Ngân hàng Dự trữ New Zealand (RBNZ) tăng lãi suất lên 2,75% bất chấp nhu cầu nội địa yếu. Tại sao họ vẫn lo ngại về lạm phát?

• RBNZ nâng lãi suất điều hành (OCR) lên 2,75%, đánh dấu lần tăng thứ hai liên tiếp, tiếp tục được nhất trí thông qua.

• Giá nhiên liệu là nguyên nhân chính khiến lạm phát đạt 4,1%. Nếu loại trừ giá nhiên liệu, tỷ lệ này chỉ còn 2,9%.

• Hầu hết các thước đo lạm phát lõi hiện đã nằm trong biên độ mục tiêu 1% đến 3%.

• Ngân hàng có thể tiếp tục nâng OCR trong năm nay. Lộ trình dự kiến đưa lãi suất lên 3,0% vào đầu năm 2027 và 3,2% vào cuối năm 2027.

• Triển vọng nhìn chung không thay đổi nhiều so với tháng 5, cho thấy đây là sự xác nhận định hướng cũ hơn là một bước chuyển diều hâu mới.

• Đà phục hồi kinh tế đang phân hóa. Khu vực xuất khẩu tương đối vững vàng, trong khi các hộ gia đình ở Auckland và Wellington thì không.

• NZD/USD giảm về gần mức 0,5855, với ngưỡng 0,5900 là rào cản đầu tiên và 0,5990 là mức trần.

Ngân hàng Dự trữ New Zealand (RBNZ) đã nâng lãi suất điều hành (OCR) thêm 25 điểm cơ bản lên 2,75% trong phiên họp hôm thứ Tư, đánh dấu lần tăng thứ hai liên tiếp được toàn bộ Ủy ban Chính sách Tiền tệ nhất trí thông qua.

Thị trường gần như đã phản ánh đầy đủ động thái này vào giá trước đó. Trọng tâm của tuyên bố lần này nằm ở cảnh báo rằng OCR có thể cần tăng thêm trong năm nay, trong khi chi tiêu hộ gia đình vẫn ở mức yếu.

Lạm phát toàn phần hiện ở mức 4,1%. Nếu loại trừ giá nhiên liệu, con số này chỉ còn 2,9%, cho thấy quyết định lần này mang tính phòng ngừa rủi ro trong việc thiết lập giá cả tương lai, hơn là phản ứng trước một nền kinh tế quá nóng.

Toàn cảnh quyết định của RBNZ trong tháng 9

Vì sao RBNZ tiếp tục tăng lãi suất?

Lãi suất điều hành đã tăng từ 2,25% lên 2,50% vào ngày 8/7, đánh dấu lần tăng đầu tiên sau hơn ba năm và cũng được nhất trí thông qua. Quyết định hôm thứ Tư tiếp tục nâng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, đúng như dự báo của 27 trong số 31 nhà kinh tế được Reuters khảo sát.

Lạm phát hàng năm đã tăng lên 4,1% trong quý II, vượt biên độ mục tiêu 1% đến 3%, chủ yếu do giá nhiên liệu và các chi phí liên quan tăng cao xuất phát từ xung đột ở Trung Đông. Những chi phí này sau đó đã lan sang giá vé máy bay và giá thực phẩm.

Ủy ban mô tả đợt tăng lãi suất này là bước rút dần các biện pháp kích thích, chứ không phải một chiến dịch thắt chặt tiền tệ. Theo chính lời ủy ban, hành động ngay lúc này giúp giảm nguy cơ phải tăng lãi suất mạnh hơn về sau. Các quyết định trong tương lai sẽ phụ thuộc vào đánh giá của ủy ban về cán cân rủi ro đối với lạm phát trung hạn.

Lý do thứ hai liên quan đến điều kiện tài chính. Lãi suất bán buôn tăng đã truyền dẫn sang lãi suất vay thế chấp và vay doanh nghiệp, nhưng mức độ truyền dẫn sang lãi suất tiền gửi có kỳ hạn lại hạn chế hơn, khiến chi phí huy động vốn mới của ngân hàng thấp hơn tương đối so với lãi suất bán buôn, từ đó làm suy giảm hiệu quả truyền dẫn chính sách như mong muốn.

Vì sao con số lạm phát 4,1% chưa phản ánh đầy đủ bức tranh

Lạm phát toàn phần và lạm phát lõi đang chênh lệch bất thường. Nếu loại trừ giá nhiên liệu, CPI hàng năm trong quý II đã hạ nhiệt xuống còn 2,9%, và hầu hết các thước đo lạm phát lõi hiện đã nằm trong biên độ mục tiêu.

