Đăng vào: 2026-05-12
Tổng thống Trump sẽ đến Bắc Kinh vào ngày 13 tháng 5 cho một chuyến thăm chính thức kéo dài ba ngày, lần đầu tiên một tổng thống Hoa Kỳ thăm Trung Quốc sau gần chín năm. Chuyến thăm ban đầu được dự kiến vào cuối tháng Ba nhưng đã hoãn lại do chiến tranh ở Iran, và chính việc lùi lịch này là tín hiệu cho thấy cả hai bên rất muốn cuộc gặp diễn ra.
Trung Quốc bước vào hội nghị thượng đỉnh với vị thế kinh tế mạnh mẽ. Quý 1 2026 GDP tăng 5.0%, đạt đỉnh trong phạm vi mục tiêu của Bắc Kinh. Hàng xuất khẩu tháng Tư tăng vọt 14.1% lên mức kỷ lục $359.44 billion. Thặng dư thương mại cho giai đoạn tháng 1–tháng 4 năm 2026 đạt $347.70 billion, với đơn hàng xuất khẩu mới ở mức cao nhất trong hai năm.
Lệnh ngừng thương mại tháng 10 năm 2025, vốn giảm thuế, đảm bảo cho Mỹ tiếp cận các khoáng sản quan trọng và cam kết Trung Quốc mua 25 triệu tấn đậu tương của Mỹ hàng năm đến năm 2028, sẽ hết hiệu lực vào ngày 10 tháng 11 năm 2026. Việc lệnh này được gia hạn, mở rộng hay để hết hạn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá hàng hóa, các cặp tiền tệ và định giá cổ phiếu trên cả thị trường phát triển và mới nổi.
Một phái đoàn gồm các CEO hàng đầu của Mỹ, bao gồm lãnh đạo Blackstone, Citigroup, Boeing và Mastercard, sẽ đi cùng tổng thống. Chương trình thương mại song song với chương trình ngoại giao báo hiệu cả hai bên xem đây là cơ hội để tăng cường quan hệ kinh tế, không chỉ quản lý căng thẳng.
Ngày mai, tổng thống Hoa Kỳ sẽ hạ cánh tại Bắc Kinh cho chuyến thăm chính thức của một tổng thống Mỹ tới Trung Quốc lần đầu tiên kể từ tháng 11 năm 2017. Lần trước một tổng thống Mỹ thăm Trung Quốc, quan hệ song phương được định hình bởi ma sát thương mại. Lần này, nó bị định hình bởi thứ lớn hơn nhiều: một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu, một cuộc chiến ở Trung Đông làm gián đoạn 20% dòng chảy dầu khí thế giới qua Eo biển Hormuz khiến giá dầu Brent vượt 105 USD, cùng với một giai đoạn phân mảnh thương mại đã tái cấu trúc chuỗi cung ứng trên mọi châu lục.
Chuyến thăm diễn ra từ ngày 13 đến ngày 15 tháng 5. Ban đầu dự kiến vào cuối tháng Ba nhưng đã bị hoãn khi chiến tranh ở Iran leo thang. Việc dời lịch thay vì hủy bỏ nói với thị trường một điều quan trọng: cả hai chính phủ kết luận rằng chi phí của việc không gặp nhau cao hơn rủi ro chính trị khi gặp.
Đối với thị trường toàn cầu, những gì phát ra từ Bắc Kinh trong tuần này sẽ ảnh hưởng đến giá hàng hóa, các cặp tiền tệ (đặc biệt USD/CNY, tỷ giá đô la Úc và USD/BRL), chuỗi cung ứng chất bán dẫn và định giá cổ phiếu trên toàn châu Á. Tín hiệu cần theo dõi không phải là thỏa thuận nổi bật. Mà là liệu cả hai bên có biểu thị sẵn sàng chuyển từ các lệnh ngừng tạm thời sang một khuôn khổ dài hạn hay không.
Trung Quốc đến hội nghị này với các dữ liệu kinh tế liên tục vượt kỳ vọng.
