Đăng vào: 2026-03-19
Cập nhật vào: 2026-03-20
Thỏa thuận Mar-a-Lago đã thu hút sự quan tâm lớn trong kinh tế vĩ mô toàn cầu, bởi nó gợi ra một kịch bản hiếm hoi đối với Washington: đồng đô la Mỹ suy yếu nhưng vẫn giữ được vị thế thống trị.
Kịch bản này khiến thị trường đặc biệt chú ý, bởi bất kỳ chiến lược điều chỉnh lớn nào đối với tỷ giá đồng đô la cũng sẽ tác động đến thương mại, lạm phát, lợi suất trái phiếu, hàng hóa và tâm lý chấp nhận rủi ro.
Các nhà phân tích dùng thuật ngữ này để mô tả một nỗ lực tiềm tàng nhằm tái cân bằng thị trường tiền tệ toàn cầu, dựa trên logic của Hiệp định Plaza năm 1985.
Thỏa thuận Mar-a-Lago là một chiến lược được đề xuất nhưng chưa được chính thức hóa, gắn với chương trình nghị sự về thương mại và tiền tệ của chính quyền Trump.
Mục tiêu cốt lõi của nó là chủ động làm suy yếu đồng đô la Mỹ nhằm cải thiện tình trạng chênh lệch xuất nhập khẩu, từ đó tạo đà hỗ trợ mạnh mẽ cho sự phục hồi của ngành sản xuất trong nước.
Ý tưởng này được lấy cảm hứng từ Hiệp định Plaza năm 1985, dù bối cảnh toàn cầu hiện nay khiến việc lặp lại mô hình đó trở nên phức tạp hơn rất nhiều.
Một thỏa thuận đa phương phối hợp sẽ vấp phải lực cản đáng kể, đặc biệt là từ Trung Quốc, trong khi các cách tiếp cận đơn phương lại đi kèm nhiều rủi ro.
Ngay cả khi chỉ triển khai một phần kế hoạch, thị trường tiền tệ và trái phiếu kho bạc Mỹ cũng có thể biến động mạnh.
Khái niệm này bắt nguồn từ một bài luận có ảnh hưởng do Stephen Miran, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế mới được Trump bổ nhiệm, công bố vào tháng 11 năm 2024.
Bài viết đưa ra lập luận mang tính cấu trúc rằng đồng đô la Mỹ đã bị định giá quá cao trong thời gian dài, và chính mức định giá này, chứ không phải chính sách tài khóa trong nước, mới là nguyên nhân gốc rễ của tình trạng thâm hụt thương mại kéo dài của Mỹ.
Theo ông Trump, một đồng đô la mạnh một cách giả tạo là nguyên nhân chính dẫn tới sự phai nhạt của Giấc mơ Mỹ, kéo theo sự suy giảm của ngành sản xuất và những công việc tay chân có thu nhập cao tại Mỹ.
Sức mạnh của đồng đô la đến từ vai trò là đồng tiền dự trữ toàn cầu, yếu tố thúc đẩy dòng vốn đầu tư chảy vào Mỹ. Thỏa thuận này được đặt theo tên câu lạc bộ Mar-a-Lago của Trump tại Palm Beach, Florida, như một sự thay thế mang tính biểu tượng cho khách sạn Plaza ở New York, nơi từng gắn với một cuộc đàm phán tiền tệ toàn cầu trước đây.
Khái niệm này cho thấy Mỹ có thể theo đuổi một chiến lược có chủ đích nhằm làm suy yếu đồng đô la để thúc đẩy xuất khẩu và xử lý mất cân bằng thương mại, dù đến nay chưa có chính sách chính thức nào được công bố.
Miran phác thảo hai hướng đi chính để đạt mục tiêu đó:
Lộ trình đa phương: Một thỏa thuận đa tiền tệ, trong đó đòn bẩy được sử dụng sẽ đến từ thuế quan và nguy cơ Mỹ rút lại các bảo đảm an ninh. Về mặt thuế quan, kế hoạch này hình dung việc áp thuế trước, sau đó giảm thuế như một phần ưu đãi dành cho các đối tác thương mại chấp nhận tham gia thỏa thuận.
Lộ trình đơn phương: Nếu các đồng minh không hợp tác, Mỹ sẽ tìm cách làm giảm giá trị đồng đô la thông qua các biện pháp tài chính trong nước, chính sách công nghiệp và can thiệp trực tiếp vào các hoạt động giao dịch tiền tệ quốc tế.
Xét tới bản chất của thương mại toàn cầu, dòng chảy ngoại hối và dự trữ ngoại hối, khu vực đồng euro, Trung Quốc và Nhật Bản được xem là những bên chủ chốt cần tham gia ký kết nếu thỏa thuận này muốn thành hình.
Để hiểu rõ tham vọng của đề xuất này, cần nhìn lại điểm tương đồng về mặt lịch sử.
