Đăng vào: 2026-02-12
Thị trường hiện đang nghiêng về một luận điểm: lạm phát đang hạ nhiệt, và cơ quan quản lý tiền tệ Mỹ có thể bắt đầu cắt giảm lãi suất vào cuối năm 2026 mà không khiến áp lực giá quay trở lại.
Báo cáo thước đo giá cả tiêu dùng công bố vào thứ Sáu sẽ là bài kiểm tra trực diện cho luận điểm đó, xác định liệu xu hướng giảm nhiệt có thực sự bền vững hay không.
Trong bối cảnh chỉ số CPI Mỹ tháng 1 bị hoãn cùng các tín hiệu dự báo mới nhất, dữ liệu này xuất hiện đúng vào thời điểm cuối của một tuần dồn dập số liệu kinh tế Mỹ. Báo cáo việc làm tháng Một bị lùi lịch sẽ công bố ngày 11 tháng Hai, sau đó CPI tháng Một sẽ được công bố ngày 13 tháng Hai lúc 8:30 sáng theo giờ ET.
Riêng số liệu tháng Một còn đi kèm một yếu tố phức tạp nữa. Các hệ số điều chỉnh theo mùa sẽ được cập nhật cùng đợt công bố CPI tháng Một, và lần “tính lại” thường niên này có thể điều chỉnh lại chuỗi CPI đã loại yếu tố mùa vụ lùi về tối đa năm năm. Điều đó không thay đổi cảm nhận về lạm phát “thô”, nhưng có thể khiến các biểu đồ xu hướng nhìn khác đi và làm nhiễu phản ứng ban đầu của thị trường.
Trọng tâm không phải là CPI quyết định tất cả. Trọng tâm là CPI thường định hình “tông giọng” của thị trường. Khi quan điểm về bước đi tiếp theo của Fed thay đổi, tín hiệu rõ ràng đầu tiên thường xuất hiện ở lợi suất ngắn hạn của Mỹ, rồi lan sang đồng đô la Mỹ, và chỉ sau đó mới tác động tới các tài sản nhạy cảm với rủi ro lãi suất.
Như động thái Fed giữ nguyên lãi suất 3,5%–3,75% sau cuộc bỏ phiếu 10–2 mới đây, tại cuộc họp ngày 28 tháng Một, cơ quan này tiếp tục duy trì phạm vi mục tiêu và nhắc lại rằng các bước đi tiếp theo sẽ phụ thuộc vào dữ liệu mới.
Kể từ đó, thông điệp công khai từ các quan chức Fed chủ yếu xoay quanh sự kiên nhẫn. Những phát biểu gần đây của các nhà hoạch định có quyền biểu quyết nhìn chung đều cho rằng mức lãi suất hiện tại là phù hợp, đồng thời nhấn mạnh cần chờ thêm bằng chứng thuyết phục về lạm phát và thị trường lao động trước khi hành động.
Đây chính là bối cảnh cho cuộc tranh luận thực sự vào thứ Sáu. Thị trường đang cố gắng “cân” hai ý tưởng cùng lúc. Một là lạm phát đã hạ nhiệt đủ để kịch bản cắt lãi vào cuối năm 2026 vẫn còn khả thi. Hai là giai đoạn “đoạn cuối” có thể vẫn dai dẳng, buộc Fed phải thận trọng lâu hơn.
CPI thứ Sáu sẽ không thể kết luận toàn bộ cuộc tranh luận. Tuy vậy, nó hoàn toàn có thể đẩy cán cân nghiêng mạnh về một phía, bởi CPI thường được công bố sớm hơn thước đo lạm phát mà Fed ưu tiên và thường là chất xúc tác nhanh nhất khiến kỳ vọng lãi suất bị định giá lại.
CPI được theo dõi sát là vì một lý do đơn giản. Mục tiêu 2% của Fed được đo bằng lạm phát PCE, nhưng CPI đến sớm hơn và thường trở thành tác nhân nhanh nhất buộc thị trường phải điều chỉnh lại kỳ vọng về lãi suất.
Báo cáo CPI khá dài. Nhiều chi tiết quan trọng thường nằm ở phần sau. Trên thực tế, thị trường thường phản ứng dựa trên một nhóm tín hiệu nhỏ, nhằm trả lời một câu hỏi cốt lõi: áp lực lạm phát là dai dẳng, phản ánh chậm so với thực tế, hay đơn giản chỉ là nhiễu?
