เผยแพร่เมื่อ: 2025-07-03
อัปเดตเมื่อ: 2025-07-04
ในโลกของตลาดหุ้นนั้นเต็มไปด้วยตัวย่อมากมาย และคำว่า “IPO” ถือเป็นหนึ่งในคำที่สำคัญและถูกพูดถึงบ่อยที่สุด ไม่ว่าคุณจะเป็นนักลงทุนมือเก๋าหรือมือใหม่ที่เพิ่งเข้าสู่โลกการเทรด ก็อาจเคยได้ยินคำว่า “บริษัทกำลังจะเข้าตลาด” แล้วเคยสงสัยไหมว่า IPO คืออะไร และเหตุใดจึงมีความสำคัญในตลาดหุ้น?
ในบทความนี้ เราจะอธิบายความหมายของคำว่า IPO เจาะลึกขั้นตอนการนำบริษัทเข้าจดทะเบียนในตลาดหุ้น วิเคราะห์ความสำคัญของ IPO ทั้งในมุมมองของบริษัทและนักลงทุนพร้อมแนะนำกลยุทธ์ที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจลงทุนในหุ้น IPO
IPO ย่อมาจาก “Initial Public Offering” หรือ “การเสนอขายหุ้นต่อสาธารณชนเป็นครั้งแรก” ซึ่งหมายถึงกระบวนการที่บริษัทเอกชนเปิดให้ประชาชนทั่วไปสามารถซื้อหุ้นของบริษัทผ่านตลาดหลักทรัพย์เป็นครั้งแรก
การทำ IPO เปิดโอกาสให้บริษัทระดมทุนจากนักลงทุนภายนอก ขณะเดียวกันก็เปิดโอกาสให้ประชาชนได้เข้าถือหุ้นในบริษัทที่ก่อนหน้านั้นเป็นของเอกชนเพียงกลุ่มเดียว
เมื่อ IPO เสร็จสิ้น บริษัทจะกลายเป็นบริษัทมหาชน และหุ้นของบริษัทจะสามารถซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ได้อย่างเสรี
มีหลายเหตุผลที่บริษัทเอกชนเลือกจะ “เข้าตลาด” หรือทำ IPO โดยเหตุผลหลักมักเป็นการระดมทุนเพื่อใช้ในการขยายธุรกิจ วิจัย และพัฒนานวัตกรรมใหม่ ๆ หรือชำระหนี้
การเข้าตลาดยังช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือและการมองเห็นของบริษัทในระดับสาธารณะ รวมถึงเปิดประตูสู่การระดมทุนเพิ่มเติมในอนาคต นักลงทุนและผู้ก่อตั้งยังสามารถขายหุ้นบางส่วนเพื่อแปลงเป็นเงินสดได้ อีกทั้งยังเปิดทางให้พนักงานได้รับสิ่งจูงใจในรูปแบบของหุ้น เช่น สิทธิในการซื้อหุ้น (Stock Options) หรือหุ้นจำกัดสิทธิ (RSUs)
อย่างไรก็ตาม การเป็นบริษัทมหาชนมาพร้อมกับความโปร่งใสที่สูงขึ้น ต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดของหน่วยงานกำกับดูแล และต้องรับผิดชอบต่อผู้ถือหุ้น บริษัทต้องเปิดเผยรายงานทางการเงินอย่างสม่ำเสมอ และปฏิบัติตามหลักธรรมาภิบาลทางธุรกิจอย่างเข้มงวด
1. การเลือกธนาคารเพื่อการลงทุน (Underwriters)
บริษัทจะว่าจ้างธนาคารเพื่อการลงทุนหนึ่งแห่งหรือมากกว่านั้นให้ทำหน้าที่เป็นผู้จัดจำหน่ายหลักทรัพย์ (Underwriters) ซึ่งมีบทบาทในการกำหนดราคาหุ้น เสนอโครงสร้างของดีล จัดเตรียมเอกสารที่เกี่ยวข้อง และทำการตลาด IPO ให้กับนักลงทุนเป้าหมาย
2. การยื่นหนังสือชี้ชวนแบบเบื้องต้น (Red Herring Prospectus)
บริษัทและผู้จัดจำหน่ายหลักทรัพย์จะร่วมกันยื่นหนังสือชี้ชวนเบื้องต้นต่อหน่วยงานกำกับดูแลหลักทรัพย์ที่เกี่ยวข้อง (เช่น ในสหรัฐอเมริกาจะยื่นต่อ SEC) โดยหนังสือนี้จะอธิบายข้อมูลธุรกิจงบการเงิน ปัจจัยเสี่ยง และรายละเอียดการเสนอขายหุ้น
