Đăng vào: 2026-02-05
Cổ phiếu phần mềm bị bán tháo khi nhà đầu tư bất ngờ nhìn rõ một mối đe dọa thực sự đối với cách nhiều doanh nghiệp phần mềm doanh nghiệp đang kiếm tiền. Tác nhân kích hoạt là loạt plugin doanh nghiệp mới gắn với sản phẩm "Cowork" của Anthropic, trong đó có công cụ quy trình pháp lý được thiết kế để tự động hóa rà soát hợp đồng, phân loại NDA và các công việc tuân thủ.
Vào Thứ Ba, ngày 3 tháng 2 năm 2026, bất chấp việc chứng khoán Mỹ chứng kiến Dow Jones bật tăng hơn 500 điểm, một bản phát hành tự động hóa mới từ Anthropic đã châm ngòi cho một đợt bán tháo nhanh trên nhiều nhóm ngành.
Đợt bán tháo lan sang phần mềm, dịch vụ dữ liệu, dịch vụ tài chính và cả các công ty quản lý tài sản, khiến thị trường ước tính “thổi bay” khoảng $285 tỷ giá trị vốn hóa thị trường. Sau đó, áp lực giá còn lan ra các khu vực khác, kéo giảm các cổ phiếu dịch vụ CNTT và phần mềm niêm yết tại châu Á trong ngày Thứ Tư, 4 tháng 2 năm 2026.
Mấu chốt không phải là cổ phiếu phần mềm đã "hết thời". Vấn đề cốt lõi là thị trường đang đánh giá lại sức mạnh định giá đang nằm ở đâu, nhất là khi AI có thể xử lý các tác vụ hành chính và tuân thủ trên nhiều tệp, trình duyệt và hệ thống doanh nghiệp được kết nối với nhau.
Anthropic đã phát triển Cowork, một sản phẩm desktop theo hướng "tác nhân" xoay quanh Claude, được thiết kế để lập kế hoạch và thực thi các công việc nhiều bước, thay vì chỉ trả lời câu hỏi. Tính năng mới cho phép các nhóm cài đặt ứng dụng theo vai trò cho các phòng ban như pháp chế, tài chính, bán hàng và hỗ trợ.
Plugin của Anthropic mô tả rõ các quy trình thực tế như rà soát hợp đồng, phân loại NDA, luồng tuân thủ và tóm tắt pháp lý. Plugin này có các lệnh được cấu trúc để rà từng điều khoản, đưa ra quyết định phân luồng, và được định hướng để có thể cấu hình theo sổ tay quy trình cùng mức độ chấp nhận rủi ro của từng tổ chức.
Điểm nhấn khác là khả năng kết nối. Trang mô tả việc liên thông hệ thống quản lý tài liệu, công cụ chat và phần mềm theo dõi dự án qua MCP để cung cấp bối cảnh đầy đủ hơn, đồng thời nêu rõ rằng các luật sư có giấy phép nên rà soát các đầu ra đó.
Thị trường đã quen sống chung với các "AI copilots" suốt hai năm qua. Điều khiến nhà đầu tư giật mình là cách Anthropic đóng khung câu chuyện theo hướng tự động hóa để hoàn thành công việc, chứ không chỉ hỗ trợ soạn thảo.
Nói ngắn gọn, Claude Cowork được nhìn nhận là hiệu quả hơn trong việc hoàn tất các tác vụ hành chính so với các chatbot hội thoại. Khi thị trường thấy nhà cung cấp mô hình bắt đầu đưa ra các "quy trình làm việc hoàn chỉnh", nhà đầu tư thường sẽ suy luận rằng các công cụ chuyên biệt có thể lần lượt chịu áp lực tương tự.
| Công cụ | Ý nghĩa | Giá gần nhất | Biến động phiên | Đáy trong ngày |
|---|---|---|---|---|
| IGV | ETF ngành phần mềm Mỹ | $83.84 | -1.83% | $81.57 |
| XSW | ETF phần mềm & dịch vụ Mỹ | $155.64 | -0.66% | $150.84 |
| QQQ | Chỉ số thay thế Nasdaq 100 | $605.75 | -1.75% | $600.52 |
Ngay cả sau cú sốc ban đầu, các chỉ số theo ngành vẫn duy trì sắc đỏ cho tới thời điểm đóng cửa gần nhất tại Mỹ.
