Đăng vào: 2026-01-07
Chỉ trong một ngày, lãi suất qua đêm trên thị trường liên ngân hàng bật tăng lên vùng khoảng 8,7%/năm – mức cao nhất hơn một năm.
Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và Hội nghiên cứu thị trường liên ngân hàng Việt Nam (VIRA), ngày 30/12/2025, lãi suất qua đêm chỉ quanh khoảng 1,8%/năm. Sang phiên 31/12, mức này nhảy vọt lên khoảng 8,7%/năm, trong khi các kỳ hạn 1–2 tuần cũng neo quanh 9–9,2%/năm.
Bước sang những ngày đầu năm 2026, lãi suất tiền đồng liên ngân hàng hạ nhiệt nhưng vẫn ở vùng cao: số liệu công bố cho thấy ngày 5/1, lãi suất qua đêm giảm từ 8,7% còn khoảng 6,88%/năm; các kỳ hạn 1–2 tuần giảm về quanh 7–7,3%/năm. Đến ngày 6/1, lãi suất qua đêm tiếp tục giảm mạnh còn khoảng 5,7%/năm, phản ánh thanh khoản trong hệ thống đã “dễ thở” hơn so với giai đoạn cuối năm.
Như vậy, bối cảnh hiện tại có thể tóm tắt ngắn gọn:
Lãi suất qua đêm vừa trải qua cú sốc tăng vọt, nhưng hiện đang trên đà hạ nhiệt.
Mặt bằng lãi suất liên ngân hàng vẫn cao hơn nhiều so với giai đoạn nửa đầu 2025, khi lãi suất qua đêm từng có lúc chỉ quanh 2,8–3,5%/năm.
NHNN đã bơm ròng rất mạnh qua nghiệp vụ thị trường mở (OMO) vào cuối năm, sau đó bắt đầu thu hẹp dần quy mô bơm khi thanh khoản cải thiện.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra là: lãi suất qua đêm là gì, vì sao lại biến động mạnh như vậy, và nó tác động thế nào tới lãi suất tiền gửi, lãi suất cho vay, túi tiền của người gửi tiết kiệm, người vay vốn?
Nói một cách đơn giản, lãi suất qua đêm (hay lãi suất qua đêm liên ngân hàng) là mức lãi suất mà các ngân hàng cho nhau vay trong thời gian rất ngắn – chỉ 1 ngày.
Các ngân hàng luôn phải đảm bảo đủ tiền để đáp ứng rút tiền, giải ngân, thanh toán cho khách…
Có ngày, ngân hàng A dư tiền; ngân hàng B lại thiếu tạm thời.
Thay vì ngồi “ôm” tiền dư, ngân hàng A sẽ cho ngân hàng B vay lại trong 1 ngày, và lãi suất cho vay đó chính là lãi suất qua đêm.
Vì vậy, bạn có thể hình dung lãi suất qua đêm giống như “giá vốn sỉ siêu ngắn hạn” giữa các ngân hàng, chứ không phải lãi suất dành cho cá nhân.
Điểm dễ gây nhầm lẫn là: lãi suất qua đêm không phải lãi suất gửi tiết kiệm của bạn ở ngân hàng.
Mức lãi suất tại ngân hàng dành cho tiết kiệm: áp dụng cho cá nhân, doanh nghiệp gửi tiền, với kỳ hạn 1 tháng, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng…
Lãi suất cho vay: là mức lãi bạn phải trả khi vay mua nhà, vay tiêu dùng, vay kinh doanh.
Lãi suất qua đêm liên ngân hàng: là lãi suất giữa các ngân hàng với nhau, kỳ hạn chỉ qua 1 đêm.
Tuy khác nhau, nhưng chúng có mối liên hệ: lãi suất qua đêm phản ánh chi phí vốn ngắn hạn của các ngân hàng. Nếu chi phí này tăng mạnh và kéo dài, ngân hàng có thể phải:
Tăng lãi suất huy động để hút thêm tiền gửi từ dân cư/doanh nghiệp.
