. Chính phủ đối xử với vàng khác với nhiều loại tài sản khác. Vàng được nhìn như một dạng “tiền chiến lược”, có thể củng cố niềm tin, hỗ trợ tiền tệ và tạo thanh khoản trong những thời khắc khủng hoảng khi các hệ thống tài chính truyền thống chịu áp lực. Thị trường không quên điều này. Khi ngân hàng trung ương tích lũy vàng quyết liệt, ngay cả ở vùng giá cao, họ đang phát đi một thông điệp: hệ thống tài chính toàn cầu đang đối mặt với những rủi ro tài chính mang tính cấu trúc mà vàng có thể giúp giảm nhẹ.
Greenland không phải là nguồn duy nhất của căng thẳng địa chính trị nâng đỡ vàng. Trung Đông vẫn là mối lo dai dẳng, đặc biệt tại những điểm nghẽn vận chuyển then chốt. Ngày 3 tháng 2 năm 2026, một tiêm kích của Mỹ đã bắn hạ một máy bay không người lái của Iran khi thiết bị này tiếp cận một cách hung hăng tàu sân bay USS Abraham Lincoln trên Biển Ả Rập. Vài giờ sau, hai tàu tuần tra của Iran cùng một máy bay không người lái quấy rối một tàu chở hóa chất treo cờ Mỹ khi đi qua Eo biển Hormuz, đe dọa lên tàu và tịch thu con tàu. Dù các sự cố ban đầu được kiềm chế, chúng cho thấy căng thẳng ở một khu vực nắm vai trò lớn trong dòng chảy năng lượng toàn cầu có thể bùng phát nhanh đến mức nào.
Với vàng, chuỗi sự kiện kiểu này quan trọng vì nó bơm biến động vào thị trường năng lượng - như đợt giá dầu thế giới giảm mạnh khi căng thẳng Mỹ-Iran hạ nhiệt trước đó - và biến động này thường lan sang tâm lý rủi ro rộng hơn. Khi giới giao dịch lo ngại gián đoạn nguồn cung hoặc nguy cơ leo thang quân sự, vàng hấp thụ phần “phí sợ hãi”. Nó đóng vai trò công cụ phòng hộ không chỉ cho những người trực tiếp liên quan tới thị trường năng lượng, mà cho bất kỳ ai muốn che chắn trước các rủi ro hệ thống mà một cú sốc năng lượng có thể kích hoạt.
Xung đột Nga-Ukraine vẫn là một yếu tố nền. Dù diễn biến chiến trường không còn áp đảo tiêu đề, khía cạnh tài chính vẫn cực kỳ quan trọng. Việc đóng băng khoảng $322 billion dự trữ quốc gia của Nga đã thay đổi căn bản cách các chính phủ và nhà đầu tư tổ chức nhìn nhận tài sản định giá bằng đô la. Khi dự trữ có thể bị đóng băng theo ý chí chính trị, sức hấp dẫn của một tài sản vật chất trung lập như vàng càng tăng, nhất là với những quốc gia lo ngại có thể trở thành mục tiêu trừng phạt trong tương lai.
Bản thân Nga được cho là đã bắt đầu bán một phần dự trữ vàng chiến lược để bù đắp thâm hụt ngân sách và hỗ trợ đồng rúp suy yếu. Cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương Ukraine Kyrylo Shevchenko ước tính Moscow có thể bán tới $30 billion vàng trong năm 2025, và có thể thêm $15 billion trong năm 2026. Đây không phải là con số nhỏ, nhưng thực tế Nga xem vàng như một tài sản thanh khoản, “chống trừng phạt” lại càng làm nổi bật vai trò độc đáo của kim loại này trong một bối cảnh tài chính ngày càng phân mảnh.
Trong bối cảnh như vậy, nhà giao dịch muốn tìm cấu trúc cần các điểm tham chiếu. Đây không phải là dự báo hay mục tiêu, mà là những vùng giá nơi hành vi thị trường có thể thay đổi tùy theo tâm lý, vị thế và điều kiện vĩ mô.
Mốc quanh $5,000/ounce đóng vai trò như một “neo” tâm lý, đặc biệt khi thế giới XAUUSD vẫn đang dao động quanh mức 5.060 USD/oz trong những phiên gần đây, và nó có lúc là kháng cự, có lúc là hỗ trợ. Khi bứt phá vững trên $5,000 kèm khối lượng mạnh, giá thường thu hút lực mua theo đà. Ngược lại, không giữ được mốc này thường kích hoạt chốt lời và khiến thị trường phải đánh giá lại những vị thế đã trở nên quá căng.
