Đăng vào: 2026-03-10
Bài viết này nằm trong loạt bài về Ngân hàng Trung ương và Ngoại hối của EBC. Nếu bạn chưa đọc bài đầu tiên, hãy bắt đầu từ đây: Tại sao Mỹ định giá tiền, còn Trung Quốc định hướng.
Đồng euro đã tăng giá khá mạnh trong vòng một năm qua. Sau khi duy trì quanh vùng đáy 1,00 trong phần lớn năm 2025, đồng tiền này đã vượt mốc 1,20 vào cuối tháng Một năm 2026 trước khi điều chỉnh về vùng 1,17 đến 1,18 trong tháng Hai. Dù đã lùi lại, euro vẫn cao hơn khoảng 12% so với cùng kỳ năm trước.
Đà tăng của đồng euro thoạt nhìn có thể gợi cảm giác tích cực hơn, nhưng tác động đối với châu Âu lại phức tạp hơn nhiều. Mô hình tăng trưởng của khu vực đồng euro vẫn phụ thuộc lớn vào thương mại, trong khi phần lớn hoạt động này diễn ra trong bối cảnh giá cả chịu ảnh hưởng mạnh từ đồng đô la. Vì vậy, một đồng euro mạnh hơn có thể tạo ra những tiêu đề tích cực, nhưng lại gây sức ép lên lợi nhuận doanh nghiệp.
Đồng tiền tăng giá luôn đi kèm cả lợi ích lẫn thách thức.
Trước hết, nó khiến hàng nhập khẩu trở nên rẻ hơn. Với châu Âu, điều này đặc biệt quan trọng bởi phần lớn nhu cầu năng lượng của khu vực và nhiều đầu vào then chốt được định giá trên thị trường toàn cầu, thường là bằng đô la. Khi đồng euro mạnh lên, chi phí nội tệ cho dầu, kim loại công nghiệp và nhiều loại hàng hóa giao dịch khác sẽ giảm xuống. Về lâu dài, điều đó có thể giúp hạ nhiệt áp lực lạm phát.
Ở chiều ngược lại, một đồng euro mạnh lại khiến hàng xuất khẩu của châu Âu kém cạnh tranh hơn. Người mua nước ngoài sẽ thấy hàng hóa châu Âu đắt hơn, ngay cả khi chi phí sản xuất không thay đổi. Trong môi trường bị chi phối bởi thuế quan gia tăng, biên lợi nhuận bị thu hẹp và cạnh tranh ngày càng gay gắt, những thay đổi về giá như vậy có thể quyết định việc khách hàng tiếp tục hay dừng mua sản phẩm châu Âu.
Sự đánh đổi này đặc biệt quan trọng với châu Âu hơn so với nhiều nền kinh tế khác, bởi Đức và một số nền kinh tế Bắc Âu có tỷ trọng xuất khẩu rất lớn. Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ của Đức chiếm tới khoảng 42% so với tổng giá trị sản phẩm quốc nội.
Chính vì vậy, biến động của tỷ giá EURUSD là một yếu tố có ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận của một phần đáng kể doanh nghiệp châu Âu.
Đức là ví dụ rõ nhất cho tác động của một đồng euro mạnh, bởi đây vẫn là trung tâm công nghiệp của châu Âu.
Bối cảnh hiện tại vốn đã không dễ dàng. Các nhà sản xuất Đức đang phải đối mặt với nhu cầu bên ngoài suy yếu tại những thị trường quan trọng, cạnh tranh ngày càng mạnh trong ngành máy móc và ô tô, cùng hàng loạt bất định về thương mại. Những báo cáo gần đây cho thấy chỉ riêng ma sát thương mại cũng đã có thể ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động kinh tế của Đức nếu tiếp tục leo thang.
Bên cạnh đó, đồng tiền tăng giá còn tạo thêm áp lực lên các nhà xuất khẩu theo hai cách chính:
Nó có thể khiến sản lượng bán ra giảm nếu khách hàng chuyển sang các nhà cung cấp khác.
