Đầu năm 2026, tiến trình giảm lạm phát ở Mỹ chậm lại nhưng không bị đảo ngược. CPI tháng Hai tăng 2.4% so với cùng kỳ năm trước, với CPI lõi ở mức 2.5%. Năng lượng vẫn là một yếu tố nhỏ cho đến khi cú sốc Trung Đông xảy ra, đẩy giá dầu thô tăng và tạo ra rủi ro mới cho thị trường. Đến cuối tháng Ba, giá xăng trung bình ở Mỹ vượt quá $4 mỗi gallon lần đầu tiên kể từ tháng Tám 2022, tăng khoảng 36% trong tháng.
Điều này khiến tuần thứ hai của tháng Tư đặc biệt quan trọng. Các dữ liệu chủ chốt bao gồm báo cáo việc làm Mỹ tháng Ba vào ngày 3 tháng Tư, CPI vào ngày 10 tháng Tư và PPI vào ngày 14 tháng Tư. Bên cạnh đó, cuộc họp của các nhà hoạch định chính sách tiền tệ Mỹ diễn ra vào các ngày 28–29 tháng Tư, tiếp theo là cuộc họp của ECB vào các ngày 29–30 tháng Tư. Trong giai đoạn này, thị trường sẽ chuyển từ trạng thái phản ứng khẩn cấp với cú sốc sang việc đánh giá sâu hơn tác động của nó đối với lạm phát, tăng trưởng kinh tế và các kỳ vọng chính sách sắp tới.
Thị trường nhanh chóng vượt qua tiêu đề để xem xét cách cú sốc lan rộng. Vấn đề then chốt là liệu giá dầu cao hơn sẽ chỉ còn giới hạn ở chi phí nhiên liệu và năng lượng trực tiếp hay bắt đầu ảnh hưởng tới một phạm vi rộng hơn của giá cả, kỳ vọng lạm phát, tiền lương và chính sách của ngân hàng trung ương. Đó là lý do dữ liệu tháng Tư quan trọng. Trọng tâm không chỉ là lạm phát có tăng hay không, mà là liệu một quá trình lạm phát rộng hơn có đang xuất hiện hay không. Quan chức Fed và ECB đã bắt đầu thảo luận về kỳ vọng lạm phát và các tác động thứ phát có thể xảy ra.
Một số công bố lạm phát định hình kỳ vọng chính sách. Một số khác thay đổi câu chuyện tổng thể của thị trường. Lần này có thể làm cả hai.
Khi Fed giữ nguyên lãi suất ở mức 3.5% đến 3.75% vào ngày 18 tháng Ba, họ nhấn mạnh rằng tác động kinh tế của các diễn biến ở Trung Đông vẫn chưa rõ ràng. Điều đó quan trọng vì nó cho thấy cú sốc không còn được coi là vấn đề hẹp chỉ liên quan đến năng lượng. Nó đã trở thành một câu hỏi liên quan cả lạm phát và tăng trưởng. Kể từ đó, khoảng cách giữa dự báo của các nhà kinh tế và định giá trên thị trường đã nới rộng. Khảo sát của Reuters vẫn chỉ ra khả năng lãi suất sẽ ở mức ổn định ít nhất đến tháng Chín, trong khi thị trường đã dịch chuyển theo hướng diều hâu hơn và phần lớn đã loại trừ các đợt cắt giảm trong năm nay.
Điều đó khiến báo cáo CPI tháng Tư mang trọng lượng khác thường. Một bất ngờ tăng rộng và dai dẳng sẽ củng cố quan điểm lãi suất cao kéo dài. Một mức đọc nóng hơn chủ yếu do nhiên liệu, trong khi các chi tiết khác ổn định, sẽ khiến việc điều chỉnh giá vào cuối tháng Ba có vẻ ít quyết định hơn. Các quan chức Fed đã gợi ý rằng sự khác biệt này quan trọng. Michael Barr cảnh báo rằng một cú sốc giá khác có thể làm gia tăng những áp lực giá cả tiêu dùng kéo dài nếu doanh nghiệp và hộ gia đình bắt đầu điều chỉnh giá cả và tiền lương. Jeff Schmid còn đi xa hơn, nói rằng giá dầu cao hơn có thể kéo cả lạm phát chung lẫn lạm phát lõi lên.