Hiệp định Plaza năm 1985 được ký tại khách sạn Plaza ở New York bởi nhóm G5 gồm Mỹ, Nhật Bản, Tây Đức, Pháp và Anh.
Mục tiêu của thỏa thuận là xử lý đà tăng quá mạnh của đồng USD, khi đồng tiền này đã tăng gần 80% so với các đồng tiền chủ chốt kể từ năm 1980.
Theo thỏa thuận, nhóm G5 đồng ý phối hợp can thiệp vào thị trường tiền tệ và điều chỉnh chính sách kinh tế nhằm kéo giảm giá trị của đồng đô la. Kết quả rất đáng chú ý: chỉ trong vòng hai năm, đồng USD đã giảm khoảng 40%.
| Tính năng | Hiệp định Plaza (1985) | Thỏa thuận Mar-a-Lago (Đề xuất) |
|---|---|---|
| Trạng thái | Đã được ký chính thức | Vẫn mang tính lý thuyết/suy đoán |
| Người tham gia | G5 (Mỹ, Anh, Đức, Pháp, Nhật Bản) | Chưa rõ; việc Trung Quốc có được đưa vào hay không vẫn là dấu hỏi. |
| Cơ chế | Can thiệp phối hợp của các ngân hàng trung ương | Thuế quan, đòn bẩy an ninh, công cụ tài chính |
| Kết quả đối với đô la | Giảm khoảng 40% trong hai năm. | Chưa rõ; các dự báo còn rất khác nhau. |
| Bối cảnh toàn cầu | Liên minh thời Chiến tranh Lạnh, các cơ chế quản lý ngoại hối | Địa chính trị phân mảnh, thị trường ngoại hối biến động mạnh. |
Một số điều kiện từng giúp Hiệp định Plaza năm 1985 được thông qua hiện nay აღარ còn nữa. Phần lớn ngân hàng trung ương ở các nước phát triển hiện không còn can thiệp thường xuyên vào thị trường tiền tệ.
Trung Quốc hiện là một cường quốc thương mại toàn cầu có sức chi phối lớn, đồng thời là đối thủ thương mại chủ chốt của Mỹ. Vì vậy, rất khó để Bắc Kinh chấp nhận để đồng nhân dân tệ tăng giá chỉ nhằm phục vụ các mục tiêu chính sách của Washington.
Một trong những đề xuất gây tranh cãi nhất trong khuôn khổ Mar-a-Lago không chỉ dừng lại ở thị trường tiền tệ.
Một trong những phương án cực đoan hơn là Mỹ sẽ yêu cầu các chính phủ nước ngoài đang nắm giữ các chứng nhận nợ do nhà nước phát hành đổi số tài sản đó sang loại hình không mang lại lợi suất, kỳ hạn 100 năm, không thể giao dịch, với các điều kiện ràng buộc liên quan đến cam kết an ninh và việc sử dụng hiện diện quân sự như một đòn bẩy.
Giá trái phiếu kho bạc được định hình dựa trên giả định rằng khoản nợ này sẽ được thanh toán đầy đủ và vô điều kiện. Nếu can thiệp vào giả định nền tảng đó, mức độ rủi ro chủ quyền của Mỹ sẽ lập tức bị định giá lại. Hiệu ứng lan truyền sang thị trường trái phiếu toàn cầu khi đó sẽ vừa nghiêm trọng vừa diễn ra rất nhanh.
Đây là câu hỏi mà mọi nhà đầu tư và nhà giao dịch đều muốn có một câu trả lời thẳng thắn.
Nếu thị trường nhận thấy bất kỳ động thái nào hướng tới Thỏa thuận Mar-a-Lago, điều đó có thể kéo theo một đợt tái định vị sâu rộng trên thị trường tiền tệ và trái phiếu kho bạc Mỹ.
Việc chủ động phá giá đồng đô la Mỹ sẽ làm gia tăng biến động khi giới giao dịch phải điều chỉnh theo một môi trường tỷ giá mới.
Một đồng đô la yếu hơn có thể hỗ trợ xuất khẩu của Mỹ bằng cách khiến hàng hóa của nước này rẻ hơn trên thị trường quốc tế, từ đó góp phần thu hẹp thâm hụt thương mại. Tuy vậy, chi phí nhập khẩu tăng lên cũng có nguy cơ khiến mức giá chung của hàng hóa leo thang, qua đó làm suy giảm nghiêm trọng sức mua của người tiêu dùng Mỹ.
Ngoài ra, cũng cần tính đến những rủi ro vĩ mô rộng hơn:
Can thiệp phối hợp: Các ngân hàng trung ương có thể bán đô la và mua đồng tiền của chính họ, theo mô hình Plaza. Đây là con đường an toàn nhất, nhưng lại phụ thuộc vào mức độ đồng thuận chính trị vốn rất hiếm.