Hoặc cân nhắc tăng dần lãi suất cho vay với khách hàng, đặc biệt là các khoản vay lãi suất thả nổi.
Thanh khoản hệ thống ngân hàng hiểu nôm na là “độ dồi dào tiền mặt” trong toàn hệ thống. Khi:
Hệ thống dư tiền, ít áp lực chi trả ⇒ lãi suất qua đêm thường thấp, ngân hàng dễ cho nhau vay với giá rẻ.
Hệ thống thiếu tiền, nhu cầu vay vốn ngắn hạn tăng cao ⇒ lãi suất qua đêm có thể bật tăng mạnh, giống như taxi hiếm xe giờ cao điểm thì giá bị đẩy lên.
Vì vậy, lãi suất qua đêm là một trong những thước đo nhanh nhất về mức độ “căng hay lỏng” của thị trường tiền tệ.
Mỗi ngày, sau khi “chốt sổ” các giao dịch:
Ngân hàng phải đảm bảo tỷ lệ dự trữ bắt buộc tại NHNN.
Đảm bảo đủ tiền để thanh toán bù trừ, chi trả, giải ngân các khoản vay đã cam kết.
Nếu phát hiện thiếu tiền trong ngắn hạn, ngân hàng sẽ:
Vay trên thị trường liên ngân hàng (qua đêm, 1 tuần, 2 tuần…)
Hoặc vay NHNN thông qua các nghiệp vụ như OMO (thị trường mở).
Ngược lại, ngân hàng dư tiền có thể đem cho vay lại, kiếm thêm lãi. Mức lãi cho vay đó hình thành nên lãi suất liên ngân hàng, trong đó kỳ hạn qua đêm chiếm tỷ trọng giao dịch rất lớn.
1. Cung – cầu vốn ngắn hạn
Khi nhiều ngân hàng cùng thiếu tiền (do giải ngân mạnh, rút tiền tăng…), cầu vay tăng ⇒ lãi suất qua đêm dễ tăng.
Khi hệ thống dư tiền, ít ai cần vay ⇒ lãi suất qua đêm giảm.
2. Định hướng chính sách tiền tệ của NHNN
NHNN có hệ thống lãi suất điều hành (tái cấp vốn, tái chiết khấu, lãi suất OMO…) và các quy định về dự trữ bắt buộc.
Khi NHNN bơm tiền ra qua nghiệp vụ thị trường mở (OMO), hạ lãi suất điều hành, nới thanh khoản ⇒ lãi suất qua đêm thường hạ.
Ngược lại, khi NHNN hút bớt tiền về qua phát hành tín phiếu, thu hẹp OMO ⇒ lãi suất qua đêm có thể nhích lên.
3. Yếu tố mùa vụ
Cuối quý, cuối năm, mùa trả lương, mùa cao điểm giải ngân (tết, mùa xây dựng, du lịch…) khiến nhu cầu tiền tăng.
Thời điểm chốt sổ báo cáo, ngân hàng cần “đẹp” các tỷ lệ an toàn ⇒ áp lực cân đối vốn đẩy lãi suất liên ngân hàng, đặc biệt là lãi suất qua đêm, tăng vọt.
4. Yếu tố vĩ mô: lạm phát, tỷ giá, bối cảnh quốc tế
Khi lạm phát và tỷ giá chịu áp lực – điển hình như diễn biến tỷ giá USD/VND tăng nhẹ và thị trường chợ đen biến động đầu năm 2026 – NHNN có thể phải duy trì mặt bằng lãi suất tiền đồng liên ngân hàng ở vùng cao hơn để hỗ trợ ổn định vĩ mô.
NHNN điều hành thị trường tiền tệ chủ yếu thông qua 2 nhóm công cụ:
OMO (thị trường mở): NHNN chào mua có kỳ hạn trái phiếu Chính phủ từ các ngân hàng; đổi lại, NHNN “bơm” tiền VND ra hệ thống. Khi đến hạn, các ngân hàng trả lại tiền + lãi cho NHNN. Ngược lại, NHNN cũng có thể bán tín phiếu để hút bớt tiền về.