RBNZ ước tính giá nhiên liệu tăng đã đóng góp trực tiếp khoảng 0,9 điểm phần trăm vào lạm phát CPI quý II, cùng với tác động gián tiếp thêm khoảng 0,1 điểm phần trăm. Kỳ vọng lạm phát dài hạn vẫn neo quanh mức 2%, hầu hết các thước đo kỳ vọng một và hai năm đã giảm kể từ tháng 5, và tăng trưởng tiền lương kỳ vọng phù hợp với việc lạm phát quay trở lại mục tiêu.

Vì vậy, ủy ban không dùng lãi suất để đảo ngược cú sốc giá dầu, mà đang cố ngăn cú sốc này làm thay đổi hành vi định giá.

Biên bản cuộc họp nêu rõ mối lo ngại này. Việc thiết lập giá có thể diễn ra dồn dập ngay từ đầu, nghĩa là doanh nghiệp có thể nâng giá trong nước cao hơn mức chi phí nhập khẩu thực tế cho phép, trong khi lạm phát giá do nhà nước quản lý tăng cao càng khiến tác động này trầm trọng hơn. Khi đó, lạm phát sẽ kéo dài ngay cả sau khi giá nhiên liệu đã hạ nhiệt.

RBNZ dự báo lạm phát sẽ duy trì trên 3% trong phần còn lại của năm nay, quay lại biên độ mục tiêu vào giữa năm 2027 và về mức trung tâm 2% vào cuối năm đó.

New Zealand có hai nền kinh tế đang chuyển động với hai tốc độ khác nhau

Tăng trưởng trong quý II khá ảm đạm. Ủy ban cho rằng đà phục hồi đã nối lại trong quý III, dù vẫn không đồng đều giữa các ngành và các vùng.

Khu vực xuất khẩu của New Zealand vẫn đang trụ vững. Nhu cầu ổn định từ các đối tác thương mại và giá hàng hóa thực phẩm ở mức cao đang hỗ trợ tăng trưởng thu nhập và đầu tư doanh nghiệp trên khắp đảo Nam và một phần đảo Bắc, trong khi tỷ giá thương mại được dự báo sẽ quay lại xu hướng tăng dài hạn.

Ngược lại, nền kinh tế trong nước thì không. Tăng trưởng thu nhập yếu, sự bất an về việc làm và giá nhà đi ngang tiếp tục đè nặng lên chi tiêu hộ gia đình và đầu tư nhà ở, trong đó ủy ban nêu đích danh Auckland và Wellington. Tỷ lệ thất nghiệp đang ở mức cao và tốc độ tuyển dụng không theo kịp số lao động mới gia nhập thị trường, khiến nhóm lao động trẻ và người thất nghiệp dài hạn chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Các hộ gia đình đã phản ứng bằng cách tăng tiết kiệm, và mức tăng mạnh của giấy phép xây nhà vẫn chưa chuyển hóa thành hoạt động xây dựng thực tế trên cả nước. Theo chính đánh giá của ủy ban, hiệu ứng lan tỏa từ khu vực xuất khẩu vẫn còn hạn chế.

Chính vì lý do này mà việc tiếp tục thắt chặt chính sách trở nên nhạy cảm. Lãi suất vay thế chấp tăng sẽ tác động trực tiếp nhất đến các hộ gia đình và doanh nghiệp trong nước, vốn đã đối mặt với tăng trưởng thu nhập yếu và thị trường nhà ở ảm đạm, trong khi điểm sáng tương đối lại nằm ở các ngành xuất khẩu, vốn phụ thuộc vào nhu cầu bên ngoài và giá hàng hóa mà RBNZ không thể kiểm soát.

Liệu RBNZ có tiếp tục tăng lãi suất trong năm nay?

Có thể, và ngân hàng trung ương đã nói rõ điều này. Tuyên bố công khai của RBNZ nêu rằng cơ quan này có thể cần tiếp tục nâng OCR trong năm nay. Dự báo trung tâm cho thấy lãi suất sẽ ở gần mức 3,0% vào đầu năm 2027 và khoảng 3,2% vào cuối năm đó, chỉ tăng thêm rất ít sau mốc dự báo này.

RBNZ mô tả triển vọng này là tương đồng với Tuyên bố Chính sách Tiền tệ tháng 5, một điểm đáng lưu ý khi nhìn tới cuộc họp tiếp theo. Quyết định hôm thứ Tư xác nhận định hướng sẵn có, chứ không mở ra một lập trường diều hâu mới.

Quyết định được thông qua với sự nhất trí tuyệt đối, nhưng đánh giá rủi ro thì không đồng nhất. Thống đốc Anna Breman cùng các thành viên Hayley Gourley, Karen Silk và Prasanna Gai nhìn nhận rủi ro lạm phát nghiêng về chiều tăng so với dự báo trung tâm, với lý do giá năng lượng và hóa dầu duy trì dai dẳng cùng nguy cơ giá cả trở nên khó điều chỉnh giảm. Trong khi đó, Paul Conway và Carl Hansen đánh giá rủi ro cân bằng, khi cân nhắc giữa lạm phát đã ăn sâu vào nền kinh tế và tình trạng giá nhà yếu cùng tâm lý phòng thủ của các hộ gia đình.