Trong khoảng $4,700 đến $4,900, thị trường bước vào vùng tích lũy, nơi lo ngại địa chính trị vẫn hiện hữu nhưng cơn hoảng loạn tức thời đã dịu lại. Đây thường là khu vực xuất hiện lực mua ở nhịp giảm, vì những người nắm giữ dài hạn coi các đợt điều chỉnh là cơ hội tăng mức độ tiếp xúc. Giao dịch trong vùng này cho thấy nhu cầu mang tính cấu trúc từ ngân hàng trung ương và quỹ ETF vẫn còn nguyên, ngay cả khi sự quan tâm đầu cơ đã hạ nhiệt.
Phạm vi $4,400 đến $4,650 là một vùng “căng dây”. Để quay về những mức này thường cần sự kết hợp của đồng đô la Mỹ mạnh lên, lợi suất thực tăng và một nhịp bán tháo lộn xộn khi các vị thế đòn bẩy bị giải chấp. Nếu vàng nằm lại vùng này đủ lâu, đó là tín hiệu các yếu tố vĩ mô đang lấn át lực đỡ từ địa chính trị, và thị trường đang định giá lại chi phí nắm giữ một tài sản không sinh lợi trong môi trường lãi suất cao hơn.
Ở phía trên, vùng $5,300 đến $5,600 chỉ lóe lên trong thời gian ngắn vào cuối tháng Một. Để giữ được vùng này, thị trường cần hoặc rủi ro địa chính trị leo thang đáng kể, hoặc điều kiện tài chính nới lỏng rõ rệt, chẳng hạn Fed quay lại cắt giảm lãi suất hoặc đồng đô la suy yếu. Các dự đoán xu hướng giá vàng của các ngân hàng, bao gồm một dự báo từ OCBC cho $5,600 vào cuối năm 2026, dựa trên giả định rằng lực mua của ngân hàng trung ương và dòng vốn vào ETF vẫn mạnh trong khi lợi suất thực đi xuống.
Có hai diễn biến có thể thách thức quan điểm về sức mạnh bền vững của vàng. Thứ nhất là một lối thoát đáng tin cậy khỏi căng thẳng địa chính trị hiện tại. Nếu vấn đề Greenland thực sự được giải quyết và các đe dọa thuế quan hạ nhiệt trên diện rộng, nhu cầu trú ẩn an toàn có thể giảm nhanh. Thị trường cần chứng kiến hành động tiếp theo, không chỉ lời nói; một sự giảm leo thang rõ ràng sẽ rút đi một trong những trụ cột chính đang nâng đỡ vùng giá hiện tại.
Rủi ro thứ hai đến từ mặt vĩ mô. Nếu đồng đô la Mỹ mạnh lên đáng kể trong khi lợi suất thực tăng, vàng sẽ gặp lực cản dù địa chính trị ra sao. Lợi suất thực cao hơn làm tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng, còn đồng đô la mạnh khiến vàng đắt hơn với người mua ngoài Mỹ, từ đó làm suy yếu nhu cầu. Trong kịch bản này, ngay cả việc ngân hàng trung ương tiếp tục mua vào cũng có thể chưa đủ để chặn một nhịp điều chỉnh, đặc biệt nếu vị thế đầu cơ vẫn đang ở mức cao.
Thứ tự các diễn biến cũng mang tính quyết định. Nếu địa chính trị vẫn căng nhưng điều kiện vĩ mô thắt chặt, vàng có thể chao đảo trước rồi hồi phục sau. Nếu vĩ mô vẫn thuận lợi nhưng địa chính trị xấu đi, vàng thường trụ vững hơn trong các nhịp rút lui. Nắm được lực nào đang chiếm ưu thế ở từng thời điểm là chìa khóa để quản trị rủi ro.
Một số chỉ báo có thể giúp đánh giá hướng đi của thị trường. Tin tức liên quan đến Greenland vẫn đáng theo dõi, nhưng hành động luôn quan trọng hơn lời nói. Thuế quan có đang được triển khai hay đàm phán có tiến triển? Ngôn từ đang leo thang hay dịu xuống? Những dấu hiệu này sẽ cho biết nhu cầu trú ẩn an toàn có còn duy trì hay không.
Dấu hiệu trả đũa từ các quốc gia bị ảnh hưởng có thể mở rộng căng thẳng thương mại thành một vòng xoáy lớn hơn, làm tăng rủi ro hệ thống và hỗ trợ vàng. Ngược lại, bất kỳ bước đi nào hướng tới thỏa thuận thương mại hoặc giảm leo thang đều có thể tạo áp lực giảm lên giá.
Đồng đô la Mỹ và lợi suất thực cùng tăng là tín hiệu bất lợi rõ ràng nhất với vàng. Sự kết hợp này khiến việc nắm giữ vàng trở nên “đắt” hơn và làm giảm sức hấp dẫn tương đối so với các tài sản sinh lãi. Theo dõi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ, dự báo chỉ số CPI Mỹ và tín hiệu từ Fed giúp nhìn ra động lực này.