Tác động ngay lập tức của một cú sốc dầu là rõ ràng: giá xăng và dầu diesel tăng, nhanh chóng được người tiêu dùng và các chính trị gia nhận thấy. Các tác động kinh tế rộng hơn, như chi phí cao hơn trong vận chuyển, logistics, đóng gói, hóa chất và sản xuất thực phẩm, xuất hiện dần dần hơn. Một số doanh nghiệp tạm thời hấp thụ chi phí này, trong khi những doanh nghiệp khác chuyển chi phí sang khách hàng. Do đó, một báo cáo lạm phát duy nhất có thể cung cấp góc nhìn nhưng không mang tính quyết định. CPI tháng Ba có thể tiết lộ các tác động chuyển chi phí ban đầu, nhưng nó sẽ không giải quyết toàn bộ vấn đề.
Vấn đề then chốt là bản chất của lạm phát. Nếu mức tăng tập trung vào các danh mục liên quan đến năng lượng, thị trường có thể xem cú sốc là đau đớn nhưng có thể kiểm soát được. Nếu áp lực giá cả rộng hơn xuất hiện, tình hình sẽ trở nên phức tạp và khó khăn hơn cho các ngân hàng trung ương. Điều này đã được nêu bật trong các trao đổi của ECB: Joachim Nagel, Chủ tịch Bundesbank của Đức, ủng hộ xem xét tăng lãi suất vào tháng Tư và nhấn mạnh việc theo dõi các mức tăng giá vượt ngoài năng lượng và tiền lương, trong khi Christodoulos Patsalides, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Síp, cho rằng không có bằng chứng về lạm phát bền vững và cảnh báo không nên hành động quá sớm.
Chỉ báo đầu tiên cần theo dõi là mối quan hệ giữa chỉ số giá tiêu dùng tổng thể và CPI lõi. Nếu mức giá hàng hóa nói chung tăng mạnh trong khi phần lõi giữ ổn định, thị trường có thể diễn giải đây chỉ là một tác động vòng một đáng kể từ năng lượng với ảnh hưởng rộng lớn còn hạn chế. Châu Âu gần đây đã cho thấy mô hình này: lạm phát khu vực đồng euro tăng lên 2.5% trong tháng Ba từ 1.9% vào tháng Hai, phần nào do chi phí năng lượng tăng 4.9%, trong khi lạm phát lõi hạ xuống 2.3%. Điều này cho thấy cú sốc rõ ràng hơn trong các con số tổng thể so với xu hướng nền tảng.
Nếu cả lạm phát chung và lạm phát lõi đều vượt kỳ vọng, tình hình nghiêm trọng hơn, cho thấy dấu hiệu sớm của sự lan tỏa rộng hơn. Điều này sẽ làm gia tăng lo ngại rằng giá dầu tăng đang ảnh hưởng tới kỳ vọng lạm phát và có thể biện minh cho việc giữ lãi suất ở mức thắt chặt. Việc Barr nhấn mạnh cần cảnh giác và cảnh báo của Schmid về việc giá dầu cao hơn ảnh hưởng tới lạm phát lõi hỗ trợ quan điểm này, cũng như thông cáo tháng Ba của Fed về việc thận trọng đánh giá dữ liệu và rủi ro mới.
Bên cạnh dữ liệu tiêu dùng, thước đo chi phí của nhà sản xuất (PPI) được công bố vào ngày 14 tháng Tư chính là chỉ báo quan trọng thứ hai. Trong khi lạm phát tiêu dùng thường thu hút sự chú ý lớn từ dư luận, giá từ phía nhà cung cấp lại cho thấy liệu áp lực chi phí có đang tích tụ sớm hơn trên chuỗi cung ứng hay không. Nếu CPI có vẻ ổn định nhưng PPI tăng mạnh, thị trường có thể kết luận rằng rủi ro lạm phát đã bị hoãn chứ không phải được giải quyết dứt điểm. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của toàn bộ chuỗi dữ liệu trong tháng Tư.
Yếu tố thứ ba là tương tác giữa dữ liệu lạm phát và tình trạng thị trường lao động. Báo cáo việc làm tháng Ba, được công bố một tuần trước, cho thấy dấu hiệu thị trường lao động mềm đi. Reuters đưa tin ngày 31 tháng Ba rằng số vị trí tuyển dụng giảm xuống còn 6.882 triệu trong tháng Hai, tuyển dụng giảm xuống còn 4.849 triệu, và kỳ vọng lạm phát tiêu dùng 12 tháng tăng lên 5.2%, mức cao nhất kể từ tháng Năm 2025. Một báo cáo việc làm yếu theo sau bởi CPI cao sẽ đáng lo ngại hơn so với dữ liệu việc làm mạnh với cùng mức lạm phát, làm tăng rủi ro đình lạm.