3. การจัดโรดโชว์และการนำเสนอต่อนักลงทุน
ผู้จัดจำหน่ายจะจัดกิจกรรมโรดโชว์เพื่อให้นักลงทุนสถาบันรับฟังข้อมูลเกี่ยวกับบริษัท ซึ่งเป็นการเพิ่มความสนใจและประเมินความต้องการของตลาดต่อหุ้นที่กำลังจะเสนอขาย
4. การกำหนดราคา IPO
หลังจากรวบรวมข้อมูลความต้องการซื้อจากนักลงทุนและวิเคราะห์ด้วยแบบจำลองทางการเงิน ผู้จัดจำหน่ายและบริษัทจะตกลงกันในราคาหุ้น หรือช่วงราคาสำหรับการเสนอขาย โดยต้องสร้างสมดุลระหว่างความน่าสนใจสำหรับนักลงทุนและเงินทุนที่บริษัทต้องการระดม
5. การจัดสรรหุ้นและการจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์
เมื่อสิ้นสุดช่วงเวลาการเสนอขาย หุ้นจะถูกจัดสรรให้กับนักลงทุนตามสัดส่วน และบริษัทจะเข้าสู่กระบวนการจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ หุ้นจะเริ่มซื้อขายในวันเปิดตัว (Listing Day)
โดยทั่วไป IPO แบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ซึ่งต่างกันในแง่ของวิธีการกำหนดราคาและการมีส่วนร่วมของนักลงทุน:
1. การเสนอขายแบบราคาคงที่ (Fixed Price Offering)
ในรูปแบบนี้ ราคาหุ้นจะถูกกำหนดไว้ล่วงหน้าก่อนเปิดให้ลงทุน นักลงทุนจะทราบราคาก่อนตัดสินใจจองซื้อ และหลังจากปิดการเสนอขายจะมีการจัดสรรหุ้นตามอุปสงค์และจำนวนหุ้นที่มี
2. การเสนอขายแบบสำรวจราคา (Book Building Offering)
บริษัทจะกำหนดช่วงราคาหุ้น (เช่น 20–24 $ ต่อหุ้น) และให้นักลงทุนเสนอราคาซื้อภายในช่วงดังกล่าว ราคาสุดท้ายจะถูกกำหนดตามระดับความต้องการของตลาด วิธีนี้ช่วยค้นหาราคาที่เหมาะสมและเป็นที่นิยมมากขึ้นในปัจจุบัน
Facebook (Meta) – ปี 2012
หนึ่งในการเสนอขายหุ้น IPO ของบริษัทเทคโนโลยีที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ Facebook เข้าตลาดที่ราคา 38 $ ต่อหุ้น แม้หุ้นจะร่วงลงในช่วงแรกจนเกิดความกังวล แต่ในที่สุดก็ฟื้นตัวและเติบโตอย่างต่อเนื่อง ปัจจุบันกลายเป็นหนึ่งในบริษัทที่มีมูลค่าสูงที่สุดในโลก
Alibaba – ปี 2014
ยักษ์ใหญ่ด้านอีคอมเมิร์ซจากจีนเข้าสู่ตลาดหลักทรัพย์นิวยอร์ก (NYSE) ด้วยการระดมทุนกว่า 25 พันล้านดอลลาร์ สร้างสถิติใหม่ IPO ที่ใหญ่ที่สุดในโลก ณ เวลานั้น หุ้นพุ่งขึ้นทันทีหลังเข้าจดทะเบียน กลายเป็นขวัญใจนักลงทุนทั่วโลก
Rivian – ปี 2021
บริษัทผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้าที่ได้รับการสนับสนุนจาก Amazon IPO ของ Rivian ได้รับความสนใจอย่างล้นหลาม โดยเริ่มต้นด้วยมูลค่าที่สูงมาก แต่หลังจากนั้นราคาหุ้นลดลงอย่างมาก แสดงให้เห็นว่าความคาดหวังสูงในช่วง IPO ไม่ได้หมายถึงความสำเร็จในระยะยาวเสมอไป
ผลตอบแทน (Rewards)