Quý 1 2026 GDP tăng 5.0% so với cùng kỳ năm trước, đạt đỉnh trong phạm vi mục tiêu của Bắc Kinh và tăng tốc từ 4.5% trong Quý 4 2025. Hàng xuất khẩu tháng Tư tăng vọt 14.1% lên mức kỷ lục $359.44 billion, phục hồi mạnh sau mức giảm 2.5% trong tháng Ba khi những tác động ban đầu của gián đoạn ở Hormuz làm chậm vận tải biển. Nhập khẩu tăng 25.3%, phản ánh nhu cầu mạnh về hàng hóa, nguyên liệu công nghiệp và các linh kiện chiến lược giữa bối cảnh cơn bùng nổ chip AI châu Á đang diễn ra vô cùng mạnh mẽ.
Trong bốn tháng đầu năm 2026, thặng dư thương mại của Trung Quốc đạt $347.70 billion. Đơn hàng xuất khẩu mới đạt mức cao nhất trong hai năm vào tháng Tư. Xuất khẩu sang Hoa Kỳ tăng 11.3% trong tháng Tư sau khi giảm 26.5% trong tháng Ba, cho thấy mối quan hệ thương mại song phương cơ bản vẫn giữ được động lực đáng kể ngay cả dưới điều kiện thuế quan cao.
Thặng dư thương mại của Trung Quốc đạt kỷ lục $1.2 trillion vào năm 2025, đạt được thông qua việc đa dạng hóa có chủ ý và hiệu quả các thị trường xuất khẩu. Các lô hàng tới châu Âu, Đông Nam Á, Mỹ Latinh và châu Phi đều đã mở rộng, giảm bớt sự phụ thuộc của Trung Quốc vào bất kỳ thị trường đơn lẻ nào. Khối ASEAN đã trở thành đối tác thương mại lớn hơn với Trung Quốc so với cả Hoa Kỳ hoặc Liên minh châu Âu.
Sự đa dạng hóa này, kết hợp với vị thế thống lĩnh của Trung Quốc trong chế biến khoáng sản chiến lược, tinh luyện đất hiếm và sản xuất công nghệ cao, có nghĩa là Bắc Kinh bước vào hội nghị với khả năng chống chịu kinh tế để đàm phán từ vị thế tự tin.
Lệnh ngừng thương mại được ký tại Hội nghị thượng đỉnh Busan vào tháng Mười năm 2025 đã giảm thuế, đảm bảo quyền tiếp cận các khoáng sản chiến lược cho Mỹ và cam kết Trung Quốc mua 25 triệu tấn đậu tương của Mỹ mỗi năm đến năm 2028. Lệnh ngừng này hết hiệu lực vào ngày 10 tháng 11 năm 2026, còn chưa đầy sáu tháng nữa.
Việc thỏa thuận đó được gia hạn, mở rộng hay để hết hiệu lực là kết quả có ý nghĩa nhất trong ngắn hạn đối với thị trường toàn cầu. Việc gia hạn báo hiệu sự ổn định. Việc mở rộng thành một khuôn khổ dài hạn hơn sẽ loại bỏ một nguồn bất ổn cấu trúc đã ảnh hưởng đến đầu tư kinh doanh toàn cầu kể từ 2018.
Việc để thỏa thuận hết hiệu lực sẽ ngay lập tức định giá lại rủi ro trên các thị trường hàng hóa, các cặp tiền tệ và chứng khoán châu Á.
Eo biển Hormuz, qua đó khoảng 20% dòng chảy dầu và khí toàn cầu đã đi qua trước khi xung đột xảy ra, được kỳ vọng sẽ là một trong những vấn đề trọng tâm trong chương trình nghị sự.
Cả hai chính phủ đều muốn mở lại eo biển này. Trung Quốc đã đưa ra những cam kết cấp cao rằng họ sẽ không cung cấp vũ khí cho Iran, và Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth quy trách cam kết đó cho "mối quan hệ mạnh mẽ và trực tiếp" giữa hai nhà lãnh đạo.
Đối với thị trường năng lượng, bất kỳ tiến triển nào nhằm mở lại Hormuz sẽ giảm áp lực lên giá trị các loại dầu thô cũng như hạn chế tình trạng kẹp nguồn cung đối với phân bón và lương thực — những yếu tố đã đẩy lạm phát lên cao trong các nền kinh tế đang phát triển. Khả năng của Trung Quốc trong vai trò kênh ngoại giao giữa Washington và Tehran mang lại cho nước này một vai trò độc đáo trong việc giải quyết một khủng hoảng đang đồng thời ảnh hưởng tới giá năng lượng toàn cầu, chi phí lương thực và các tuyến vận chuyển.