Ngay cả khi sản lượng không đổi, doanh thu tính bằng euro vẫn bị thu hẹp khi doanh số ở nước ngoài được quy đổi trở lại euro.
Dữ liệu thương mại của Đức chưa sụp đổ, nhưng cũng chưa có sự bứt phá. Destatis cho biết xuất khẩu hàng hóa năm 2025 đạt khoảng €1.56 nghìn tỷ, chỉ nhỉnh hơn nhẹ so với năm 2024, trong khi thặng dư thương mại đang thu hẹp lại.
Trước tình hình đó, quốc gia này đã buộc phải điều chỉnh các biện pháp quản lý thu chi ngân sách nhà nước nhằm kích thích kinh tế. Dự thảo ngân sách năm 2026 đề xuất mức đầu tư công kỷ lục €126.7 tỷ, đồng thời tăng mạnh chi tiêu quốc phòng.
Diễn biến này có ý nghĩa quan trọng với thị trường tài chính vì nó tạo ra những lực tác động trái chiều:
Chính sách tài khóa giúp hỗ trợ nhu cầu trong nước và những khu vực của nền kinh tế không phụ thuộc vào xuất khẩu.
Một đồng euro mạnh lại tạo áp lực giảm lên khu vực xuất khẩu đúng vào lúc châu Âu đang cố gắng khôi phục đà tăng trưởng kinh tế.
Tác động thấy rõ nhanh nhất của một đồng euro mạnh thường xuất hiện trong định hướng lợi nhuận của doanh nghiệp.
Một nguyên tắc thực tế là các doanh nghiệp châu Âu hoạt động toàn cầu thường công bố các dòng “độ nhạy FX” trong tài liệu dành cho nhà đầu tư. Chúng không hoàn toàn chính xác tuyệt đối, nhưng lại cho thấy khá rõ doanh nghiệp nào đang chịu rủi ro.
Những cảnh báo gần đây từ doanh nghiệp đã phần nào lượng hóa tác động này:
Tập đoàn phần mềm Đức SAP SE cho biết cứ mỗi khi tỷ giá euro - đô la tăng thêm 1 cent, doanh thu hằng năm của hãng có thể giảm khoảng €30 triệu.
Schneider Electric cảnh báo tác động của biến động FX lên doanh thu có thể lên tới khoảng €1.25 tỷ trong một số điều kiện nhất định.
Các báo cáo cũng dẫn ví dụ như HelloFresh đã điều chỉnh kỳ vọng kinh doanh dựa trên biến động của đồng euro.
Có hai yếu tố khiến những diễn biến này trở nên quan trọng với thị trường.
Thứ nhất, đây thường là những công ty có chất lượng cao. Tác động lên lợi nhuận không xuất phát từ vấn đề vận hành, mà đến từ việc quy đổi ngoại tệ.
Thứ hai, biến động tỷ giá tạo ra sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm ngành. Những cổ phiếu phụ thuộc lớn vào xuất khẩu có thể trông có vẻ “rẻ” khi đối chiếu bằng các phương pháp xác định giá trị thực của tài sản tài chính, nhưng thực tế doanh nghiệp vẫn sẽ gặp khó nếu tỷ giá tiếp tục diễn biến bất lợi. Trong khi đó, các công ty tập trung vào thị trường nội địa và phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu lại âm thầm được hưởng lợi lớn.
Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) giữ vai trò trung tâm trong việc lý giải vì sao vấn đề này vẫn rất đáng theo dõi.
Tại cuộc họp ngày 5 tháng Hai năm 2026, ECB giữ nguyên lãi suất: 2.00% đối với cơ sở tiền gửi, 2.15% đối với hoạt động tái cấp vốn chính và 2.40% đối với cơ sở cho vay biên.
Lạm phát hiện không còn nóng như trước. Ước tính nhanh của Eurostat cho thấy lạm phát khu vực đồng euro ở mức 1.7% trong tháng Một năm 2026. Cùng lúc đó, một cuộc khảo sát của Reuters với các nhà kinh tế dự báo lạm phát trung bình năm 2026 vào khoảng 1.8%, còn tăng trưởng năm nay vào khoảng 1.2%.