การลงทุนใน IPO เปิดโอกาสให้นักลงทุนได้เข้าถือหุ้นตั้งแต่ระยะแรกของบริษัทที่อาจกลายเป็นยักษ์ใหญ่ในอนาคต บาง IPO ให้ผลตอบแทนสูงในวันแรกที่จดทะเบียนหรือเติบโตต่อเนื่อง โดยเฉพาะบริษัทในกลุ่มอุตสาหกรรมที่มีการเติบโตสูงหรือมีความต้องการจากตลาด
นอกจากนี้ นักลงทุนยังมีโอกาสร่วมเป็นส่วนหนึ่งในเส้นทางการเติบโตของสตาร์ทอัพนวัตกรรมหรือธุรกิจที่กำลังขยายตัว
ความเสี่ยง (Risks)
ไม่ใช่ทุก IPO จะประสบความสำเร็จ บางบริษัทได้รับความสนใจมากเกินไปจนมีการตั้งราคาสูงเกินจริง แต่ราคากลับร่วงลงหลังจากเข้าตลาด นอกจากนี้ การขาดข้อมูลทางประวัติศาสตร์ของบริษัทที่เพิ่งเข้าตลาดอาจทำให้การวิเคราะห์พื้นฐานเป็นเรื่องยาก
อีกทั้งยังมี "ช่วงล็อกอัป" (Lock-up Period) ซึ่งจำกัดไม่ให้ผู้บริหารหรือผู้ถือหุ้นรายใหญ่ขายหุ้นในช่วงแรกของการจดทะเบียน หากสิ้นสุดช่วงล็อกอัปแล้วมีการเทขายจำนวนมากอาจส่งผลให้ราคาหุ้นลดลงอย่างรวดเร็ว
1) พื้นฐานของบริษัท
ศึกษาหนังสือชี้ชวนให้ละเอียด วิเคราะห์รายได้ กำไร ส่วนแบ่งตลาด หนี้สิน และประสบการณ์ของผู้บริหาร บริษัทที่มีโมเดลธุรกิจชัดเจนและทีมผู้บริหารแข็งแกร่งมีแนวโน้มประสบความสำเร็จในระยะยาว
2) อุตสาหกรรมและศักยภาพการเติบโต
เข้าใจว่าบริษัทดำเนินกิจการในอุตสาหกรรมใด อุตสาหกรรมนั้นมีโอกาสเติบโตหรือไม่ บริษัทเป็นผู้นำด้านนวัตกรรม หรือแค่หวังทำกำไรจากกระแสความนิยมในระยะสั้น
3) การใช้เงินทุนที่ได้จาก IPO
ตรวจสอบวัตถุประสงค์ในการใช้เงินทุนที่ได้จาก IPO ว่าใช้เพื่อการขยายธุรกิจ วิจัยและพัฒนาหรือแค่ใช้ชำระหนี้เก่า
4) การประเมินมูลค่า
เปรียบเทียบราคาที่ตั้งไว้กับบริษัทอื่นในอุตสาหกรรมเดียวกัน หากตั้งราคาสูงเกินไปเมื่อเทียบกับคู่แข่ง โอกาสเติบโตของนักลงทุนระยะแรกอาจถูกจำกัด
5) สัดส่วนหุ้นของผู้ก่อตั้งและช่วงล็อกอัป
ตรวจสอบสัดส่วนการถือหุ้นของผู้ก่อตั้งหลัง IPO หากผู้ก่อตั้งยังถือหุ้นในสัดส่วนสูง อาจบ่งบอกถึงความมุ่งมั่นในระยะยาว แต่หากถือหุ้นน้อย อาจเป็นสัญญาณที่ควรพิจารณาเพิ่มเติม
ณ กลางปี 2025 ตลาด IPO ได้กลับมาคึกคักอีกครั้ง หลังจากเงียบเหงาในช่วงปี 2023–2024 ด้วยความผันผวนของตลาดที่ลดลง และความเชื่อมั่นของนักลงทุนที่เริ่มฟื้นตัว หลายภาคธุรกิจ โดยเฉพาะพลังงานสะอาด ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และฟินเทค ซึ่งเป็นผู้นำกระแสการเข้าตลาดในรอบนี้
บริษัทใหม่หลายแห่งมีผลตอบแทนในวันแรกของการซื้อขายที่ดี แต่บางรายก็เผชิญกับการปรับฐานของราคาหุ้นอย่างรุนแรง
ตัวอย่าง IPO ที่น่าจับตามอง:
1. GemLife (ASX: GEM) – ออสเตรเลีย
วันที่เปิดตัว: ต้นเดือนกรกฎาคม 2025
เงินที่ระดมได้: ~780.7 ล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย (ประมาณ 500 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ) ถือเป็น IPO ที่ใหญ่ที่สุดของออสเตรเลียในปีนี้
