Đăng vào: 2026-07-31
Cập nhật vào: 2026-07-31
Quỹ Situational Awareness tăng 439% trong nửa đầu năm 2026, sau đó mất 67% trong tháng 7 và bán phần lớn danh mục cổ phiếu đại chúng cho Citadel. Luận điểm đầu tư vào AI của cựu nghiên cứu viên OpenAI Leopold Aschenbrenner có thể vẫn đúng, nhưng đòn bẩy tài chính đã tước đi của quỹ này khoảng thời gian cần thiết để phục hồi.
Tính chung cả năm, quỹ vẫn tăng khoảng 78%, nhưng giá trị tài sản thế chấp sụt giảm khiến quỹ không thể duy trì các vị thế từng tạo ra mức tăng trưởng phi thường trước đó.
Aschenbrenner đưa quy mô quỹ Situational Awareness vượt 20 tỷ USD chỉ trong khoảng hai năm, dù trước đó chưa có bề dày kinh nghiệm đầu tư tổ chức.
Citadel mua lại phần lớn danh mục cổ phiếu đại chúng, chứ không mua công ty quản lý quỹ hay toàn bộ danh mục đầu tư tư nhân.
Tổng giá trị 13,68 tỷ USD trong báo cáo Form 13F bao gồm cả các vị thế liên quan đến quyền chọn, và không phản ánh được mức đòn bẩy thực tế hay mức độ tiếp xúc rủi ro ròng của quỹ trên thị trường.
Các tài sản AI tư nhân vẫn giữ giá trị đáng kể nhưng không thể đáp ứng kịp yêu cầu ký quỹ khẩn cấp trên thị trường đại chúng.
Việc loại bỏ đòn bẩy giúp giảm nguy cơ bị buộc bán tháo thêm lần nữa, nhưng cũng khiến quỹ khó có thể tái lập mức lợi nhuận từng đạt được trước đây.
Leopold Aschenbrenner xây dựng quỹ Situational Awareness bằng cách biến một dự báo công khai về tốc độ phát triển nhanh chóng của AI thành một chiến lược đầu tư tập trung. Sau thời gian làm việc trong nhóm Superalignment của OpenAI, ông công bố bài luận Situational Awareness: The Decade Ahead vào tháng 6/2024. Bài luận lập luận rằng AI tiên tiến có thể xuất hiện trước năm 2027, đồng thời chỉ ra chip, điện năng và trung tâm dữ liệu là những rào cản chính đối với đà mở rộng tiếp theo.
Aschenbrenner không có bề dày kinh nghiệm đầu tư tổ chức. Chiến lược của ông tập trung vào các công ty cung cấp năng lực tính toán, bộ nhớ, năng lượng và công suất trung tâm dữ liệu. Theo các báo cáo, Situational Awareness đạt mức lợi nhuận 1.551% kể từ khi thành lập đến tháng 6/2026, và quy mô quỹ vượt 20 tỷ USD chỉ trong khoảng hai năm.
Lợi nhuận vượt trội thu hút thêm vốn và giúp quỹ mở rộng quy mô các vị thế. Tài sản, mức độ tiếp xúc rủi ro trên thị trường và nhu cầu tài trợ đều tăng lên trước khi chiến lược này phải đối mặt với một đợt đảo chiều nghiêm trọng ở chính nhóm cổ phiếu liên quan đến AI.
Báo cáo Form 13F ngày 31/3 của Situational Awareness công bố 42 vị thế với tổng giá trị 13,68 tỷ USD. Báo cáo bao gồm các khoản nắm giữ trực tiếp tại Bloom Energy, Sandisk, CoreWeave và các công ty hạ tầng AI khác, cùng với các vị thế quyền chọn bán liên quan đến cổ phiếu bán dẫn và quỹ ETF VanEck Semiconductor.
Các vị thế quyền chọn bán này cho thấy một phần danh mục đã được phòng hộ. Tuy nhiên, báo cáo không thể cho biết liệu lớp bảo vệ đó có tương ứng với các vị thế sau này sụt giảm hay không, cũng như liệu các quyền chọn có còn hiệu lực trong đợt giảm hồi tháng 7 hay không.