Điều đó khiến ECB không chịu nhiều sức ép phải tăng lãi suất, nhưng cũng chưa bị buộc phải sớm cắt giảm lãi suất.
Chính vì vậy, đà tăng của đồng tiền này lại trở thành một “điểm yếu” đối với cơ quan điều hành tiền tệ tối cao của Eurozone. Nếu tỷ giá tiếp tục leo thang, nó có thể kéo lạm phát xuống sâu hơn nữa thông qua kênh hàng hóa nhập khẩu giá rẻ, khiến việc duy trì lạm phát sát mức mục tiêu trở nên vô cùng khó khăn. Nhiều nhà phân tích cho rằng đây là một trong số ít con đường thực tế có thể buộc ngân hàng trung ương này phải quay trở lại chu kỳ nới lỏng, ngay cả khi họ muốn giữ nguyên lập trường hiện tại.
Dù ECB không công khai nhắm mục tiêu tỷ giá hối đoái, họ vẫn theo dõi sát biến động tiền tệ, đặc biệt trong bối cảnh lạm phát còn ở mức thấp.
Ở các thị trường mới nổi, một đồng euro mạnh không nhất thiết là tín hiệu “risk-on”. Hệ quả cuối cùng phụ thuộc vào nguyên nhân nền tảng khiến euro tăng giá.
Nếu euro tăng vì đồng đô la suy yếu và khẩu vị rủi ro toàn cầu vẫn ổn định, điều đó có thể hỗ trợ nhiều loại tài sản tại các thị trường mới nổi.
Nhưng nếu euro tăng theo hướng phòng thủ hơn, khi nhà đầu tư đánh mất niềm tin vào định hướng chính sách của Mỹ hoặc muốn đa dạng hóa danh mục, nó có thể tạo ra những dòng chảy chéo bất thường. Một trong các kênh truyền dẫn là thương mại:
Hàng hóa tư bản của châu Âu sẽ trở nên đắt hơn đối với người mua tại các thị trường mới nổi.
Các nhà xuất khẩu từ thị trường mới nổi bán hàng vào châu Âu có thể trở nên cạnh tranh hơn, vì châu Âu mua được nhiều hàng hóa nước ngoài hơn với mỗi euro.
Một kênh truyền dẫn khác chính là chênh lệch lãi suất tương đối. Nếu thị trường bắt đầu định giá khả năng ECB sẽ nối lại việc cắt giảm lãi suất do đồng tiền chung đang gây áp lực kìm hãm lạm phát quá mạnh, lợi suất ngắn hạn ở châu Âu có thể lao dốc. Từ đó, diễn biến này sẽ làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc của chiến lược giao dịch ăn chênh lệch lãi suất và hành vi dòng tiền trên các cặp tỷ giá chéo.
Với những người tham gia thị trường ngoại hối, chỉ số chứng khoán, kim loại hay năng lượng, một đồng euro mạnh thường được thể hiện qua các kênh sau.
Dù đà tăng của EURUSD thường thu hút phần lớn sự chú ý, một chỉ báo hữu ích hơn là xem sự tăng giá đó có mang tính diện rộng theo trọng số thương mại hay chủ yếu chỉ phản ánh sự suy yếu của đồng đô la.
Hãy theo dõi cách EURJPY vận động. Nếu euro tăng trong khi yên vẫn yếu, các nhà xuất khẩu châu Âu sẽ nhận được ít hỗ trợ hơn từ tỷ giá chéo.
Những giai đoạn euro mạnh thường khiến chênh lệch hiệu suất giữa các chỉ số thiên về xuất khẩu và các doanh nghiệp tập trung vào thị trường nội địa nới rộng hơn. Các công ty vốn hóa lớn của Đức có thể chịu tác động tiêu cực mạnh hơn so với những gì các chỉ số châu Âu tổng hợp thể hiện.
Một đồng euro mạnh thường tạo áp lực giảm lạm phát. Nếu thị trường tin rằng ECB có thể cắt giảm lãi suất vào cuối năm, lợi suất ngắn hạn có thể giảm ngay cả khi tăng trưởng kinh tế vẫn trì trệ.