Đòn bẩy thuế quan: Washington có thể dùng thuế quan, hoặc đưa ra các biện pháp giảm thuế, để gây sức ép buộc các đối tác thương mại nhượng bộ về tiền tệ.
Điều chỉnh dự trữ và kho bạc: Các đề xuất trong phân tích thị trường bao gồm khuyến khích nhà đầu tư nước ngoài bán đô la, chuyển đổi trái phiếu kho bạc ngắn hạn sang dài hạn, hoặc áp phí để khiến việc nắm giữ dự trữ trở nên kém hấp dẫn hơn.
Ngay cả khi không có một thỏa thuận phối hợp, một nước Mỹ theo hướng biệt lập hơn nhiều khả năng cũng sẽ thu hút ít vốn đầu tư nước ngoài hơn và tăng trưởng chậm hơn theo thời gian. Nhìn chung, các nhà phân tích vẫn cho rằng đồng đô la sẽ tiếp tục chịu áp lực giảm giá.
Một lý do quan trọng đứng sau sự phản đối là Bắc Kinh xem trải nghiệm của Nhật Bản sau Hiệp định Plaza như một lời cảnh báo. Việc đồng yên tăng giá đã góp phần dẫn tới sự sụp đổ của tình trạng giá cả tài sản bị thổi phồng quá mức ở Tokyo và nhiều thập kỷ trì trệ kinh tế sau đó.
Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ không muốn mạo hiểm điều chỉnh đồng nhân dân tệ theo cách có thể làm suy yếu năng lực cạnh tranh xuất khẩu trong bối cảnh chiến tranh thương mại.
Adrian Day, Chủ tịch Adrian Day Asset Management, mô tả Thỏa thuận Mar-a-Lago là một “tập hợp rời rạc của nhiều chính sách khác nhau” hơn là một kế hoạch thống nhất.
Ông cảnh báo không nên vội gạt bỏ những đề xuất này, đồng thời lưu ý rằng Trump thường bắt đầu đàm phán bằng các lập trường rất cứng rắn trước khi chuyển sang các chính sách ôn hòa hơn.
Đây là một chiến lược được đề xuất nhưng chưa được xác nhận, có liên hệ với chính quyền Trump, nhằm chủ đích làm suy yếu đồng đô la Mỹ để giảm thâm hụt thương mại và khôi phục ngành sản xuất trong nước. Tên gọi này xuất phát từ khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago của Trump ở Florida.
Chưa. Các nhà hoạch định chính sách chưa chính thức thông qua đây như một mục tiêu chiến lược, và tính đến đầu năm 2025, nó vẫn chỉ là một khái niệm mang tính suy đoán chứ chưa trở thành chính sách chính thức.
Hiệp định Plaza là một thỏa thuận được ký vào năm 1985 giữa Mỹ, Anh, Nhật Bản, Đức và Pháp, với mục tiêu chủ động làm suy yếu đồng đô la. Thỏa thuận Mar-a-Lago thường được xem là phiên bản hiện đại của mô hình đó, với cơ chế được điều chỉnh và phạm vi rộng hơn.
Về lý thuyết là có. Nếu được triển khai, phần lớn nhà phân tích đều cho rằng đồng đô la sẽ chịu áp lực giảm giá. Mức độ và tốc độ giảm sẽ phụ thuộc vào mức độ hợp tác của các đối tác thương mại cũng như các công cụ cụ thể được sử dụng.
Đồng đô la yếu hơn thường khiến chi phí nhập khẩu tăng lên, từ đó có thể đẩy lạm phát cao hơn. Nó cũng có thể làm giảm sức hấp dẫn của các tài sản định giá bằng đô la Mỹ đối với nhà đầu tư nước ngoài, và qua đó có khả năng khiến dòng vốn dịch chuyển khỏi thị trường Mỹ.
Thỏa thuận Mar-a-Lago không phải là một hiệp ước, mà là một chiến lược được đề xuất nhằm làm suy yếu đồng đô la trong khi vẫn giữ vai trò trung tâm của Mỹ trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Đề xuất này có thể ảnh hưởng đến đồng đô la nếu nó dẫn tới một đợt can thiệp phối hợp hoặc các hành động chính sách dự trữ đủ đáng tin cậy. Tuy nhiên, những công cụ đó cũng đi kèm rủi ro như lãi suất cao hơn, lạm phát tăng mạnh hơn và niềm tin suy giảm đối với chính hệ thống đang nâng đỡ sức mạnh của đồng đô la.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm cung cấp thông tin chung và không được xem là, cũng không nên được hiểu là, lời khuyên tài chính, đầu tư hay bất kỳ hình thức tư vấn nào khác để bạn dựa vào. Không có quan điểm nào trong tài liệu này cấu thành khuyến nghị của EBC hoặc của tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hay chiến lược đầu tư cụ thể nào là phù hợp với bất kỳ cá nhân cụ thể nào.