Form 13F chỉ liệt kê các vị thế quyền chọn dựa trên thông tin gắn với chứng khoán cơ sở là chủ yếu. Báo cáo này không bao gồm các vị thế bán khống cổ phiếu, quyền chọn đã bán ra hay các thỏa thuận vay nợ. Do đó, báo cáo không thể xác định phí quyền chọn, mức độ tiếp xúc rủi ro ròng hay tổng mức đòn bẩy của Situational Awareness.
Các con số được truyền thông đưa tin rộng rãi phản ánh những lớp khác nhau trong cấu trúc của quỹ và không nên so sánh trực tiếp với nhau.
| Số liệu được công bố | Ý nghĩa |
|---|---|
| Trên 20 tỷ USD | Tổng tài sản của quỹ gần mức đỉnh được ghi nhận |
| 13,68 tỷ USD | Giá trị theo báo cáo Form 13F tháng 3, bao gồm cả các khoản mục liên quan đến quyền chọn |
| Khoảng 16 tỷ USD | Giá trị ước tính của danh mục cổ phiếu đại chúng trước khi bán |
| Khoảng 5 tỷ USD | Giá trị được ghi nhận của khoản đầu tư tư nhân vào Anthropic |
Con số 13,68 tỷ USD lấy từ báo cáo gửi SEC, trong khi các ước tính về danh mục cổ phiếu đại chúng và khoản đầu tư Anthropic được đưa tin trong quá trình đàm phán hồi tháng 7.
Các bên cho vay có thể yêu cầu tiền mặt hoặc tài sản thế chấp có tính thanh khoản cao trong thời hạn gấp rút. Trong khi đó, khoản đầu tư tư nhân vào Anthropic không thể chuyển đổi thành tiền mặt theo cùng khung thời gian đó.
Đà giảm của cổ phiếu AI vừa làm hao hụt nguồn vốn của Situational Awareness, vừa bào mòn giá trị tài sản thế chấp cho các vị thế vay nợ của quỹ. Đòn bẩy tài chính khuếch đại các khoản lỗ và làm tăng yêu cầu tiền mặt từ các bên cho vay. Khi áp lực gia tăng, quỹ đã tìm kiếm nguồn tài trợ bổ sung, tiếp cận các nhà cung cấp vốn hiện có và chào bán tài sản.
Các danh mục sử dụng vốn vay phải tuân theo thời hạn do bên cho vay đặt ra. Ngay cả khi luận điểm dài hạn về AI của Aschenbrenner vẫn còn đúng, Situational Awareness vẫn phải xoay đủ tiền mặt trước khi các vị thế của quỹ kịp phục hồi. Khung thời gian tài trợ của quỹ đã trở nên ngắn hơn khung thời gian đầu tư.
Theo các nguồn tin, Situational Awareness đã đồng ý vào cuối ngày 29/7 bán 3,5 tỷ USD cổ phần Anthropic cho một nhóm nhà đầu tư do Greenoaks và Sequoia Capital dẫn dắt. Thương vụ này bị rút lại vào sáng hôm sau, sau khi thỏa thuận với Citadel được ký kết.
Nỗ lực giao dịch này đã phơi bày vấn đề cấp bách nhất: tài sản có giá trị vẫn còn đó, nhưng thời hạn phải có tiền mặt lại đến trước.
Citadel mua lại phần lớn danh mục cổ phiếu đại chúng của Situational Awareness, ước tính khoảng 16 tỷ USD. Citadel không mua công ty quản lý quỹ hay toàn bộ hoạt động đầu tư. Situational Awareness vẫn giữ lại các khoản đầu tư tư nhân và tiếp tục hoạt động với quy mô thu hẹp hơn.
Giao dịch này đã chuyển các chứng khoán có tính thanh khoản cao từ một quỹ đang chịu áp lực tài trợ cấp bách sang một tổ chức có năng lực bảng cân đối kế toán lớn hơn. Việc bán cả lô giúp quỹ tránh phải xả từng cổ phiếu trong một danh mục lớn, tập trung cao vào một thị trường đang đi xuống.