Mức đáy trong ngày của IGV là một chỉ báo đáng chú ý. Nó cho thấy thị trường đã có lúc bị đẩy vào vùng giảm sâu hơn trước khi ổn định trở lại, điều thường xảy ra khi vị thế bị ép thoát và thanh khoản mỏng hơn so với kỳ vọng của nhà đầu tư.
Đợt bán tháo không chỉ gói gọn ở các mã tại Mỹ.
Trong ngày 4 tháng 2 năm 2026, chỉ số Nifty IT tại Ấn Độ có lúc giảm 5.87% trong phiên, mức giảm mạnh nhất kể từ ngày 23 tháng 3 năm 2020, khi các doanh nghiệp xuất khẩu lớn ghi nhận mức sụt giảm đáng kể.
Đà giảm cũng lan sang Ấn Độ, Nhật Bản, Trung Quốc và Hồng Kông, khi nhà đầu tư phản ứng trước ý tưởng rằng AI có thể làm suy giảm nhu cầu đối với các công cụ phần mềm truyền thống và các dịch vụ liên quan.
Điều này đáng chú ý vì nhóm dịch vụ CNTT toàn cầu thường được giao dịch dựa một phần vào các dòng tiền có thời hạn dài. Khi thị trường bắt đầu nghi ngờ liệu những dòng tiền đó có gặp lực cản mang tính cấu trúc hay không, quá trình giảm rủi ro có thể diễn ra rất nhanh.
Phần lớn phần mềm doanh nghiệp tạo doanh thu bằng cách “ăn sâu” vào các quy trình làm việc hiện hữu. Giao diện người dùng trở thành thói quen, việc khách hàng tiếp tục sử dụng dịch vụ chính là cơ sở để định giá cổ phiếu ở mức bội số cao.
Các công cụ tác nhân (agent) thách thức mô hình lấy giao diện làm trung tâm. Nếu một tác nhân AI có thể đọc, viết và phân phối công việc giữa các tệp, trình duyệt và hệ thống được kết nối, thì ứng dụng hiển thị trước mắt người dùng có thể chỉ còn giống một cơ sở dữ liệu kèm quyền truy cập, thay vì là một “không gian làm việc” đúng nghĩa.
Đó là lý do một số bàn giao dịch xem bản phát hành của Anthropic là một sự kiện có thể tác động tới bội số toàn ngành, hơn là chỉ là một tin tức riêng lẻ liên quan đến một cổ phiếu.
Nhiều sản phẩm phần mềm doanh nghiệp được định giá theo từng người dùng, theo tháng. Mô hình này hiệu quả nhất khi mỗi cá nhân đều cần một tài khoản riêng. Các tác nhân AI làm lung lay logic đó, vì một tác nhân có thể hoàn thành khối lượng công việc vốn trước đây cần vài người.
Nỗi lo này thể hiện rõ nhất ở:
Các quy trình pháp lý và tuân thủ
Công cụ nghiên cứu và soạn thảo
Phân tích định kỳ và báo cáo
Công việc "tri thức" nội bộ, nơi đầu ra là văn bản, bảng biểu và các bản tóm tắt
Ngay cả khi AI chưa thể thay thế hoàn toàn các nền tảng, nó vẫn có thể khiến khách hàng phải tính lại số lượng chỗ/người dùng cần trả phí.
