Đăng vào: 2026-02-25
Cập nhật vào: 2026-02-26
Câu chuyện 'USD yếu' nghe có vẻ đơn giản, nhưng tỷ giá hối đoái USD/JPY hiếm khi thưởng cho tư duy theo đường thẳng. Trong năm 2026, hiệu suất của yên không liên kết cơ học với sự suy yếu chung của đô la Mỹ. USD/JPY phản ánh định giá tương đối dựa trên chênh lệch lãi suất, cơ chế phòng ngừa rủi ro và chế độ biến động toàn cầu hiện hành. Khi các yếu tố này phân kỳ, đồng đô la có thể suy yếu so với rổ tiền tệ trong khi yên tiếp tục thể hiện kém.
Dữ liệu gần đây minh họa sự phân kỳ này. Giữa ngày 20 tháng 2 năm 2025 và ngày 20 tháng 2 năm 2026, chỉ số sức mạnh đồng bạc xanh (DXY) của Cục Dự trữ Liên bang giảm từ 127.1126 xuống 117.9917, giảm 7.18%. Trong cùng khoảng thời gian, USD/JPY tăng từ 149.63 lên 154.99, tăng 3.58%. Điều này cho thấy yên suy yếu so với đô la Mỹ ngay cả khi đô la suy giảm trên diện rộng.
Nhiều nhà đầu tư hình dung USD/JPY chỉ theo khuôn mẫu mạnh/yếu của đô la. Tuy nhiên, giá thị trường phản ánh một thực tế phức tạp hơn. Trong điều kiện điển hình, USD/JPY hoạt động như một công cụ nhạy với chênh lệch lãi suất. Khi lãi suất ngắn hạn của Mỹ cao hơn Nhật Bản đến vài trăm điểm cơ bản, nhà đầu tư cần một lý do thuyết phục để rút khỏi các chiến lược kinh doanh chênh lệch lãi suất (carry trade). Những lý do đó thường thuộc một trong hai loại sau:
Một sự nén bền vững trong chênh lệch lãi suất kỳ vọng giữa Mỹ và Nhật Bản, thường do Fed nới lỏng có tính thuyết phục, BOJ thắt chặt có tính thuyết phục, hoặc cả hai.
Một cú sốc biến động buộc các vị thế carry sử dụng đòn bẩy và các vị thế được phòng ngừa phải thanh lý.
Khi không có yếu tố nào trong hai yếu tố trên, sự yếu đi chung của USD có thể xuất hiện ở các cặp khác trong khi USD/JPY vẫn ở mức cao.
Các công ty bảo hiểm, quỹ hưu trí và ngân hàng Nhật Bản thường đánh giá tài sản Mỹ trên cơ sở đã được phòng ngừa rủi ro tiền tệ. Điều quan trọng không chỉ là lợi suất ở Mỹ cao hơn hay không, mà là sau khi phòng vệ rủi ro tỷ giá trở về yên thì lợi suất đó còn hấp dẫn đến mức nào. Việc phòng ngừa rủi ro thường được thực hiện thông qua hợp đồng kỳ hạn (forwards) và hoán đổi ngoại hối. Thay đổi chi phí phòng ngừa hoặc hạn chế bảng cân đối kế toán có thể khiến phân bổ tài sản thay đổi đáng kể, thường mà không kèm theo dòng tiền tương ứng trên thị trường giao ngay.
Báo cáo ngoại hối hàng ngày của BOJ cho thấy lý do tại sao yên có thể hành xử trái ngược với diễn biến chung của đô la Mỹ. Vào ngày 24 tháng 2 năm 2026, doanh số hoán đổi USD/JPY báo cáo đạt $66.214 tỷ, so với doanh số giao ngay là $3.837 tỷ. Trong những thị trường bị chi phối bởi hoán đổi, vị thế tiền tệ đáng kể thường được thiết lập và quản lý bên ngoài thị trường giao ngay.
Danh tiếng của yên như một đồng tiền trú ẩn an toàn vẫn còn giá trị, nhưng có điều kiện. Yên thường tăng giá khi biến động thị trường tăng lên và đòn bẩy giảm. Ngược lại, trong môi trường biến động thấp và tâm lý thị trường lạc quan, yên thường đóng vai trò là đồng tiền cho vay (funding currency), điều này có thể dẫn tới sự yếu đi của yên ngay cả khi đô la Mỹ suy giảm trên diện rộng.
Một hệ quả then chốt cho năm 2026 là nếu sự yếu đi của đô la Mỹ trùng với giảm biến động và tăng khẩu vị rủi ro, thì việc yên vượt trội không nên được xem là kịch bản cơ sở.