Cả sáu thành viên đều đồng ý rằng rủi ro suy giảm đối với hoạt động kinh tế là đáng kể, và sản lượng tăng cao hơn có thể không chuyển hóa thành việc làm mới nếu doanh nghiệp ưu tiên hiệu quả và công nghệ.

Ủy ban khẳng định rõ lộ trình OCR không được ấn định trước. Cuộc họp tháng 10 vẫn đang để ngỏ khả năng hành động, nhưng chưa có gì được cam kết.

Quyết định này tác động thế nào đến tỷ giá NZD/USD

Đồng NZD (Kiwi) suy yếu ngay sau thông báo. Cặp NZD/USD giảm về gần mức 0,5855 trong phiên giao dịch tại châu Á, sau khi chạm 0,5930 vào thứ Ba rồi đóng cửa trở lại dưới mốc 0,5900. Trước đó, cặp tiền này từng giao dịch gần đỉnh ba tháng quanh mức 0,5990 vào cuối tháng 8.

Do thị trường đã phản ánh đầy đủ động thái tăng lãi suất vào giá, đồng tiền này chắc chắn sẽ biến động theo lộ trình lãi suất dự kiến hơn là theo bản thân quyết định, và một dự báo gần giống tháng 5 không mang lại lực hỗ trợ lợi suất mới. Chỉ số tỷ giá thương mại (trade-weighted index) đã tăng khoảng 1,4% kể từ tháng 5 nhờ kỳ vọng chênh lệch lãi suất, cho thấy phần lớn đợt thắt chặt này đã được phản ánh vào tỷ giá trước cả phiên họp hôm thứ Tư.

Hai sự kiện hiện đang định hình xu hướng ngắn hạn. Thứ nhất là buổi họp báo của bà Breman, nơi bất kỳ đề cập cụ thể nào về tháng 10 hay tốc độ tăng lãi suất tiếp theo cũng sẽ có sức nặng hơn cả bản tuyên bố. Thứ hai là báo cáo việc làm tháng 8 của Mỹ công bố vào thứ Sáu, với dự báo của giới phân tích tập trung quanh mức tăng 50.000 đến 65.000 việc làm phi nông nghiệp và tỷ lệ thất nghiệp khoảng 4,1% đến 4,2%. 

Một kết quả tích cực sẽ củng cố khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hành động trong tháng 9, đồng thời hỗ trợ đồng USD trong cặp tỷ giá này.

Về mặt kỹ thuật, ngưỡng 0,5900 là rào cản gần nhất, trong khi đỉnh cuối tháng 8 quanh 0,5990 đang bảo vệ mốc 0,6000. Để vượt bền vững qua vùng này, thị trường cần định giá lại thực sự chênh lệch lãi suất giữa RBNZ và Fed, chứ không chỉ đơn thuần là thêm một đợt tăng 0,25 điểm phần trăm.

Kết luận

Đợt tăng lãi suất tháng 9 không phải là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế New Zealand đang quá nóng. Nhu cầu trong nước vẫn không đồng đều, lạm phát lõi phần lớn đã nằm trong biên độ mục tiêu, và ủy ban thừa nhận rủi ro đối với hoạt động kinh tế đang nghiêng về chiều giảm.

RBNZ đang thắt chặt chính sách mang tính phòng ngừa vì nhận thấy khả năng đáng tin cậy rằng giá nhiên liệu và chi phí nhập khẩu cao sẽ lan rộng sang việc thiết lập giá cả nói chung, và ngân hàng thà hành động từng bước nhỏ ngay bây giờ còn hơn phải tăng mạnh hơn về sau.

Theo logic đó, mức 2,75% khó có thể là đỉnh nếu áp lực lạm phát dai dẳng tiếp tục gia tăng. Tuy nhiên, tốc độ tăng lãi suất vẫn được duy trì chậm rãi một cách có chủ đích, và đây chính là lý do vì sao đợt tăng lãi suất lần này lại tác động khá mờ nhạt lên tỷ giá đồng NZD.

Nguồn tham khảo

• Reserve Bank of New Zealand, OCR tăng thêm 25 điểm cơ bản lên 2,75%

• Reserve Bank of New Zealand, Tuyên bố Chính sách Tiền tệ tháng 9/2026

• Reserve Bank of New Zealand, Các quyết định chính sách tiền tệ trước đây

• Reserve Bank of New Zealand, Tỷ giá hối đoái và Chỉ số Tỷ giá Thương mại

• US Bureau of Labor Statistics, Báo cáo Tình hình Việc làm