Đăng vào: 2026-03-09
Giá dầu đã bước vào trạng thái "chế độ sốc", và thị trường phản ứng như thường khi rủi ro nguồn cung trở nên hiện hữu. Hợp đồng tương lai dầu Brent đóng cửa trên $114 vào ngày 9 tháng 3 năm 2026, sau khi giao dịch cao tới $119, và trước đó giá đã vượt trên $110 vào ngày 8 tháng 3.
Đó là một thay đổi lớn so với chỉ hai tuần trước. Giá dầu vẫn ở mức thấp $70 vào ngày 27 tháng 2, và chỉ bắt đầu tăng tốc khi rủi ro địa chính trị quanh các tuyến vận chuyển ở Trung Đông biến thành sự gián đoạn thực tế.
Câu hỏi bây giờ đơn giản và cấp bách: liệu $150 có khả thi, hay thị trường sẽ cạn nhiên liệu trước khi tới mức đó?
Diễn biến giá dầu thô trên thị trường quốc tế tăng mạnh vì giới đầu tư đang định giá một sự gián đoạn quanh Eo biển Hormuz, một trong những nút thắt năng lượng quan trọng nhất thế giới. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA), năm 2024, lưu lượng dầu qua eo biển này trung bình khoảng 20 triệu thùng/ngày, tương đương xấp xỉ 20% tiêu thụ chất lỏng dầu mỏ toàn cầu.
Trong bối cảnh Iran có những động thái leo thang đe dọa nghiêm trọng đến an ninh năng lượng Âu-Á, đợt tăng giá gần đây phản ánh rõ nét nỗi lo ngại về xung đột gia tăng và các mối đe dọa ngày càng lớn đối với hoạt động vận tải biển. Có lo ngại rằng lưu thông tàu chở dầu và sản lượng khu vực có thể bị hạn chế trong thời gian dài hơn so với dự đoán của các nhà giao dịch.
Vậy, liệu $150 có khả thi? Có, nhưng điều đó thường đòi hỏi những điều kiện nghiêm trọng hơn mức thị trường đã xác nhận cho tới hôm nay, chẳng hạn một tình trạng phong tỏa kéo dài và hiệu quả đối với luồng hàng qua Hormuz và các gián đoạn sản xuất đáng kể ở nhiều nhà sản xuất ở Vùng Vịnh.
Về bối cảnh lịch sử, giá dầu đã vượt trên $110 và thậm chí chạm $120 vào một vài thời điểm trong năm 2022, trong giai đoạn nhu cầu hồi phục sau đại dịch và cú sốc từ cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine. Do đó, Goldman Sachs dự báo giá dầu có thể đạt $150 nếu các gián đoạn kéo dài và dòng cung tiếp tục bị hạn chế đáng kể.
Trước khi phân tích các lý do, cần nhìn thấy mức độ cực đoan của biến động trên cả hai chuẩn mực chính.
*Dữ liệu lấy từ Investing.
Brent tăng từ $72.48 vào ngày 27 tháng 2 lên trên $114 vào ngày 9 tháng 3, tăng khoảng 58.2% trong chưa đầy hai tuần giao dịch.
Đà nhảy không diễn ra êm thấm. Những biến động lớn nhất xảy ra trong hai phiên, với Brent tăng từ $92.69 vào ngày 6 tháng 3 lên $108.23 vào ngày 8 tháng 3, rồi vượt trên $114 vào ngày 9 tháng 3.
Trong khoảng một tháng, Brent tăng từ $69.04 vào ngày 9 tháng 2 lên trên $114, tăng khoảng 66.0%.
Quy mô này cho thấy thị trường không vận hành theo sự cân bằng cung cầu thông thường. Cùng với sự kiện giá dầu tăng vọt và cổ phiếu giảm sâu do căng thẳng Mỹ - Iran, thị trường đang giao dịch hoàn toàn theo nỗi sợ, các yếu tố hậu cần và những kịch bản xấu nhất.
Dữ liệu hàng tháng chính thức của EIA cho thấy Brent trung bình $67.99 vào tháng 9 năm 2025 và $70.89 vào tháng 2 năm 2026, phản ánh mức tăng chỉ khoảng 4.3% trong giai đoạn đó.
Nói cách khác, thị trường dầu "bình thường" vẫn ở vùng $60–$70 cho đến khi cú sốc hiện tại xuất hiện.
WTI phản ánh cùng mô hình, với biên độ phần trăm thậm chí lớn hơn từ mức nền thấp hơn một chút.
| Chỉ số tham chiếu | Đóng cửa ngày 27 tháng 2 | 9 tháng 3 | Diễn biến |
|---|---|---|---|
| Brent (hợp đồng tương lai) | $72.48 | $114+ | +57% |
| WTI (hợp đồng tương lai) | $67.02 | $114+ | +70% |
Dầu là một hàng hóa toàn cầu, nhưng nó vẫn di chuyển qua những tuyến đường vật lý hẹp. Eo biển Hormuz là tuyến lớn nhất trong số đó. EIA ước tính lưu lượng dầu qua eo này trung bình khoảng 20 triệu thùng/ngày trong năm 2024, chiếm khoảng 20% tiêu thụ chất lỏng dầu mỏ toàn cầu.