Một cách tiếp cận hiệu quả hơn để phân tích năm 2026 là phân biệt giữa các yếu tố đã thay đổi và những yếu tố vẫn không đổi.
Fed duy trì phạm vi mục tiêu lãi suất qua đêm ở mức 3.50%–3.75% tại cuộc họp cuối tháng 1.
Quyết định chính sách của BOJ trong tháng 1 nhằm mục tiêu lãi suất qua đêm không có tài sản đảm bảo ở khoảng 0.75%, với một phiếu bất đồng ủng hộ 1.0%.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ giảm tốc còn 2.4% so với cùng kỳ năm trước vào tháng 1 và core CPI là 2.5%.
Số liệu CPI của Nhật Bản cho tháng 1 cho thấy lạm phát tổng thể ở mức 1.5%, nhưng các chỉ báo lõi vẫn ở mức 2.0% và 2.6%, giữ cho việc bình thường hóa của BOJ có tính khả tín ngay cả khi lạm phát tổng thể hạ nhiệt.
Thị trường lãi suất cũng nhấn mạnh câu chuyện chênh lệch. Lợi suất trái phiếu kho bạc 10 năm của Mỹ là 4.03% vào ngày 23 tháng 2 năm 2026. Lợi suất 10 năm của Nhật Bản là 2.12% vào ngày 24 tháng 2 năm 2026, cho thấy chênh lệch ở kỳ hạn dài vẫn rộng.
| Chỉ số | Mỹ | Nhật Bản | Tại sao quan trọng |
|---|---|---|---|
| Lãi suất chính sách | 3.50%–3.75% | ~0.75% | Tính hấp dẫn của carry và cấu trúc điểm forward |
| CPI (tổng thể) | 2.4% YoY | 1.5% YoY | Hình thành uy tín chính sách và xu hướng lãi suất thực |
| CPI (cốt lõi) | Core 2.5% YoY | 2.0% (không gồm thực phẩm tươi), 2.6% (không gồm thực phẩm tươi & năng lượng) | Quyết định liệu xu hướng phân kỳ chính sách có tiếp tục hay không |
| Trái phiếu 10 năm | 4.03% | 2.12% | Neo chênh lệch trung hạn |
| Tham chiếu tỷ giá giao ngay USD/JPY | 154.99 (20 tháng 2) | Tỷ giá trung tâm BOJ 154.82 (24 tháng 2) | Neo định giá và "kiểm tra thực tế" của thị trường |
Về mặt cấu trúc, Nhật Bản vẫn ở thế "nắm giữ ròng tài sản nước ngoài." Bộ Tài chính ghi nhận vị thế đầu tư quốc tế ròng của Nhật Bản ở mức ¥533,050bn vào cuối năm 2024. Khoản tích lũy đó quan trọng vì nó sinh ra một luồng thu nhập lớn từ nước ngoài và có thể hỗ trợ JPY trong thời kỳ căng thẳng.
Tuy nhiên, động lực dòng chảy có thể gây hiểu lầm cho nhà đầu tư. Trong khi thặng dư tài khoản vãng lai của Nhật là thực tế, nó ngày càng được dẫn dắt bởi thu nhập đầu tư, và điều này không nhất thiết dẫn đến việc mua yên giao ngay ngay lập tức.
Trong tháng 12 năm 2025, báo cáo cán cân thanh toán của Nhật Bản cho thấy:
Tài khoản vãng lai: 7,288 (¥100m), tương đương khoảng ¥728.8bn
Thu nhập sơ cấp: 11,894 (¥100m), tương đương khoảng ¥1,189.4bn
Cán cân hàng hóa: 1,349 (¥100m)
Cán cân dịch vụ: -3,401 (¥100m)
Thặng dư bên ngoài của Nhật hiện chủ yếu do thu nhập đầu tư hơn là do thặng dư thương mại liên tục. Dữ liệu thương mại củng cố nhận định này. Xuất khẩu của Nhật trong năm dương lịch 2025 khoảng ¥110.448tn và nhập khẩu khoảng ¥113.099tn, để lại thâm hụt thương mại khoảng ¥2.651tn. Một thâm hụt thương mại kéo dài làm giảm "sự hỗ trợ tự động" mà nhà đầu tư liên kết với các chu kỳ Nhật Bản trước đây.