Tín phiếu NHNN: Là công cụ để hút tiền tạm thời khỏi hệ thống. Khi lãi suất qua đêm quá thấp, thanh khoản quá dư thừa, NHNN có thể phát hành tín phiếu để kéo bớt tiền về, tránh dòng vốn “chảy” sang các kênh rủi ro.
Trong lần biến động vừa qua, NHNN đã bơm ròng hàng chục nghìn tỷ đồng qua OMO, đưa tổng dư nợ cầm cố lên khoảng hơn 400.000 tỷ đồng vào cuối năm 2025, trước khi từ từ hút bớt vốn trở lại những ngày đầu 2026.
Theo các bản tin từ NHNN, VIRA và VnEconomy, ngày 31/12/2025, lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm:
Tăng từ khoảng 1,8%/năm lên 8,7%/năm chỉ sau một phiên.
Kỳ hạn 1 tuần và 2 tuần ở mức khoảng 9,1% và 9,2%/năm.
Nguyên nhân chính:
1. Áp lực cân đối vốn cuối năm
Cuối kỳ kế toán, các hệ thống ngân hàng thương mại phải đảm bảo các tỷ lệ an toàn, đặc biệt là tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung – dài hạn, tỷ lệ thanh khoản.
Nhu cầu vốn “qua đêm” và 1–2 tuần để “điểm trang” báo cáo tăng rất mạnh ⇒ cầu vay tăng đột biến, đẩy lãi suất lên.
2. Tín dụng tăng nhanh hơn huy động
Số liệu NHNN cho thấy đến cuối tháng 12/2025, tín dụng toàn hệ thống tăng mạnh hơn huy động vốn, làm khoảng cách dư nợ cho vay – tiền gửi nới rộng.
Khi “cho vay nhiều hơn gửi vào”, áp lực huy động và vay mượn trên thị trường liên ngân hàng sẽ lớn hơn, đặc biệt ở giai đoạn cao điểm cuối năm.
3. Yếu tố mùa vụ và tâm lý thị trường
Thời điểm sát Tết dương lịch, chuẩn bị cho Tết Nguyên đán, nhu cầu tiền mặt và thanh toán tăng.
Tâm lý thận trọng khiến các ngân hàng giữ vốn nhiều hơn, ít sẵn sàng cho vay lẫn nhau ở mức lãi thấp.
Sau cú nhảy vọt, lãi suất qua đêm không duy trì lâu ở vùng 8–9% mà bắt đầu hạ khá nhanh:
Ngày 5/1/2026, lãi suất qua đêm giảm về khoảng 6,88%/năm, các kỳ hạn 1–2 tuần quanh 7–7,3%/năm, nhưng một số kỳ hạn dài vẫn trên 8%/năm.
Sang ngày 6/1, số liệu thị trường cho thấy lãi suất qua đêm giảm thêm khoảng 1,3 điểm %, về quanh 5,7%/năm, đồng loạt các kỳ hạn ngắn khác cũng tụt xuống.
Sự hạ nhiệt này đi kèm với việc:
NHNN thu hẹp dần động thái bơm tiền ròng, thậm chí bắt đầu hút ròng gần 10.000 tỷ đồng trong ngày 6/1 qua nghiệp vụ OMO, do thanh khoản đã bớt căng, tránh dư thừa quá mức.
Vì sao lãi suất qua đêm có thể tăng sốc trong vài ngày?
Vì đây là lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn cực ngắn, rất nhạy cảm với nhu cầu vốn tức thời. Chỉ cần một giai đoạn cao điểm (cuối năm, cuối quý) cộng với tín dụng tăng nhanh hơn huy động và tâm lý giữ vốn thận trọng, lãi suất qua đêm có thể “nhảy” vài điểm % là bình thường trong khung liên ngân hàng.