Ngoài ra, EIA cho biết Eo biển Hormuz là một điểm nghẽn quan trọng với rất ít tuyến thay thế nếu bị đóng.
Khi một tuyến như vậy bị đặt dấu hỏi, những người tham gia hoạt động mua bán và giao dịch dầu mỏ không chờ xác nhận hoàn toàn. Họ đẩy giá dầu thô lên vì nguy cơ sai lầm rất lớn đối với các nhà máy lọc dầu, hãng hàng không và những quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu.
Ngay cả khi trên giấy tờ vẫn có dầu, nó cũng vô ích nếu không thể lưu thông tự do. Lượng tàu giảm mạnh xảy ra khi các công ty bảo hiểm giảm mức bảo hiểm rủi ro chiến tranh, dẫn tới chi phí vận tải tăng khi tàu phải chậm lại hoặc đổi hướng.
Sự gián đoạn như vậy có thể dẫn tới một "thiếu hụt ảo", tức là nguồn cung tồn tại nhưng bị trì hoãn trong thực tế. Trong ngắn hạn, các trì hoãn hành xử giống như những thùng dầu bị mất.
Giá dầu thường bao gồm một "phần bù rủi ro", là mức giá cộng thêm cho sự không chắc chắn. Trong thời kỳ yên ả, khoản này nhỏ. Trong thời kỳ do chiến sự gây ra, nó có thể mở rộng nhanh chóng.
Một khi thị trường bắt đầu tin rằng gián đoạn có thể kéo dài hàng tuần thay vì vài ngày, phần bù này có thể nhảy vọt trở lại.
Khi thị trường biến động 15% đến 25% trong một ngày, cơ chế vận hành trở nên quan trọng. Những nhà giao dịch đang thực hiện các vị thế bán khống đối với dầu thô thường vội vã mua bù. Mô hình rủi ro buộc các quỹ phải cắt giảm tỷ lệ hở hoặc phòng ngừa rủi ro. Các nhà tạo lập quyền chọn điều chỉnh. Tất cả điều đó có thể tiếp thêm nhiên liệu cho diễn biến giá dù tin tức cơ bản không thay đổi theo giờ.
Bạn có thể thấy tốc độ định giá lại qua các giá chốt. Brent di chuyển từ khoảng $77.74 (2 tháng 3) lên trên $114 (9 tháng 3) trong năm phiên giao dịch được thể hiện trong bảng lịch sử.
Cần lưu ý, $150 không phải là kịch bản cơ sở. Đó là một kịch bản chịu áp lực. Tuy vậy, lịch sử cho thấy điều đó không phải là không thể. Brent từng đạt mức cao kỷ lục gần $147.50 vào năm 2008, và Brent cũng có thời điểm bình quân cao hơn nhiều $110 trong một số giai đoạn của năm 2022.
Dưới đây là cách thực tế để phác họa con đường từ $110 đến $150.
| Tình huống | Những gì cần xảy ra | Giá thường phản ứng ra sao | Những điều cần theo dõi |
|---|---|---|---|
| Giảm leo thang | Rủi ro vận chuyển giảm và luồng hàng nhanh chóng trở lại bình thường. | Giá dầu có thể hồi giảm mạnh vì phần bù rủi ro sụt giảm. | Bằng chứng về lộ trình an toàn hơn và áp lực cước phí, bảo hiểm thấp hơn. |
| Gián đoạn cục bộ (vài tuần) | Một số luồng hàng nối lại, nhưng an ninh và bảo hiểm vẫn căng thẳng. | Dầu có thể duy trì ở mức cao, thường trong vùng $100–$120. | Thông điệp từ chính phủ, lưu lượng tàu chở dầu và các tín hiệu chính sách dự trữ khẩn cấp. |
| Gián đoạn kéo dài (nhiều tuần, nghiêm trọng) | Mất lớn lưu lượng qua Hormuz kéo dài và sản lượng khu vực bị cắt giảm. | $150 trở nên có thể xảy ra trong giai đoạn hoảng loạn. | Bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy gián đoạn đang kéo dài và lan rộng, không thu hẹp. |
Một lần nữa, Goldman Sachs mô tả một con đường tới $150 nếu sự gián đoạn trở nên nghiêm trọng và kéo dài.
Đó không phải là đảm bảo, nhưng nó cho thấy các thành phần thị trường đáng tin cậy đang mô hình hóa kịch bản này.
Ngay cả trong những gián đoạn đáng kể, thị trường dầu có các cơ chế để giảm áp lực. Chúng không hoàn hảo, nhưng cũng rất quan trọng.