Nếu quá trình giảm lạm phát ở Mỹ tiếp tục và Fed thực sự chuyển sang ôn hòa hơn, đoạn ngắn hạn của đường cong lợi suất Mỹ thường gánh phần lớn tác động lên USD/JPY. Tuyên bố của Fed tháng Một nhấn mạnh việc giữ ở mức 3.50%-3.75%, nhưng thị trường vẫn nhạy cảm với bất kỳ bằng chứng nào cho thấy bước đi tiếp theo có thể thấp hơn đáng kể. Nếu lạm phát của Nhật vẫn dai dẳng về cơ bản, BOJ có thể tiếp tục bình thường hóa. Quyết định của BOJ vào tháng Một và những ý kiến bất đồng ủng hộ mức mục tiêu cao hơn giữ khả năng đó còn mở.
Biến động quyết định liệu yên hành xử như tiền trú ẩn hay đồng tiền tài trợ. Những pha "risk-off" có thể dẫn đến các đợt tăng mạnh của yên thông qua tháo đòn bẩy và nhu cầu phòng hộ. Những giai đoạn "risk-on" có thể gây tác động ngược lại, ngay cả khi chỉ số đô la giảm.
Khi định giá hoán đổi ngoại hối và cơ cấu chi phí bảo hiểm rủi ro thay đổi, các tổ chức Nhật Bản có thể điều chỉnh tỷ lệ phòng hộ hoặc đánh giá lại mức độ hấp dẫn của trái phiếu Mỹ theo cơ sở đã được bảo hiểm. Vì những điều chỉnh đó thường diễn ra qua hoán đổi (swaps), chúng có thể ảnh hưởng tới USD/JPY mà không để lại dấu ấn lớn trên thị trường giao ngay. Số liệu giao dịch hàng ngày của BOJ cho thấy điều đó rất rõ.
| Kịch bản / chế độ | Nhân tố nén chênh lệch lãi suất | Tâm lý rủi ro | Kết quả FX có khả năng |
|---|---|---|---|
| Giảm phát của Mỹ mạnh hơn; Fed được định giá cho các lần hạ sâu hơn | Nén mạnh từ phía Mỹ | Trung lập đến hơi giảm rủi ro | USD/JPY có xu hướng giảm; JPY mạnh hơn |
| Lạm phát Nhật duy trì cao; BOJ báo hiệu tiếp tục bình thường hóa | Nén từ phía Nhật Bản | Hỗn hợp | JPY mạnh hơn, đặc biệt trên các cặp chéo |
| Chuyển dịch risk-on toàn cầu khỏi USD | Nén hạn chế | Thấp | JPY thường tụt lại; USD/JPY có thể duy trì ở mức cao |
| Sốc chính sách làm tăng sự không chắc chắn và phần bù rủi ro | Hỗn hợp | Cao | JPY có thể tăng mạnh như đồng trú ẩn an toàn |
Một số diễn biến trong năm 2026 làm tăng khả năng biến động lớn của USD/JPY, ngay cả khi USD suy yếu:
Biên bản họp Fed cho thấy lo ngại rằng tiến trình hướng tới mục tiêu 2% có thể “chậm hơn và không đều,” và tranh luận về đường đi chính sách vẫn đang rất sôi động.
Lạm phát Mỹ theo CPI thấp hơn ở mức 2.4%, tuy nhiên chỉ báo lạm phát ưa thích của Fed là PCE cho thấy 2.9% YoY vào tháng 12, nhắc nhở rằng nới lỏng chính sách có thể không diễn ra theo đường thẳng.
Thị trường trái phiếu Nhật Bản đã được định giá lại đáng kể so với các năm trước. Truyền thông đã nêu bật những giai đoạn lợi suất JGB di chuyển tới các mức chưa từng thấy kể từ trước khủng hoảng tài chính toàn cầu, thu hẹp chênh lệch lợi suất toàn cầu vốn từng hỗ trợ USD/JPY ở các chu kỳ trước.
Giới chức Nhật Bản vẫn nhạy cảm với các biến động một chiều. Sự chú ý của thị trường đến các tín hiệu chính thức đã tăng lên, và các đợt biến động mạnh của yên thường được liên kết với cảm nhận về việc giám sát chính sách.