Một phái đoàn gồm các CEO Mỹ lớn sẽ cùng tổng thống, bao gồm Steve Schwarzman của Blackstone, Jane Fraser của Citigroup, và các lãnh đạo của Boeing và Mastercard. Chương trình thương mại dự kiến sẽ bao gồm mua sắm máy bay, các thỏa thuận nông nghiệp và các cuộc thảo luận về quyền tiếp cận đầu tư.
Sự hiện diện của phái đoàn này cùng chương trình ngoại giao cho thấy cả hai bên xem chuyến thăm là cơ hội để mở rộng quan hệ thương mại, chứ không chỉ quản lý căng thẳng chính trị. Trong bối cảnh các cổ phiếu hàng không vũ trụ đang bứt phá trên quy mô toàn cầu, việc giành được những đơn đặt hàng mới tại thị trường Trung Quốc sẽ mang lại ý nghĩa tài chính ngay lập tức và cải thiện đáng kể định giá cổ phiếu Boeing, doanh nghiệp vốn đã bị Airbus lấn át thời gian qua.
Đối với các nhà xuất khẩu nông sản, việc tiếp tục và khả năng mở rộng cam kết về đậu tương sẽ cung cấp sự chắc chắn về giá ít nhất cho đến năm 2028.
Hội đồng Quan hệ Đối ngoại mô tả hội nghị thượng đỉnh này là một nỗ lực nhằm ổn định quan hệ song phương hơn là giải quyết các tranh chấp kéo dài. Cách diễn giải đó đã đánh giá thấp những gì đang bị đặt cược.
Hai nền kinh tế lớn nhất thế giới gặp nhau trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng đồng thời, sự phân mảnh thương mại và bất ổn địa chính trị mang theo một tín hiệu vượt lên trên bất kỳ thông cáo nào: nền kinh tế toàn cầu không thể ổn định nếu thiếu cả hai cường quốc trên bàn. Không có mối quan hệ song phương nào khác có khả năng điều chỉnh giá hàng hóa, tái thiết lập kỳ vọng chuỗi cung ứng và ảnh hưởng đến các quyết định phân bổ vốn trên cả thị trường phát triển và thị trường mới nổi cùng lúc như vậy.
Dữ liệu thương mại nhấn mạnh điều này. Xuất khẩu của Trung Quốc trong bốn tháng đầu năm 2026 đạt hơn $1.3 nghìn tỷ. Hoa Kỳ vẫn là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc bất chấp mức thuế suất cao. Việc theo dõi diễn biến cán cân thương mại song phương cho thấy thặng dư với Hoa Kỳ đạt $87.7 tỷ trong giai đoạn tháng Một–tháng Tư. Đây là những con số phản ánh sự phụ thuộc lẫn nhau sâu sắc về kinh tế, loại không thể bị tháo gỡ chỉ bằng biểu thuế hay diễn ngôn chính trị.
Bối cảnh rộng hơn khiến thời điểm càng có ý nghĩa khi tác động từ lạm phát và suy giảm sức mua đã khiến tăng trưởng thương mại toàn cầu giảm xuống 0.5% trong năm 2026 theo WTO, mức yếu nhất kể từ đại dịch. Sự phong tỏa ở Hormuz đã làm gián đoạn dòng chảy năng lượng khắp châu Á, Trung Đông và châu Âu. Giá lương thực đang tăng ở các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu. Có 22 nước có thu nhập thấp đang trong hoặc có nguy cơ cao rơi vào căng thẳng nợ.
Trong bối cảnh này, một hội nghị thượng đỉnh thành công giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới gửi đi một tín hiệu ổn định mà không cuộc gặp, thể chế hay thỏa thuận nào khác có thể tái tạo.
Đối với các nhà giao dịch và nhà đầu tư tổ chức, những hệ quả thực tiễn được chia thành ba nhóm.
Hàng hóa: Một tín hiệu cho thấy việc tiếp tục hạ nhiệt căng thẳng sẽ hỗ trợ giá đậu tương, ngô và các mặt hàng nông nghiệp bằng cách xác nhận các cam kết mua đến năm 2028. Mọi tiến triển về Hormuz sẽ làm dịu giá dầu thô, LNG và phân bón vốn đã ở mức cao kể từ tháng Hai.