Khi nhiên liệu trở nên quá đắt, hộ gia đình giảm đi lại, doanh nghiệp cắt giảm đi lại, và nhà sản xuất giảm đơn hàng. Suy giảm nhu cầu không xảy ra trong một đêm, nhưng có thể diễn ra nhanh khi giá duy trì ở mức cao.
IEA đã cho thấy trong các cuộc khủng hoảng trước đây rằng các đợt giải phóng phối hợp có thể rất lớn. Năm 2022, các nước thành viên IEA đã nhất trí về một đợt phát hành ban đầu 60 triệu thùng, tương đương 2 triệu thùng mỗi ngày trong 30 ngày.
Một đợt phát hành không "giải quyết" được việc đóng cửa điểm nghẽn. Nó có thể giúp giảm hoảng loạn trong khi nỗ lực ngoại giao và điều chỉnh hậu cần được tiến hành.
Trước khi xung đột này leo thang và làm thay đổi toàn bộ cục diện các dự báo giá dầu thô năm 2026, EIA từng dự báo giá dầu sẽ giảm vì sản lượng toàn cầu dự kiến vượt cầu, và tồn kho được dự báo sẽ tăng.
Điều đó quan trọng vì nó cho thấy thị trường cơ bản có một đệm, ngay cả khi đệm đó có thể biến mất trong một cuộc khủng hoảng vận chuyển.
EIA ước tính rằng trong 2024, Hoa Kỳ đã nhập khẩu khoảng 0.5 triệu thùng mỗi ngày các loại dầu thô nguyên chất và condensate từ các nước Vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz. Điều này chiếm khoảng 7% tổng lượng dầu thô nhập khẩu của Hoa Kỳ và khoảng 2% mức tiêu thụ chất lỏng dầu mỏ của quốc gia này.
Ngược lại, Châu Á tiếp nhận phần lớn dòng dầu thô đi qua Hormuz, đó là lý do tại sao các tài sản rủi ro ở Châu Á thường phản ứng nhanh và mạnh nhất, điển hình như việc các đồng tiền trong khu vực chịu sức ép lớn do thâm hụt thương mại từ giá dầu.
72 giờ tới sẽ là về vấn đề hậu cần, không phải lời nói. Giá dầu có thể duy trì ở mức cao nếu hệ thống vật chất vẫn bị tắc nghẽn, ngay cả khi ngôn ngữ ngoại giao nghe có vẻ dịu hơn.
Bạn nên theo dõi:
Di chuyển của tàu chở dầu và các hợp đồng bảo hiểm là những yếu tố then chốt của nguồn cung.
Bằng chứng về việc cắt giảm sản lượng do kho chứa đầy, vì điều đó biến một cuộc khủng hoảng vận chuyển thành khủng hoảng sản xuất.
Liệu các đường ống chuyển hướng có tăng công suất hơn nữa hay không; theo ước tính của EIA, chỉ một phần hạn chế trong dòng chảy qua Hormuz có thể bị chuyển hướng.
Giá dầu tăng mạnh vì xung đột với Iran đã làm gián đoạn sản xuất và vận chuyển, và thị trường đang định giá một rủi ro nghiêm trọng đối với eo biển Hormuz.
Đúng, theo các mức giá trong ngày được đưa tin rộng rãi. Năm 2022, dầu giao dịch liên tục trong vùng giá này và trên mức này.
Điều đó có thể xảy ra trong một kịch bản nghiêm trọng. Goldman Sachs đã cảnh báo giá dầu có thể đạt $150 nếu dòng chảy qua Hormuz tiếp tục bị gián đoạn nặng đến tháng Ba, và các nước xuất khẩu vùng Vịnh gặp áp lực phải ngừng sản xuất do giới hạn về kho chứa.
Tóm lại, giá dầu trên $110 cho thấy thị trường đang coi xung đột với Iran là một rủi ro gây sốc, làm mất cân bằng mối quan hệ cung cầu nghiêm trọng, chứ không phải một tiêu đề địa chính trị bình thường.
Vấn đề then chốt nằm ở Hormuz, nơi thường có khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày chảy qua eo biển này. Các tuyến thay thế hạn chế và không thể thay thế hoàn toàn khối lượng này.
$150 là có thể, nhưng điều đó rất có thể đòi hỏi sự gián đoạn kéo dài buộc phải tắt sản xuất thực sự và khiến vận chuyển không an toàn trong nhiều tuần, đó là lý do các tín hiệu tiếp theo cần theo dõi là di chuyển tàu chở dầu, bảo hiểm và áp lực kho chứa, không chỉ là thông điệp chính trị.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không nhằm là (và không nên được coi là) tư vấn tài chính, đầu tư hoặc các lời khuyên khác để dựa vào. Không ý kiến nào đưa ra trong tài liệu này cấu thành một khuyến nghị của EBC hoặc tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hoặc chiến lược đầu tư cụ thể nào là phù hợp cho bất kỳ cá nhân nào.