Không lực lượng nào trong số này đảm bảo yên sẽ mạnh. Chúng chỉ làm tăng xác suất thay đổi chế độ, thời điểm mà yên thường biến động quyết liệt nhất.
| Chỉ báo | Mức hiện tại | Ý nghĩa / điều cần theo dõi | Hệ quả thị trường |
|---|---|---|---|
| Định hướng chính sách Fed | 3.50%–3.75% | Con đường rõ ràng tới mức lãi suất đỉnh cuối cùng thấp hơn | Thu hẹp lợi suất carry và điểm kỳ hạn |
| Định hướng chính sách BOJ | ~0.75% | Tín hiệu rằng quá trình bình thường hóa tiếp tục | Thu hẹp chênh lệch từ phía Nhật Bản |
| Lợi suất 10 năm Mỹ | 4.03% (23 tháng 2) | Suy giảm bền vững do lạm phát dịu | Giảm phần bù duration của USD |
| Lợi suất 10 năm Nhật | 2.12% (24 tháng 2) | Ổn định đến cao hơn nếu không có cú sốc tăng trưởng | Tăng lợi suất thay thế trong nước |
| CPI Mỹ | 2.4% YoY (tháng 1) | Tiếp tục hạ nhiệt | Hỗ trợ kịch bản nới lỏng của Fed |
| CPI Nhật | 1.5% tổng quát, 2.0% lõi, 2.6% lõi-lõi (tháng 1) | Sự bền bỉ của lạm phát cơ bản | Giữ vững uy tín của BOJ |
| Cơ cấu thanh khoản thị trường FX | Hoán đổi $66.214bn so với giao ngay $3.837bn | Căng thẳng tài trợ hoặc giảm rủi ro | Đẩy vị thế nhanh chóng vào thị trường giao ngay |
Không. Từ ngày 20 tháng 2 năm 2025 đến ngày 20 tháng 2 năm 2026, chỉ số đồng USD rộng giảm -7.18%, trong khi USD/JPY tăng +3.58%. Sự yếu chung của USD có thể tồn tại đồng thời với sự yếu đi của yên nếu chênh lệch lợi suất và khẩu vị rủi ro giữ cho các carry trade hấp dẫn.
Một sự thu hẹp bền vững trong lộ trình lãi suất kỳ vọng giữa Mỹ và Nhật. Với Fed ở 3.50%–3.75% và BOJ khoảng 0.75%, yên cần chênh lệch thu hẹp đáng kể để thắng dựa trên cơ bản chứ không phải nhờ các đợt risk-off từng phần.
Bởi vì thặng dư ngày càng được dẫn dắt bởi thu nhập đầu tư hơn là thương mại, và thu nhập có thể được tái đầu tư hoặc bảo hiểm rủi ro mà không tạo nhu cầu JPY giao ngay tức thì. Trong tháng 12 năm 2025, thu nhập chính là 11,894 (¥100m), so với thặng dư tài khoản vãng lai là 7,288 (¥100m).
Chúng đóng vai trò trung tâm. Báo cáo hằng ngày của BOJ cho thấy khối lượng giao dịch hoán đổi USD/JPY trị giá $66.214bn so với khối lượng giao dịch giao ngay là $3.837bn. Trong một thị trường do hoán đổi chi phối, điều kiện phòng ngừa rủi ro và huy động vốn có thể dịch chuyển USD/JPY mà không xuất hiện đột biến trong luồng giao dịch giao ngay.
Có, nếu lợi suất JGB cao hơn kéo dài và làm giảm động lực cho nhà đầu tư Nhật nắm giữ trái phiếu nước ngoài, hoặc nếu chúng nâng cấu hình lãi suất thực của Nhật đủ để hỗ trợ một đường lộ chính sách cao hơn. Lợi suất 10Y của Nhật là 2.12% vào ngày 24 tháng 2 năm 2026.
Một đồng đô yếu hơn trong năm 2026 không tự động tạo ra sự vượt trội của yên. Yên tăng bền vững khi khoảng cách lợi suất Mỹ-Nhật co hẹp, khi biến động tăng đủ để giải phóng đòn bẩy, hoặc khi việc bình thường hóa chính sách của BOJ vẫn đáng tin cậy trong khi con đường lãi suất của Fed được định giá lại thấp hơn. Nếu sự yếu đi của USD diễn ra trong bối cảnh biến động thấp và tâm lý rủi ro tích cực, yên có thể tụt lại ngay cả khi xu hướng chung của USD suy yếu. Đó không phải là nghịch lý. Đó là cách cấu thành của USD/JPY.
Miễn trừ trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không nhằm (và không nên được xem là) tư vấn tài chính, đầu tư hay tư vấn khác để dựa vào. Không ý kiến nào trong tài liệu này cấu thành một khuyến nghị của EBC hoặc tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hay chiến lược đầu tư cụ thể nào phù hợp với bất kỳ người nào.
1) Cán cân thanh toán Nhật Bản (tháng 12 năm 2025)
2) FRED