Những cú nhảy vọt như vậy có phải “báo động đỏ” cho hệ thống ngân hàng?
Không nhất thiết. Điều quan trọng là diễn biến sau đó: nếu NHNN bơm – hút linh hoạt, lãi suất sớm trở về mức hợp lý, không kéo dài tình trạng “khát tiền”, thì đây chủ yếu là biến động mùa vụ. Ngược lại, nếu lãi suất qua đêm neo cao quá lâu dù NHNN đã can thiệp mạnh, đó mới là tín hiệu cần lo ngại hơn về thanh khoản.
Khi lãi suất tiền đồng liên ngân hàng ở mức cao trong nhiều ngày:
Ngân hàng phải trả chi phí vốn đắt hơn nếu muốn vay ngắn hạn.
Để có nguồn vốn ổn định hơn, một số ngân hàng sẽ tăng lãi suất huy động, đặc biệt ở các kỳ hạn ngắn 1–3 tháng, nhằm hút thêm tiền gửi từ dân cư và doanh nghiệp.
Thực tế đầu năm 2026, nhiều ngân hàng thương mại đã nâng lãi suất tiết kiệm lên quanh 6–6,3%/năm ở một số kỳ hạn dài; một số chương trình đặc biệt cho khoản gửi rất lớn, lãi suất có thể lên tới khoảng 8–9%/năm.
Khi NHNN bơm ròng đủ mạnh để thanh khoản hệ thống dồi dào, lãi suất qua đêm và các kỳ hạn ngắn giảm:
Chi phí vốn ngắn hạn của ngân hàng giảm theo.
Ngân hàng ít bị áp lực phải tăng mạnh lãi suất huy động, từ đó giúp giữ ổn định hoặc tạo dư địa giảm dần chi phí lãi suất cho vay với khách hàng.
Tuy nhiên, việc điều chỉnh lãi suất cho vay còn phụ thuộc:
Cơ cấu vốn của từng ngân hàng (tỷ lệ vốn ngắn hạn, dài hạn).
Mức độ cạnh tranh thị trường.
Chính sách kinh doanh, phân khúc khách hàng mục tiêu.
1. Người gửi tiết kiệm 3–6 tháng
Nếu bạn gửi kỳ hạn ngắn trong lúc lãi suất qua đêm tăng mạnh, một số ngân hàng có thể đẩy lãi suất huy động ngắn hạn lên để tranh thủ hút vốn.
Ngược lại, khi thị trường hạ nhiệt, ngân hàng có thể giữ hoặc giảm dần lãi suất huy động, nhất là khi không cần thêm quá nhiều vốn mới.
2. Người vay mua nhà lãi suất thả nổi
Hợp đồng vay thường cố định lãi suất 6–12 tháng đầu, sau đó lãi suất thả nổi = lãi suất tham chiếu (liên ngân hàng/huy động) + biên độ.
Nếu lãi suất qua đêm và lãi suất liên ngân hàng trung – dài hạn duy trì ở vùng cao, lãi suất tham chiếu có thể điều chỉnh lên, kéo theo kỳ điều chỉnh lãi vay của bạn tăng.
3. Chủ hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ
Nhiều khoản vay lưu động có lãi suất thỏa thuận “cộng biên độ” trên lãi suất tham chiếu.
Khi chi phí vốn của ngân hàng tăng kéo dài, ngân hàng thường ưu tiên khách hàng tốt, tài sản bảo đảm tốt và ít dư địa giảm lãi cho nhóm rủi ro cao.
Điều quan trọng: lãi suất qua đêm là yếu tố gián tiếp.
Một cú nhảy vọt trong 1–2 ngày chưa chắc khiến lãi suất tiết kiệm hay cho vay thay đổi ngay.
Các ngân hàng thường nhìn xu hướng 1–3 tháng của lãi suất liên ngân hàng, lạm phát, tỷ giá, tăng trưởng tín dụng… trước khi điều chỉnh mặt bằng lãi suất bán lẻ.