ผลงาน: หุ้นเปิดที่ 4.16 ดอลลาร์ออสเตรเลีย และพุ่งขึ้น 6.3% ในวันนี้เป็น 4.42 ดอลลาร์ออสเตรเลีย ส่งผลให้มูลค่าบริษัทเพิ่มขึ้นเป็น ~1.65 พันล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย
ลักษณะธุรกิจ: พัฒนาโครงการหมู่บ้านที่อยู่อาศัยแบบเช่าในที่ดินสำหรับผู้สูงอายุมากกว่า 50 แห่ง โดยใช้เงินจาก IPO เพื่อนำไปชำระหนี้ (400 ล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย) และซื้อที่ดินใหม่ สะท้อนความเชื่อมั่นของนักลงทุนในธุรกิจรองรับสังคมผู้สูงวัยของออสเตรเลีย
2. Sri Lotus Developers & Realty (BSE/NSE: TBD) – อินเดีย
ได้รับการอนุมัติ: ต้นเดือนกรกฎาคม 2568
แผนการระดมทุน: 792 สิบล้านรูปี (≈ 95 ล้านเหรียญดอลลาร์สหรัฐฯ)
จุดเด่น: ได้รับการส่งเสริมโดยซูเปอร์สตาร์บอลลีวูด เช่น Amitabh Bachchan, Shah Rukh Khan และ Hrithik Roshan โครงการอสังหาริมทรัพย์นี้ผสมผสานพลังของคนดังเข้ากับความทะเยอทะยานทางธุรกิจ เพื่อระดมทุนพัฒนาโครงการใหม่และลดภาระหนี้
3. Accelerant (NYSE: ARX) – สหรัฐฯ
ยื่นขอจดทะเบียน: 30 มิถุนายน 2025
ได้รับการสนับสนุนจาก: Todd Boehly รับประกันโดย Morgan Stanley, Goldman Sachs, BMO และ RBC
ข้อมูลการเงิน: รายได้ไตรมาสแรกอยู่ที่ 178 ล้านเหรียญดอลลาร์สหรัฐฯ (+39% เมื่อเทียบกับปีที่แล้ว) และรายได้สุทธิอยู่ที่ 7.8 ล้านเหรียญดอลลาร์สหรัฐฯ เพิ่มขึ้นจาก 2.1 ล้านเหรียญดอลลาร์สหรัฐฯ ในปี 2024
ลักษณะธุรกิจ: แพลตฟอร์ม Insurtech ที่เชื่อมโยงผู้ให้บริการประกันเฉพาะทางกับนักลงทุนสถาบัน การยื่น IPO ครั้งนี้บ่งชี้ถึงความมั่นใจของนักลงทุนในนวัตกรรมฟินเทคและการจัดการความเสี่ยงแบบดิจิทัล
ให้ใช้ความระมัดระวังแบบมีความหวัง โดยเน้นการวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐานและการประเมินมูลค่าให้รอบคอบก่อนลงทุน
การเข้าใจคำว่า IPO หรือ “Initial Public Offering” เป็นเพียงก้าวแรกเท่านั้น IPO เป็นโอกาสในการลงทุนในบริษัทใหม่ที่มีแนวโน้มเติบโตและนวัตกรรมล้ำสมัย แต่ก็มาพร้อมความเสี่ยงไม่น้อย
การลงทุนใน IPO อย่างมีประสิทธิภาพต้องอาศัยการวิเคราะห์เชิงลึก ตรวจสอบข้อมูลพื้นฐาน และมั่นใจว่าการลงทุนสอดคล้องกับเป้าหมายทางการเงินของคุณ แม้ IPO จะสามารถสร้างผลตอบแทนได้ดีในบางกรณี โดยเฉพาะในตลาดที่แข็งแกร่ง แต่ก็ไม่ใช่ทุกการเสนอขายจะนำไปสู่ผลกำไรเสมอไป
คำเตือน: เอกสารนี้จัดทำขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ในการให้ข้อมูลทั่วไปเท่านั้น และไม่มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นคำแนะนำทางการเงิน การลงทุน หรือคำแนะนำอื่นใดที่ควรอ้างอิง (และไม่ควรพิจารณาว่าเป็นคำแนะนำ) ความคิดเห็นใดๆ ในเอกสารนี้ไม่ถือเป็นคำแนะนำของ EBC หรือผู้เขียนว่ากลยุทธ์การลงทุน หลักทรัพย์ ธุรกรรม หรือการลงทุนใดๆ เหมาะสมกับบุคคลใดบุคคลหนึ่งโดยเฉพาะ