Lạm phát “dai dẳng” là phần có xu hướng giảm rất chậm. Giá dịch vụ thường trụ vững hơn vì chúng gắn chặt với cầu nội địa và tiền lương, thay vì phụ thuộc nhiều vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nếu các cấu phần mang tính dai dẳng ngừng hạ nhiệt, thị trường thường bắt đầu đặt câu hỏi liệu việc cắt giảm lãi suất có còn kịp theo “lịch” hay không. Ngay cả khi con số chung có vẻ yên ả, bên trong vẫn có thể ẩn chứa một điểm nghẽn dai dẳng.
Chi phí nhà ở chiếm tỷ trọng lớn trong CPI và thường điều chỉnh rất chậm. Đây cũng là lý do CPI có thể trông “bền bỉ” lâu hơn, ngay cả khi các thước đo tư nhân về tăng trưởng tiền thuê đã hạ nhiệt từ trước.
Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) đã giải thích cách đo chi phí nhà ở trong CPI và vì sao “thuê tương đương của chủ sở hữu” cùng “tiền thuê nơi cư trú chính” là hai điểm then chốt trong câu chuyện nhà ở.
Yếu tố ồn ào: hàng hóa và năng lượng
Thị trường nguyên liệu thô có thể dao động mạnh theo mức chiết khấu và điều kiện nguồn cung, trong khi giá năng lượng lại dễ biến động theo địa chính trị và thời tiết. Cả hai có thể chiếm trọn các dòng tiêu đề, ngay cả khi “bức tranh lớn” thực ra chưa đổi.
Trong ngày công bố CPI, các con số trên tiêu đề vẫn rất quan trọng vì thị trường giao dịch theo đúng những gì xuất hiện trên trang, với tốc độ cực nhanh.
Ngộ nhận: CPI tổng thể quyết định mọi thứ.
Thực tế: Dù CPI tổng thể luôn thu hút sự chú ý, nhưng xu hướng bền vững thường được quyết định bởi các cấu phần dai dẳng và diễn biến tiếp theo của lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ. Một mức CPI tổng thể “nóng” chỉ vì năng lượng biến động có thể gây rung lắc ban đầu, nhưng nếu dịch vụ lõi vẫn hạ nhiệt và lợi suất không thay đổi đáng kể, phần lớn kịch tính ở các thị trường khác thường sẽ dịu lại.
Ngộ nhận: Phản ứng ban đầu chính là phản ứng “thật”.
Thực tế: Những phút đầu thường bị chi phối bởi vị thế sẵn có và giao dịch thuật toán. Diễn biến trên thị trường trái phiếu trong 30 phút đến vài giờ sau đó thường được xem là tín hiệu đáng tin hơn. Nếu lợi suất bật vọt rồi hạ lại, hoặc gần như đứng yên dù số liệu gây bất ngờ, điều đó thường kể một câu chuyện quan trọng hơn so với vài phút giao dịch đầu tiên.
Ngộ nhận: Một nhóm hàng tăng mạnh đồng nghĩa lạm phát đã “quay trở lại”.
Thực tế: Chi tiết mới là điều quan trọng, và những cú đảo chiều ngắn hạn là chuyện thường gặp. Một cấu phần tăng vọt đơn lẻ, nhất là trong nhóm nhiều nhiễu, không nhất thiết báo hiệu lạm phát hồi sinh trên diện rộng. Điều cần nhìn là mức tăng đó chỉ mang tính riêng lẻ hay nằm trong một mô hình lan tỏa across nhiều danh mục, đặc biệt là các cấu phần dai dẳng.
Tháng Một còn có thêm một “cái bẫy” trong ngày công bố CPI mà thị trường cần để ý. Các yếu tố mùa vụ được cập nhật cùng CPI tháng Một, và quy trình định kỳ này có thể điều chỉnh lại chuỗi số liệu đã loại mùa vụ lùi về vài năm trước. Điều đó có thể làm thay đổi “hình dạng” của các biểu đồ xu hướng và khuếch đại nhiễu trong phản ứng ban đầu.