Tiền tệ: Một mối quan hệ Mỹ-Trung ổn định hoặc cải thiện thường mang lại những chuyển biến tức thì trên thị trường ngoại hối, chẳng hạn như việc tỷ giá USD/CNY có thể giảm sâu xuống dưới 6.80 khi nhân dân tệ mạnh lên. Điều này không chỉ giúp làm giảm áp lực lên đồng nhân dân tệ, mà còn hỗ trợ các đồng tiền liên quan đến hàng hóa như đô la Úc (AUD/USD) và real Brazil (USD/BRL), đồng thời tạo mức sàn cho các đồng tiền thị trường mới nổi châu Á vốn đang giao dịch ở mức chiết khấu so với các yếu tố nền tảng.
Cổ phiếu: Thị trường cổ phiếu châu Á đã phản ánh rủi ro địa chính trị trong suốt năm 2026. Một hội nghị thượng đỉnh báo hiệu ổn định nhiều năm thay vì các gia hạn 90 ngày sẽ làm giảm phần bù rủi ro trên cổ phiếu châu Á, đặc biệt ở những ngành liên quan tới dòng chảy thương mại, chuỗi cung ứng công nghệ và hạ tầng năng lượng.
Kịch bản rủi ro cũng rõ ràng như vậy. Sự đổ vỡ trong đàm phán, leo thang căng thẳng về những vấn đề song phương chưa được giải quyết, hoặc việc không giải quyết hạn chót ngày 10 tháng 11 sẽ định giá lại rủi ro trên mọi lớp tài sản cùng lúc.
Dự kiến Tập Cận Bình sẽ có chuyến thăm chính thức đáp lễ tới Washington vào cuối năm nay. Kỳ vọng đó, được phát đi tại Thượng đỉnh Busan và được củng cố qua các trao đổi ngoại giao trước thượng đỉnh, tự nó là một điểm dữ liệu có ý nghĩa với thị trường. Nó cho thấy cả hai chính phủ coi các cuộc họp trong tuần này là khởi đầu của một cam kết ngoại giao kéo dài, chứ không phải một sự kiện đơn lẻ.
Đối với thị trường toàn cầu, tính liên tục đó có trọng lượng lớn hơn bất kỳ việc giảm thuế quan, cam kết về đậu tương hay đơn đặt hàng máy bay nào. Sự không chắc chắn mang tính cấu trúc đã kìm hãm đầu tư xuyên biên giới kể từ 2018 ít chịu tác động bởi bất kỳ chính sách thương mại cụ thể nào hơn là bởi nhận thức rằng quan hệ song phương có thể xấu đi một cách khó lường bất cứ lúc nào.
Một mô thức liên hệ thường xuyên ở cấp cao giữa hai nền kinh tế lớn nhất sẽ phục hồi niềm tin doanh nghiệp hơn bất kỳ thỏa thuận đơn lẻ nào.
Chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ — lần đầu trong gần chín năm — đến vào lúc nền kinh tế toàn cầu cần hai đầu máy lớn nhất kéo theo cùng một hướng. Tăng trưởng quý 1 của Trung Quốc là 5.0%, hiệu suất xuất khẩu kỷ lục và việc đa dạng hóa thương mại hiệu quả sang châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh cho thấy một nền kinh tế đã hấp thụ được các cú sốc bên ngoài và duy trì được đà tiến.
Thỏa thuận đình chiến thương mại tháng 10 năm 2025 sẽ hết hiệu lực trong chưa đầy sáu tháng nữa, khủng hoảng Hormuz vẫn chưa được giải quyết, và tăng trưởng thương mại toàn cầu đã chậm lại xuống mức yếu nhất kể từ đại dịch.
Việc hội nghị thượng đỉnh này đưa ra một khung cho sự gắn kết lâu dài hay chỉ là chuyến thăm mang tính biểu tượng với ít hành động tiếp theo sẽ dẫn dắt tâm lý chung của giới đầu tư, từ đó định hình giá hàng hóa, thị trường tiền tệ và dòng vốn trên cả hai bán cầu. Thị trường sẽ có câu trả lời vào thứ Sáu.