Citadel có đủ năng lực tài trợ cho các vị thế mà Situational Awareness không còn khả năng nắm giữ. Khoản lỗ đã bào mòn lợi nhuận của Situational Awareness. Thương vụ này đồng thời trao cho Citadel phần lớn cơ hội hưởng lợi nếu thị trường hồi phục sau đó.
Aschenbrenner thông báo với các nhà đầu tư rằng Situational Awareness đã loại bỏ toàn bộ đòn bẩy trong danh mục. Thay đổi này giúp giảm nguy cơ bị buộc bán tháo thêm lần nữa, nhưng cũng thu hẹp mức độ tiếp xúc rủi ro từng tạo ra các khoản lãi trước đây.
Hiện tại, Situational Awareness nắm giữ một danh mục cổ phiếu đại chúng nhỏ hơn và tập trung nhiều hơn vào các tài sản AI tư nhân. Những khoản đầu tư này có thể vẫn giữ giá trị đáng kể, nhưng không thể bán ra hay tái cơ cấu nhanh như chứng khoán niêm yết.
Việc nhà đầu tư rút vốn, dòng vốn mới rót vào và việc bán tài sản tư nhân sẽ cho thấy liệu quỹ có đủ nguồn lực để tái thiết hay không. Nếu cổ phiếu AI hồi phục, danh mục còn lại của quỹ sẽ được hỗ trợ mà không cần tái tạo mức tiếp xúc rủi ro có đòn bẩy vốn từng tạo ra đà tăng ban đầu.
Giờ đây, quỹ phải chứng minh rằng luận điểm về AI của mình có thể tạo ra lợi nhuận mà không để nguồn vốn vay quyết định quỹ được phép chờ đợi bao lâu.
Không. Con số 67% phản ánh hiệu suất của quỹ Situational Awareness trong tháng 7, chứ không phải tài sản cá nhân của Aschenbrenner. Tỷ lệ sở hữu, phần chia lợi nhuận từ quỹ và các tài sản khác của ông chưa được công bố đủ chi tiết để tính toán mức thiệt hại cá nhân.
Không, Situational Awareness không đóng cửa. Công ty đã bán phần lớn cổ phiếu đại chúng, loại bỏ đòn bẩy và giữ lại các khoản đầu tư tư nhân. Hoạt động giao dịch tài sản thanh khoản của quỹ đã thu hẹp đáng kể, nhưng công ty đầu tư này vẫn tiếp tục hoạt động.
Các nguồn tin đáng tin cậy nhất xác định bên mua là Citadel, quỹ đầu cơ của Ken Griffin. Citadel Securities là một mảng kinh doanh tạo lập thị trường riêng biệt và không được xác định là bên mua trong các báo cáo chính về thương vụ này.
Khoản đầu tư vào Anthropic có giá trị lớn trên thị trường tư nhân, nhưng không thể quy đổi thành tiền mặt nhanh như chứng khoán niêm yết. Việc bán cổ phần tư nhân đòi hỏi đàm phán và cần có đối tác sẵn sàng mua, trong khi yêu cầu ký quỹ có thể ập đến ngay lập tức.
Có thể, nhưng không dễ dàng. Để trở lại mức vốn trước đó sau khi giảm 67%, quỹ cần đạt mức tăng khoảng 203%. Việc phục hồi vẫn khả thi, song giờ đây quỹ phải tạo ra lợi nhuận mà không còn đòn bẩy vốn từng khuếch đại đà tăng trước đây.
Báo cáo Form 13F ngày 14/8 sẽ phản ánh các khoản nắm giữ tính đến ngày 30/6, tức trước khi đợt thoái vốn hồi tháng 7 diễn ra. Báo cáo ngày 16/11 sẽ là lần công bố định kỳ đầu tiên có thể phản ánh thương vụ với Citadel, dù vẫn sẽ không bao gồm tài sản tư nhân, các vị thế bán khống hay các thỏa thuận vay nợ.
Báo cáo 13F tiếp theo có thể cho thấy những gì còn sót lại. Nhưng chỉ có cách quỹ huy động vốn trong tương lai mới có thể cho thấy liệu một cuộc khủng hoảng tương tự có lặp lại hay không.