Một trình tự đơn giản có thể giúp theo dõi bản công bố dễ hơn:
1. Tăng CPI tổng thể theo tháng, sau đó CPI lõi theo tháng
CPI tổng thể tạo tiêu điểm. CPI lõi thường là yếu tố định hình cuộc tranh luận về lộ trình lãi suất.
2. Lạm phát dai dẳng: hạ nhiệt, đình trệ hay tái nóng
Thị trường không chỉ tìm kiếm việc lạm phát giảm nói chung. Họ tập trung vào việc lạm phát có giảm ở những phần thường kéo dài hay không.
3. Phản ứng của lợi suất 2 năm, và liệu nó có bền vững
Điều này có lý do rất thực tế. Nghiên cứu của Federal Reserve sử dụng thay đổi lợi suất danh nghĩa trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 2 năm vào các ngày công bố chính sách quan trọng như một đại diện cho sự dịch chuyển của kỳ vọng về đường đi lãi suất chính sách trong tương lai. Nói gọn lại, lợi suất 2 năm là “nhiệt kế” theo thời gian thực phản ánh kỳ vọng lãi suất.
4. Nếu lợi suất hầu như không thay đổi, phần lớn kịch tính ở các nơi khác thường lắng xuống
Thị trường ngoại hối và cổ phiếu có thể bật mạnh theo tiêu đề. Nhưng nếu trái phiếu không phản ứng, cú bật đó thường nhanh chóng mất lực.
Không có con số nào đảm bảo chắc chắn sẽ tạo ra biến động. Thị trường phản ứng dựa trên mức độ bất ngờ so với kỳ vọng, và phản ứng còn phụ thuộc vào việc nhà giao dịch đang định vị ra sao. Dù vậy, vẫn có những mô hình lặp lại đủ thường xuyên để có giá trị tham chiếu.
Nếu CPI cao hơn kỳ vọng, và các chi tiết cho thấy lạm phát dai dẳng không hạ nhiệt:
Định giá lãi suất: các đợt cắt giảm có xu hướng bị lùi lại.
Lợi suất 2 năm: thường tăng mạnh, đặc biệt khi bất ngờ đến từ các cấu phần dai dẳng.
Đồng bạc xanh: thường mạnh lên khi kỳ vọng lãi suất đi lên, phản ánh sức hấp dẫn của lợi tức cao hơn.
Các chỉ số Mỹ: có thể biến động mạnh hơn nếu lợi suất tăng vọt.
Vàng: có thể chịu áp lực nếu lợi suất thực tăng.
Đây thường là kịch bản “tái định vị”, vì nó thách thức quan niệm rằng quá trình nới lỏng sẽ diễn ra trơn tru và theo một đường thẳng.
Nếu CPI nhìn chung khớp với kỳ vọng:
Định giá lãi suất: thường thay đổi ít, trừ khi chi tiết làm câu chuyện rẽ hướng.
Đô la Mỹ: có thể diễn biến lẫn lộn, thường phản ánh vị thế trước công bố.
Các chỉ số Mỹ: có thể hồi phục nếu nhà giao dịch đã “phòng” một cú sốc.
Vàng: thường đi theo lợi suất, nên sự ổn định của lợi suất thường quan trọng hơn tiêu đề.
Đây là kịch bản mà thị trường thường nhanh chóng chuyển sang câu chuyện tiếp theo.
Nếu CPI thấp hơn kỳ vọng, đặc biệt khi các cấu phần dai dẳng cũng hạ nhiệt:
Định giá lãi suất: kỳ vọng cắt lãi suất có thể được kéo lên sớm hơn.
Lợi suất 2 năm: thường giảm.
Đô la Mỹ: thường yếu đi.
Các chỉ số Mỹ: thường phản ứng tích cực ban đầu, nhất là nhóm cổ phiếu nhạy với lãi suất.
Vàng: thường hưởng lợi nếu lợi suất thực giảm và tâm lý chấp nhận mạo hiểm của nhà đầu tư được cải thiện rõ rệt.
Điểm mấu chốt nằm ở “hạ nhiệt trong các cấu phần dai dẳng”, chứ không chỉ là “hạ nhiệt ở con số tổng”.
Ngày công bố CPI thường vận động theo một nhịp khá quen thuộc.
Phản ứng đầu tiên gắn với tốc độ. Thuật toán đọc số liệu, còn nhà giao dịch thì xoay vị thế ngay lập tức. Giai đoạn này dễ có xu hướng phản ứng quá tay.