Vì vậy, người gửi tiền và người vay vốn không nên hoảng hốt chỉ vì 1–2 ngày báo chí nói “lãi suất qua đêm vọt lên”, mà cần quan sát xu hướng dài hơi hơn.
Trong bộ công cụ chính sách tiền tệ, lãi suất qua đêm đóng vai trò:
Thước đo trạng thái thị trường tiền tệ: căng – lỏng.
Kênh truyền dẫn từ lãi suất điều hành của NHNN tới lãi suất thị trường: khi NHNN giảm lãi suất OMO, tái cấp vốn…, lãi suất liên ngân hàng thường đi xuống, rồi lan ra lãi suất huy động và cho vay.
Nếu kinh tế có dấu hiệu chậm lại, lạm phát được kiểm soát:
NHNN có thể tăng cường bơm tiền qua OMO, hạn chế hút tiền bằng tín phiếu.
Có thể xem xét giảm dần lãi suất điều hành, nới lỏng các điều kiện tín dụng ở mức hợp lý.
Khi đó, lãi suất qua đêm và lãi suất tiền đồng liên ngân hàng có xu hướng duy trì ở mặt bằng thấp hơn, tạo điều kiện để lãi suất huy động, lãi suất cho vay giảm thêm.
Nếu chỉ số lạm phát, tỷ giá chịu nhiều sức ép:
NHNN có thể phải thu hẹp dần lượng tiền bơm ròng, thậm chí hút ròng để tránh tiền rẻ tràn sang các kênh đầu cơ.
Lãi suất điều hành khó giảm, thậm chí có thể điều chỉnh tăng ở một số trường hợp.
Trong bối cảnh đó, lãi suất qua đêm và lãi suất liên ngân hàng có thể neo ở vùng cao hơn để hỗ trợ ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát.
Hai kịch bản trên không phải dự báo chắc chắn, mà chỉ là tự nhiên của chính sách tiền tệ: khi cần kích thích, lãi suất có xu hướng giảm; khi cần “hãm nóng”, lãi suất có xu hướng tăng/duy trì ở vùng cao hơn.
Một số nguồn tham khảo:
Website NHNN: mục “Lãi suất thị trường liên ngân hàng” và các thông cáo về diễn biến thị trường ngoại tệ, thị trường liên ngân hàng theo tuần.
Các bản tin của VIRA, công ty chứng khoán, báo kinh tế (VnEconomy, Vietnambiz, CafeF, CafeLand…), thường cập nhật diễn biến lãi suất qua đêm theo ngày/tuần.
Một số “từ khoá” và con số nên để ý:
“Lãi suất qua đêm”, “lãi suất tiền đồng liên ngân hàng”, “lãi suất USD liên ngân hàng”.
Mức lãi suất qua đêm so với lãi suất huy động 3–6 tháng và lãi suất cho vay bình quân.
Các cụm như “NHNN bơm ròng/hút ròng qua OMO”, “phát hành tín phiếu”, “thanh khoản hệ thống dồi dào/căng thẳng”.
Đối với nhà đầu tư cá nhân, người gửi tiết kiệm, người vay vốn:
Không nên quyết định vội (tất toán sổ tiết kiệm, vay gấp, đổi ngân hàng…) chỉ vì 1–2 bản tin nói “lãi suất qua đêm tăng vọt”.
Hãy nhìn xu hướng 1–3 tháng: lãi suất liên ngân hàng có duy trì cao hay chỉ “nhảy” ngắn ngày rồi hạ?
Kết hợp với:
Mặt bằng lãi suất tiền gửi mà ngân hàng đang niêm yết.
Lãi suất cho vay bạn đang phải trả, hoặc được ngân hàng chào.
Diễn biến CPI (lạm phát), tỷ giá, hay sự phân vân của dòng tiền giữa gửi tiết kiệm và việc có nên mua vàng thời điểm đầu năm 2026, chứng khoán, bất động sản.