Ngay cả khi giá vàng toàn cầu ổn định, một đồng ngoại tệ mạnh lên thường khiến giá kim loại quý tính theo đồng tiền đó suy giảm. Điều này có liên quan trực tiếp đến kế hoạch mua và nắm giữ kim loại quý an toàn của các nhà đầu tư châu Âu nhằm thiết lập một công cụ phòng ngừa rủi ro hữu hiệu. Đồng euro mạnh cũng làm giảm chi phí quy đổi của dầu được giao dịch bằng đô la. Hệ quả là áp lực lạm phát có thể hạ nhiệt, nhưng đồng thời cũng phơi bày thực trạng châu Âu đang phụ thuộc vào nguồn hàng nhập khẩu giá rẻ thay vì thúc đẩy sức mạnh xuất khẩu nội tại.
Bạc vừa là kim loại quý, vừa là kim loại công nghiệp. Một đồng euro mạnh có thể giúp giảm chi phí đầu vào cho các ngành công nghiệp châu Âu. Tuy nhiên, nếu đà tăng của euro phản ánh kỳ vọng tăng trưởng yếu hơn tại châu Âu, mức độ quan tâm của nhà đầu tư đối với bạc cũng có thể bị hạn chế.
Để phần phân tích này luôn giữ được giá trị theo thời gian, mỗi lần cập nhật có thể xoay quanh một danh sách kiểm tra ngắn gọn như sau:
EURUSD đang giao dịch ở đâu so với đỉnh gần nhất, và đà đi lên này mang tính lan rộng hay chỉ đơn thuần do đồng đô la Mỹ suy yếu?
Ngôn ngữ của ECB liên quan đến rủi ro lạm phát thấp hơn mục tiêu và các điều kiện tài chính.
Dữ liệu xuất khẩu và đơn đặt hàng của Đức, cùng với bất kỳ thông tin tài khóa mới nào.
Những bình luận trong mùa công bố lợi nhuận liên quan đến “độ nhạy FX”, đặc biệt từ các nhà xuất khẩu lớn.
Một đồng euro mạnh không phải lúc nào cũng là điều tiêu cực. Nó giúp giảm chi phí nhập khẩu và có thể góp phần kéo lạm phát xuống thấp hơn.
Nhưng nếu đồng euro vẫn đứng vững trong khi tăng trưởng chỉ nhích lên chậm chạp, nó sẽ tạo ra một dạng áp lực rất riêng: các nhà xuất khẩu là nhóm chịu tác động đầu tiên, sau đó đến các bản hướng dẫn lợi nhuận bị hạ xuống, rồi các nhà hoạch định chính sách bắt đầu nói về tiền tệ mà không trực tiếp thừa nhận rằng họ đang nói về tiền tệ.
Với người tham gia thị trường, điểm mấu chốt là không nên xem việc euro mạnh lên như một tín hiệu bao trùm cho sức khỏe của kinh tế châu Âu. Thay vào đó, nên coi đây là một trạng thái tái phân bổ lợi thế và bất lợi giữa thị trường ngoại hối, cổ phiếu và thị trường thu nhập cố định.
Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành khuyến nghị hay tư vấn từ EBC Financial Group và tất cả các thực thể liên quan của họ (“EBC”). Giao dịch Forex và Hợp đồng chênh lệch (CFDs) có sử dụng đòn bẩy ký quỹ mang mức độ rủi ro cao và có thể không phù hợp với mọi nhà đầu tư. Khoản lỗ phát sinh có thể vượt quá số tiền bạn đã nạp. Trước khi giao dịch, bạn nên cân nhắc kỹ mục tiêu đầu tư, mức độ kinh nghiệm và khẩu vị rủi ro của bản thân, đồng thời tham khảo ý kiến của cố vấn tài chính độc lập nếu cần. Số liệu thống kê hoặc hiệu suất đầu tư trong quá khứ không bảo đảm cho kết quả trong tương lai. EBC không chịu trách nhiệm đối với bất kỳ tổn thất nào phát sinh từ việc dựa vào thông tin này.