Đây là lúc thị trường “chốt” xem CPI có thực sự làm thay đổi đường đi lãi suất hay không. Nếu lợi suất 2 năm dịch chuyển và giữ được mức đó, các thị trường khác thường coi đây là sự xác nhận.
Một chuyển động giữ được tới lúc đóng cửa thường đáng tin hơn một cú bật vọt rồi xẹp nhanh. Vì vậy, “động thái ban đầu” và “động thái thực sự” không hiếm khi là hai câu chuyện khác nhau.
Đối với CPI tháng Một, việc cập nhật yếu tố mùa vụ lại càng là lý do để thận trọng với phản ứng ban đầu. Các điều chỉnh có thể làm thay đổi “cảm giác” về xu hướng sau khi thị trường tiêu hóa xong dữ liệu.
Một thứ tự đơn giản để lọc nhiễu:
1. Lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 2 năm
Lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 2 năm thường được xem là chỉ báo chủ chốt vì nó phản ánh khá trực tiếp kỳ vọng về chính sách của Fed trong 12 đến 24 tháng tới. Một biến động bền vững hơn 5 đến 10 điểm cơ bản theo bất kỳ hướng nào thường đồng nghĩa một sự dịch chuyển đáng kể trong kỳ vọng lãi suất, và nhiều khả năng sẽ kéo theo các chuyển động tương ứng ở những lớp tài sản khác.
2. Phản ứng của USD
Trong khi tỷ giá đô USD/VND tại các ngân hàng đi ngang và chợ đen hạ nhiệt, đồng đô la Mỹ trên thị trường quốc tế sẽ phản ứng chủ yếu theo cách CPI tác động tới triển vọng lãi suất. Nếu dữ liệu khiến thị trường đẩy kỳ vọng cắt lãi suất lùi xa hơn, đô la có thể mạnh lên so với các đồng tiền lớn như euro, yên và bảng Anh. Nếu dữ liệu kéo kỳ vọng cắt giảm về sớm hơn, đô la thường có xu hướng yếu đi. Chỉ số DXY, đo đô la so với rổ sáu đồng tiền lớn, là thước đo được theo dõi nhiều nhất cho phản ứng này.
3. Các chỉ số Mỹ so với lợi suất
Các chỉ số trên thị trường cổ phiếu như S&P 500 và Nasdaq không chỉ phản ứng với con số CPI mà còn với hướng đi của lợi suất. Nếu lợi suất tăng mạnh, ngay cả khi CPI “mát” cũng có thể không nâng đỡ cổ phiếu, vì tỷ lệ chiết khấu cao hơn có thể triệt tiêu lợi ích từ khả năng cắt lãi suất. Ngược lại, nếu lợi suất giảm cùng lúc với một CPI mát, cổ phiếu có thể được hỗ trợ. Mối liên hệ giữa lợi suất và hiệu suất cổ phiếu đặc biệt quan trọng với các ngành nhạy cảm lãi suất như công nghệ và bất động sản.
4. Vàng qua lăng kính lợi suất thực và tâm lý rủi ro
Với việc giá vàng hôm nay trên thị trường thế giới đang dao động quanh mốc 5.060 USD/oz, diễn biến của kim loại quý này vào thứ Sáu sẽ tiếp tục chịu ảnh hưởng lớn bởi biến động lợi suất thực và tâm lý rủi ro chung. Nếu lợi suất danh nghĩa tăng nhanh hơn kỳ vọng lạm phát, lợi suất thực tăng và thường gây bất lợi cho vàng.
Nếu kỳ vọng lạm phát tăng nhanh hơn lợi suất danh nghĩa, hoặc lợi suất danh nghĩa giảm, lợi suất thực giảm và điều đó hỗ trợ vàng. Ngoài ra, nếu CPI kích hoạt tâm lý né rủi ro do lo ngại lạm phát dai dẳng hoặc chính sách cứng rắn của Fed, vàng có thể hưởng lợi từ nhu cầu trú ẩn an toàn ngay cả khi lợi suất thực không thực sự thuận lợi.