Hành vi mua bắt đáy cung cấp manh mối về niềm tin nền tảng. Các nhịp giảm có được hấp thụ nhanh bởi lực mua mới hay chuyển thành các đợt bán kéo dài nhiều phiên do thanh lý bắt buộc? Người nắm giữ mạnh thường mua ở nhịp giảm. Người nắm giữ yếu thường đuổi giá rồi thoát ra trong hoảng loạn.
Các cập nhật về hoạt động mua của khu vực chính thức và dòng tiền ETF vẫn là phần dữ liệu thiết yếu. Nếu ngân hàng trung ương tiếp tục tích lũy vàng ngay cả khi giá điều chỉnh, đó là dấu hiệu niềm tin vào luận điểm cấu trúc. Nếu dòng tiền rút khỏi ETF bắt đầu vượt dòng tiền vào, điều đó cho thấy niềm tin của nhà đầu tư cá nhân và tổ chức đang suy yếu.
Cuối cùng, bất kỳ áp lực mới nào lên kỳ vọng tăng trưởng toàn cầu khiến rủi ro thương mại chuyển thành cú sốc niềm tin diện rộng đều có thể hỗ trợ vàng. Thuế quan làm giảm tăng trưởng, gây gián đoạn chuỗi cung ứng và bào mòn niềm tin doanh nghiệp, tạo ra môi trường lạm phát đình trệ, nơi vàng theo lịch sử thường hoạt động tốt.
Trên nền tảng của EBC, XAUUSD được niêm yết là giá vàng tính bằng đô la Mỹ trên mỗi ounce. Trong những giai đoạn ổn định hơn, vàng thường vận động như một công cụ phòng ngừa có nhịp đi chậm, gắn với kỳ vọng lạm phát, lãi suất và đồng đô la. Nhưng khi xuất hiện cú sốc thương mại hoặc bùng phát địa chính trị, vàng lại giao dịch giống một “lá chắn thanh khoản” hơn. Nhu cầu có thể vẫn rất mạnh ngay cả khi giá tăng, bởi nó được dẫn dắt bởi nỗi sợ nhiều hơn là định giá. Tuy nhiên chính động lực đó cũng khiến vàng có thể đảo chiều nhanh khi đô la mạnh lên và lợi suất thực tăng, buộc các vị thế đòn bẩy đóng lại và phơi bày sự mong manh của những giao dịch đang bị “nhồi” quá đông.
Kịch bản cơ bản cho ba đến sáu tháng tới không phải là một xu hướng tăng êm ái. Đó là giai đoạn biến động hai chiều, lộn xộn, nơi các tiêu đề có thể đẩy giá lao nhanh sang vùng tiếp theo, nhưng chính vị thế và điều kiện vĩ mô mới quyết định nhịp đó kéo dài bao lâu. Greenland có thể là tia lửa, nhưng lớp nhiên liệu bên dưới gồm hoạt động mua của ngân hàng trung ương, dòng vốn kỷ lục vào ETF, rủi ro trừng phạt và sự mong manh của các liên minh mới là thứ giữ cho ngọn lửa tiếp tục cháy.
Giao dịch kim loại quý với EBC, Nhà môi giới tốt nhất thế giới*.
*3 năm liên tiếp được vinh danh bởi World Finance: Nền tảng giao dịch FX tốt nhất 2023, Nhà môi giới CFD tốt nhất 2024, Nền tảng giao dịch tốt nhất 2025, Nhà môi giới đáng tin cậy nhất 2025. Online Money Awards Nhà cung cấp CFD tốt nhất 2025.
Tuyên bố từ chối trách nhiệm & Trích dẫn
Tuyên bố từ chối trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành một khuyến nghị hay lời khuyên từ EBC Financial Group và tất cả các đơn vị trực thuộc của nó ("EBC"). Giao dịch Forex và Hợp đồng chênh lệch (CFDs) ký quỹ mang theo mức độ rủi ro cao và có thể không phù hợp với tất cả nhà đầu tư. Các khoản lỗ có thể vượt quá khoản tiền gửi của bạn. Trước khi giao dịch, bạn nên cân nhắc kỹ mục tiêu giao dịch, mức độ kinh nghiệm và khẩu vị rủi ro của mình, và tham khảo ý kiến của cố vấn tài chính độc lập nếu cần thiết. Thống kê hoặc hiệu suất đầu tư trong quá khứ không phải là đảm bảo cho hiệu suất tương lai. EBC không chịu trách nhiệm đối với bất kỳ thiệt hại nào phát sinh từ việc dựa vào thông tin này.