Không. Lãi suất qua đêm là lãi suất cho vay – đi vay giữa các ngân hàng trong thời gian rất ngắn (1 ngày). Lãi suất gửi tiết kiệm là lãi suất ngân hàng trả cho cá nhân/doanh nghiệp gửi tiền trong 1, 3, 6, 12 tháng… Hai loại này có liên quan nhưng không phải là một.
Lãi suất qua đêm được hình thành dựa trên cung – cầu vốn giữa các ngân hàng trên thị trường liên ngân hàng. NHNN không ấn định trực tiếp con số này, nhưng ảnh hưởng mạnh thông qua lãi suất điều hành và các nghiệp vụ OMO, tín phiếu, quy định dự trữ bắt buộc.
Không phải lúc nào cũng vậy.
Nếu lãi suất qua đêm tăng ngắn hạn, mang tính mùa vụ, lãi suất cho vay của bạn thường không đổi ngay.
Nếu lãi suất qua đêm neo cao trong thời gian dài, chi phí vốn của ngân hàng tăng, có thể gây áp lực tăng lãi suất cho vay trong các kỳ điều chỉnh sau.
Bạn có thể xem qua:
Website NHNN (phần lãi suất thị trường liên ngân hàng, thông cáo báo chí).
Các bản tin của VIRA, công ty chứng khoán, báo tài chính – ngân hàng (VnEconomy, Vietnambiz, CafeF…).
Gián tiếp có. Lãi suất qua đêm là một mảnh ghép trong bức tranh lãi suất chung. Khi lãi suất liên ngân hàng và lãi suất huy động duy trì cao, chi phí vốn của doanh nghiệp, chi phí margin, lãi suất trái phiếu… cũng bị ảnh hưởng, từ đó có thể tác động đến tâm lý và dòng tiền trên thị trường chứng khoán.
Lãi suất USD liên ngân hàng phản ánh chi phí nắm giữ USD trong hệ thống ngân hàng, chịu tác động từ quyết định giảm lãi suất 0,25 điểm và lộ trình chính sách năm 2026 của Fed. Khi lãi suất USD biến động, trong khi lãi suất tiền đồng giữ nguyên hoặc giảm, chênh lệch lãi suất giữa VND và USD thay đổi có thể tạo áp lực nhất định lên tỷ giá và dòng vốn.
Tóm lại:
Lãi suất qua đêm là gì và vì sao quan trọng?
Là giá vốn ngắn hạn 1 ngày giữa các ngân hàng, là chỉ báo nhanh về thanh khoản hệ thống và là mắt xích quan trọng trong chuỗi truyền dẫn chính sách tiền tệ.
Diễn biến và câu chuyện mới nhất đang diễn ra
Cuối năm 2025, lãi suất qua đêm bùng nổ lên vùng 8,7%/năm do áp lực cân đối vốn và mùa vụ cuối năm.
Bước sang 2026, NHNN bơm ròng – rồi hút ròng linh hoạt, giúp lãi suất nhanh chóng hạ nhiệt về quanh 5–6%/năm, dù vẫn cao hơn giai đoạn trước đó.
Người đọc nên nhìn nhận và theo dõi như thế nào?
Không vội kết luận chỉ dựa trên 1–2 ngày biến động.
Theo dõi xu hướng 1–3 tháng, kết hợp lãi suất huy động, lãi suất cho vay, lạm phát, tỷ giá, dòng tiền đầu tư.
Xem lãi suất qua đêm như một “nhiệt kế” của thị trường tiền tệ, giúp bạn hiểu bối cảnh khi gửi tiền, vay vốn hoặc đầu tư.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không nhằm mục đích (và cũng không nên được coi là) lời khuyên về tài chính, đầu tư hay các lĩnh vực khác để bạn có thể dựa vào. Không có ý kiến nào trong tài liệu này được coi là khuyến nghị từ EBC hoặc tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hay chiến lược đầu tư cụ thể nào phù hợp với bất kỳ cá nhân nào.