CPI công bố vào thứ Sáu giống như “phán quyết” của thị trường đối với câu chuyện lãi suất hiện tại. Suốt nhiều tuần, nhà giao dịch vận hành theo giả định rằng lạm phát đang dần đi xuống, đủ để Fed có thể cân nhắc nới lỏng chính sách một cách thận trọng vào cuối năm 2026 mà không lo áp lực giá tái bùng phát. Giả định đó là nền tảng cho vị thế trên trái phiếu, tiền tệ, cổ phiếu và hàng hóa.
Nếu “phán quyết” thay đổi, các phần còn lại buộc phải điều chỉnh. Kỳ vọng cắt lãi suất sẽ bị đẩy lùi hoặc kéo lên sớm hơn. Đồng đô la mạnh lên hoặc yếu đi tương ứng. Định giá cổ phiếu được tính lại theo các tỷ lệ chiết khấu mới. Vàng phản ứng theo thay đổi của lợi suất thực và dòng tiền trú ẩn an toàn. Trật tự chuyển động thường có thể dự đoán, nhưng biên độ và độ bền của biến động lại phụ thuộc vào việc thị trường trái phiếu có xác nhận phản ứng ban đầu hay không.
Điều quan trọng không chỉ nằm ở con số tổng, mà là cấu trúc tạo nên con số đó. Tiến triển ở các cấu phần “dai dẳng” mới là tín hiệu giảm tốc lạm phát thực sự mà Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có thể tin cậy. Việc lạm phát dịch vụ tiếp tục cao, đặc biệt là lạm phát dịch vụ lõi (không gồm nhà ở), thường khiến ngân hàng trung ương phải giữ thái độ thận trọng trong việc nới lỏng định hướng điều hành tiền tệ.
Cấu trúc giao dịch vào thứ Sáu thường đi theo mô hình quen thuộc: biến động bùng lên trong khoảnh khắc đầu khi thuật toán và những nhà giao dịch đã định vị phản ứng, rồi đến giai đoạn đánh giá tỉnh táo hơn khi thị trường tiêu hóa chi tiết và trái phiếu “lên tiếng”. Những chuyển động còn đứng vững sau quá trình đó mới là điều đáng chú ý. Các cú bật nhanh phai thường phản ánh yếu tố vị thế nhiều hơn là một sự thay đổi thực chất của triển vọng kinh tế.
Với bất kỳ ai theo dõi thị trường toàn cầu, thứ Sáu là ngày câu chuyện lạm phát hiện tại được củng cố, cũng như được thiết lập lại. Mức cược rất lớn vì kỳ vọng lãi suất là “mỏ neo” cho gần như mọi mức giá tài sản khác. Khi mỏ neo ấy dịch chuyển, làn sóng phản ứng lan nhanh và xa. Nhiều người tham gia thị trường sẽ bám sát các chi tiết, lợi suất 2 năm và xem liệu động thái đầu tiên có thực sự trở thành động thái “thật” hay không.
Tuyên bố từ chối trách nhiệm & Trích dẫn
Tuyên bố: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích tham khảo và không cấu thành khuyến nghị hay lời khuyên từ EBC Financial Group và tất cả các thực thể của họ ("EBC"). Giao dịch Forex và Hợp đồng chênh lệch (Contracts for Difference) (CFDs) trên ký quỹ mang theo mức rủi ro cao và có thể không phù hợp với tất cả nhà đầu tư. Các khoản lỗ có thể vượt quá số tiền gửi của bạn. Trước khi giao dịch, bạn nên cân nhắc kỹ mục tiêu giao dịch, trình độ kinh nghiệm và khẩu vị rủi ro của mình, đồng thời tham khảo ý kiến cố vấn tài chính độc lập nếu cần. Thống kê hoặc hiệu suất đầu tư trong quá khứ không đảm bảo cho kết quả trong tương lai. EBC không chịu trách nhiệm đối với bất kỳ thiệt hại nào phát sinh do việc dựa vào thông tin này.
Tuyên bố mang tính dự báo: Bất kỳ tuyên bố nào liên quan đến điều kiện thị trường trong tương lai, chính sách của Cục Dự trữ Liên bang (Federal Reserve), hoặc biến động giá tài sản đều dựa trên các kỳ vọng và giả định hiện tại và bao gồm các rủi ro và bất định đã biết lẫn chưa biết. Kết quả thực tế có thể khác biệt đáng kể. EBC không có nghĩa vụ cập nhật bất kỳ tuyên bố mang tính dự báo nào.