Thị trường nhanh chóng chuyển mục tiêu sang các doanh nghiệp bán sản phẩm dữ liệu và nghiên cứu, vốn có biên lợi nhuận cao. Tại thị trường chứng khoán khu vực Châu Âu, một số cái tên lớn trong mảng dữ liệu và phần mềm cũng ghi nhận mức sụt giảm mạnh sau thông tin này:
| Công ty | Diễn biến được báo cáo | Biến động đóng cửa so với đóng cửa | Tại sao bị ảnh hưởng |
|---|---|---|---|
| Thomson Reuters (Nasdaq-listed) | -18% | -15.67% | Tiếp xúc với nghiên cứu pháp lý và quy trình làm việc. |
| RELX | -14% | -14.3% | Tiếp xúc với dịch vụ pháp lý và dịch vụ thông tin |
| London Stock Exchange Group | -13% | -12.8% | Tiếp xúc với dữ liệu và phân tích |
| Wolters Kluwer | -13% | -12.7% | Tiếp xúc với công cụ pháp lý và tuân thủ |
| Sage | -10% | -9.8% | Phần mềm doanh nghiệp nhạy cảm với công cụ AI |
| Pearson | ~-8% | -7.74% | Nội dung và công cụ học tập được xem là nhạy cảm với AI |
| Experian | -7% | -6.75% | Tiếp xúc với dịch vụ dữ liệu và công cụ chấm điểm |
Ngoài ra, danh mục cổ phiếu phần mềm Mỹ của Goldman Sachs giảm 6% trong ngày, và Nasdaq 100 có lúc giảm tới 2.4% trong phiên. Sự rung lắc này diễn ra trong bối cảnh nhà đầu tư đang đánh giá lại những yếu tố làm biến động giá cổ phiếu Google và các đại gia công nghệ khác trong mùa báo cáo này.
Đây là lý do các nhà giao dịch gọi đó là một đợt bán tháo "cổ phiếu phần mềm", dù không phải cái tên nào cũng là một doanh nghiệp SaaS điển hình. Điểm chung nối các nhóm này là dữ liệu, quy trình làm việc và sức mạnh định giá.
Theo bài viết được Bloomberg đưa tin và được Mint trích lại, mới chỉ 71% các công ty phần mềm trong S&P 500 vượt kỳ vọng doanh thu tính đến thời điểm hiện tại trong kỳ báo cáo tài chính và lợi nhuận này, thấp hơn mức 85% của toàn ngành công nghệ.
Khi yếu tố nền tảng đã “lẫn lộn”, thị trường sẽ cần ít tác nhân hơn để kích hoạt một nhịp giảm rủi ro đáng kể.
Những đợt bán tháo lớn nhất thường là sự pha trộn giữa thay đổi thực sự và phản ứng từ vị thế.
Chẳng hạn, một số nhà phân tích Phố Wall cho rằng nhịp giảm lần này mang màu sắc hoảng sợ nhiều hơn là dựa trên nền tảng, đồng thời nhấn mạnh rằng mức độ gián đoạn sẽ không đồng đều và khả năng thích nghi sẽ phân định người thắng, kẻ thua.
Cũng có một phản biện đáng chú ý ngay trong hệ sinh thái AI. Ví dụ, CEO NVDA Jensen Huang phản đối giả định rằng AI sẽ thay thế các công cụ phần mềm. Tuy nhiên, áp lực định giá vẫn hiện hữu, tương tự như câu chuyện cổ phiếu AMD giảm sau báo cáo quý 4 do chốt lời, nhắc nhở rằng kỳ vọng cao vào AI có thể dẫn đến biến động lớn.
Nhà đầu tư hôm nay không cần phải "chọn phe". Điều cần làm là xác định doanh nghiệp nào có thể tận dụng AI để nâng tỷ lệ giữ chân, mở rộng nhanh hơn, hoặc cải thiện đơn vị kinh tế.
Hãy lắng nghe các chi tiết cụ thể, thay vì các khẩu hiệu.
Ban lãnh đạo có đề cập đến tình trạng giảm số lượng seat trả phí không?
Họ mô tả AI là một tầng trả phí, một gói sản phẩm, hay một tính năng đã được bao gồm sẵn?
Họ có đưa ra dự báo về việc tạm thời “thiết lập lại” biên lợi nhuận để tài trợ cho xây dựng AI không?