Mặc dù việc so sánh với năm 2022 là điều dễ hiểu, nhưng cần thận trọng. Năm 2022, các ngân hàng trung ương đang rút khỏi chính sách siêu nới lỏng giữa lúc nhu cầu hậu đại dịch bị méo mó và thị trường lao động mạnh. Hiện nay, chính sách chặt chẽ hơn và tăng trưởng kém chắc chắn hơn. Reuters lưu ý rằng cách tiếp cận năm 2022 có thể không phù hợp với tất cả các ngân hàng trung ương nếu cú sốc năng lượng trở nên nghiêm trọng hơn. Phân tích của UBS dự báo sự phân kỳ chính sách lớn hơn so với làn sóng lạm phát trước đây.
Sự khác biệt này quan trọng vì giá dầu trên $100 không kích hoạt phản ứng tiền tệ đồng nhất. Khu vực đồng euro chịu tác động lớn hơn từ căng thẳng năng lượng nhập khẩu, và ECB chỉ tập trung vào lạm phát. Mỹ đã có lập trường chính sách thắt chặt hơn và thị trường lao động mềm hơn so với những năm trước. Báo cáo ngày 31 tháng Ba của Reuters nêu rằng trong khi niềm tin tiêu dùng Mỹ tăng lên 91.8, số vị trí tuyển dụng và tuyển dụng giảm, thất nghiệp tăng lên 4.4% trong tháng Hai, và kỳ vọng lạm phát tăng mạnh. Môi trường này kém thuận lợi hơn so với năm 2022.
Châu Âu có những thách thức riêng. Mặc dù lạm phát chung ở khu vực đồng euro cao hơn mục tiêu, lạm phát lõi và lạm phát dịch vụ đều giảm trong tháng Ba. Sự phân kỳ này giải thích quan điểm khác nhau của các nhà hoạch định: Nagel ủng hộ việc giữ khả năng tăng lãi suất vào tháng Tư như một lựa chọn, trong khi Patsalides cảnh báo không hành động nếu không có bằng chứng về sự tràn lan giá cả rộng hơn. Những khác biệt này phản ánh sự bất định thực sự về việc liệu cú sốc là tạm thời hay báo hiệu một vấn đề dai dẳng hơn.
Đối với Fed, thách thức rõ ràng: một cú sốc cung có thể đẩy lạm phát lên và gây sức ép lên tăng trưởng, nhưng chính sách tiền tệ không thể giải quyết nguyên nhân gốc rễ như nguồn cung dầu hay gián đoạn hạ tầng. Fed chỉ có thể phản ứng với cách những cú sốc này ảnh hưởng tới kỳ vọng, tiền lương và giá cả. Điều này giải thích tại sao Powell và các quan chức khác vẫn thận trọng khi phản ứng quá mạnh với những biến động năng lượng ban đầu, mặc dù lo ngại về rủi ro lạm phát đang gia tăng. Cuộc khảo sát kinh tế của Reuters vẫn dự đoán việc giữ nguyên lãi suất cho đến ít nhất tháng Chín, dù triển vọng này đang bị thử thách bởi dữ liệu mới.
Ngân hàng Trung ương Châu Âu phải đối mặt với thách thức còn cấp bách hơn, khi áp lực lạm phát mạnh hơn và đà tăng trưởng kinh tế có vẻ mong manh. Trong tháng Ba, lạm phát khu vực đồng euro là 2.5%, trong đó nhóm năng lượng tăng 4.9%, còn lạm phát dịch vụ chậm lại ở mức 3.2% và lạm phát lõi giảm xuống 2.3%. Sự pha trộn này làm cho cuộc họp chính sách tháng Tư trở nên vô cùng phức tạp. Trong khi các ngân hàng trung ương thường có thể bỏ qua một cú sốc cung mang tính nhất thời, việc đó trở nên khó khăn nếu hộ gia đình và doanh nghiệp bắt đầu dự đoán mức tăng giá sẽ dai dẳng.