Thị trường sẽ bắt đầu thưởng cho những bằng chứng cho thấy các hệ thống trọng yếu vẫn khó bị thay thế.
Tỷ lệ gia hạn và tỷ lệ giữ chân ròng.
Tồn đọng triển khai.
Các tham chiếu khách hàng liên quan đến quản trị, kiểm toán và bảo mật.
Mối lo ngại sâu xa không nằm ở một plugin đơn lẻ. Điều đáng chú ý là lớp phân phối đang có xu hướng dịch chuyển về phía các nhà cung cấp mô hình và các bộ kết nối.
Nếu khách hàng ngày càng làm việc trong một lớp agent, thì lớp ứng dụng hoặc phải trở thành hệ thống lưu trữ chính (system of record) tốt nhất, hoặc phải là bộ công cụ tốt nhất mà agent lựa chọn để sử dụng.
Trớ trêu là tự động hóa pháp lý và tuân thủ có thể khiến các doanh nghiệp đã có vị thế trở nên mạnh hơn, đặc biệt là những bên đã sở hữu uy tín, quyền truy cập và nhật ký kiểm toán.
Ngay trong plugin pháp lý của Anthropic cũng có cảnh báo rằng các đầu ra nên được rà soát bởi luật sư có giấy phép, qua đó càng làm nổi bật nhu cầu bền bỉ về quản trị và trách nhiệm giải trình.
Đó là một bộ plugin Cowork được thiết kế để tự động hóa quy trình làm việc của các phòng ban, bao gồm plugin 'Legal' nhắm vào việc rà soát hợp đồng, phân loại NDA và các nhiệm vụ tuân thủ.
Nhà đầu tư lo ngại các nhà cung cấp mô hình đang tiến vào các quy trình làm việc hoàn chỉnh, qua đó có thể gây áp lực lên giá và biên lợi nhuận của SaaS, đặc biệt với những sản phẩm giống các lớp mỏng được xây trên mô hình AI.
Có thể là cả hai. Mối đe dọa là có thật trong dài hạn, nhưng việc áp dụng cần thời gian, và các nhà cung cấp chuyên biệt vẫn cho rằng họ có tích hợp và độ sâu quy trình làm việc mà các plugin chưa thể thay thế ngay lập tức.
Không. Thậm chí CEO của NVDA còn cho rằng cách hiểu AI thay thế công cụ phần mềm là sai, vì AI phụ thuộc vào các công cụ nhiều hơn là tự xây lại toàn bộ chúng.
Tóm lại, cổ phiếu phần mềm bị bán tháo vì thị trường đang định giá lại một rủi ro đơn giản: các agent AI có thể làm giảm nhu cầu đối với nhiều seat phần mềm trả phí và có thể làm suy yếu hào bảo vệ của những sản phẩm đứng quá gần lớp mô hình.
Các plugin Cowork của Anthropic, đặc biệt là công cụ quy trình pháp lý, đã khiến rủi ro đó trở nên cấp bách hơn, vì vậy nhà đầu tư chọn hành động trước rồi mới đặt câu hỏi sau.
Giai đoạn tiếp theo có thể sẽ mang tính chọn lọc rõ rệt hơn khi nhà đầu tư tìm cách sàng lọc các mã cổ phiếu tiềm năng thực sự. Những cổ phiếu sở hữu dữ liệu độc quyền sâu, tích hợp gắn chặt và ROI rõ ràng cho khách hàng vẫn có cơ hội đứng vững. Ngược lại, các doanh nghiệp bán quy trình trả phí dựa trên đầu ra AI mang tính “hàng hóa” sẽ phải nhanh chóng chứng minh giá trị gia tăng của mình.
Miễn trừ trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không nhằm (và không nên được coi là) tư vấn tài chính, đầu tư hoặc các lời khuyên khác để dựa vào. Không có quan điểm nào trong tài liệu này cấu thành khuyến nghị của EBC hoặc tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hay chiến lược đầu tư cụ thể nào phù hợp với bất kỳ cá nhân nào.