Một số CPI cao hơn kỳ vọng có khả năng đẩy lợi suất ngắn hạn lên và hỗ trợ đồng USD, củng cố kỳ vọng về chính sách thắt chặt kéo dài của Mỹ. Tuy nhiên, phản ứng thị trường có thể vẫn phân hóa. Thị trường cổ phiếu cần phân biệt giữa nhóm hưởng lợi từ năng lượng và các ngành dễ bị tổn thương hơn trước áp lực biên lợi nhuận, chi phí đi vay và nhu cầu yếu. Sự phân hóa này đã rõ rệt. Reuters đưa tin ngày 31 tháng Ba rằng S&P 500 đang trên đà có quý tệ nhất kể từ 2022 do chiến tranh và lo ngại về lãi suất, ngay cả trước khi hy vọng hạ nhiệt căng thẳng cải thiện tâm lý.
Các tài sản trú ẩn như vàng minh họa rõ nét sự phức tạp của dòng tiền giữa các loại tài sản hiện nay. Dữ liệu diễn biến giá vàng quốc tế cho thấy kim loại quý này đã giảm hơn 11% trong tháng Ba khi giá dầu tăng kích hoạt lo ngại lạm phát và củng cố kỳ vọng về chính sách diều hâu, rồi sau đó lại phục hồi nhanh chóng vào ngày 1 tháng Tư do đồng USD suy yếu và hy vọng hạ nhiệt căng thẳng địa chính trị. Điều này không có nghĩa là vàng đã thất bại trong vai trò tài sản phòng thủ; thay vào đó, một loạt các biến số - bao gồm sức mạnh của đồng bạc xanh, lợi suất thực, giá dầu và tình hình địa chính trị - đang cùng chi phối giá cả. Những phản ứng đan xen tương tự cũng có thể xảy ra ở nhiều thị trường khác sau khi số liệu CPI được công bố chính thức.
Bài kiểm tra lạm phát đầu tiên sau cú sốc dầu rất quan trọng vì nó giúp thị trường nhận diện bản chất của thách thức. Nếu CPI tháng Ba cao chủ yếu do năng lượng, nhà đầu tư có thể coi cú sốc là đau đớn nhưng được kiềm chế. Nếu xuất hiện áp lực cơ bản rộng hơn, câu chuyện sẽ chuyển sang bao gồm rủi ro liên quan đến chính sách, lợi suất và tăng trưởng.
Đây là góc nhìn then chốt cho tuần thứ hai của tháng Tư. Câu hỏi chính không phải là lạm phát có tăng sau một cú sốc nguồn cung hay không, mà là nó lan rộng đến mức nào và nhanh ra sao, và liệu các ngân hàng trung ương có tin rằng họ có thể chờ đợi hay không. Số liệu tháng Tư có thể cung cấp những chỉ báo sớm về việc liệu cú sốc còn được kiềm chế hay đang lan rộng, mặc dù để giải quyết hoàn toàn còn cần thêm thời gian. Nhà đầu tư được nhắc rằng mọi công bố dữ liệu đều chứa đựng sự không chắc chắn vốn có. Số liệu tháng Tư có thể cung cấp những chỉ báo sớm về việc liệu cú sốc còn được kiềm chế hay đang lan rộng, mặc dù để giải quyết hoàn toàn còn cần thêm thời gian. Nhà đầu tư được nhắc rằng mọi công bố dữ liệu đều chứa đựng sự không chắc chắn vốn có.
Tuyên bố từ chối trách nhiệm & Trích dẫn
Tài liệu này chỉ mang tính tham khảo và không cấu thành khuyến nghị hay tư vấn từ EBC Financial Group và tất cả các đơn vị thành viên của họ (“EBC”). Giao dịch Forex và Hợp đồng chênh lệch (CFDs) với ký quỹ mang theo mức rủi ro cao và có thể không phù hợp với tất cả nhà đầu tư. Thua lỗ có thể vượt quá số tiền gửi của bạn. Trước khi giao dịch, bạn nên cân nhắc kỹ mục tiêu giao dịch, mức độ kinh nghiệm và khẩu vị rủi ro của mình, và tham khảo ý kiến một cố vấn tài chính độc lập nếu cần. Thống kê hoặc kết quả đầu tư trong quá khứ không đảm bảo hiệu suất trong tương lai. EBC không chịu trách nhiệm đối với bất kỳ tổn thất nào phát sinh từ việc dựa vào thông tin này.
