Đăng vào: 2026-02-24
Thị trường dầu mỏ hiếm khi cho nhà đầu tư một “điểm vào” thật sự rõ ràng. Việc đánh giá liệu đã quá muộn để rót vốn vào cổ phiếu dầu sau nhịp tăng gần đây hay chưa, rốt cuộc vẫn phụ thuộc vào các yếu tố nền tảng đang dẫn dắt giá dầu thô. Cuối tháng Hai, đà tăng này có vẻ phản ánh phần bù rủi ro địa chính trị nhiều hơn là một sự thắt chặt bền vững của cán cân cung cầu vật chất. Hiện dầu thô Mỹ giao dịch quanh $66-$67/thùng, tương đương tăng 9.8% trong một tháng qua.
Sự khác biệt này rất đáng lưu ý, bởi cổ phiếu dầu thường được định giá theo dòng tiền trong nhiều năm, thay vì những cú rung lắc ngắn hạn do tin tức tạo ra. Theo triển vọng tháng Hai 2026 của EIA, năm 2026 được kỳ vọng là năm tồn kho tích lũy, với Brent dự kiến bình quân $58/thùng, giảm từ $69 của năm 2025.
Giá nhiều khả năng vẫn chịu áp lực khi tồn kho tăng. Vì vậy, cơ hội đầu tư nằm ở việc chọn đúng kiểu tiếp xúc với dầu và canh đúng điểm của chu kỳ, thay vì chạy theo các biến động giá ngắn hạn.
Tác nhân chính đứng sau nhịp biến động cuối tháng Hai là căng thẳng địa chính trị. Brent leo lên vùng đầu $70 khi lo ngại về quan hệ Mỹ và Iran tăng nhiệt, khiến thị trường cộng thêm phần bù rủi ro trước các cuộc đàm phán ngoại giao. Phần bù rủi ro có thể đẩy giá đi rất nhanh, nhưng đồng thời cũng là yếu tố dễ đảo chiều nhất nếu nỗ lực ngoại giao giúp tâm lý thị trường ổn định trở lại.
Cấu trúc vị thế trên thị trường cũng cho thấy đây giống một nhịp “định giá lại theo sự kiện” hơn là quá trình thắt chặt dần. Ngày 23 tháng Hai 2026, lượng vị thế mở (open interest) trên thỏa thuận giao dịch tương lai dầu nhẹ ngọt NYMEX giảm 36,289 hợp đồng, kèm theo ước tính khối lượng giao dịch cũng thấp hơn phiên trước. Mô hình này hàm ý nhiều nhà giao dịch đã thu hẹp mức độ tiếp xúc sau cú rung mạnh, thay vì tích lũy niềm tin cho một xu hướng tăng kéo dài.
Phân tích của EIA cũng củng cố cách hiểu này, khi lưu ý sức mạnh giá trong tháng Một chủ yếu đến từ các gián đoạn ngoài kế hoạch, như ảnh hưởng của thời tiết lạnh tại Mỹ và sự cố ở Kazakhstan. Dù có các sự kiện như vậy, EIA vẫn tiếp tục dự báo tăng trưởng nguồn cung sẽ vượt cầu trong giai đoạn dự báo, kéo theo tồn kho cao hơn và giá thấp hơn.
Một cách tiếp cận có hệ thống để tự trả lời câu hỏi “đã quá muộn chưa” là tách bạch kịch bản cơ sở với kịch bản rủi ro đuôi.
Kịch bản cơ sở (xác suất cao hơn): Tồn kho tăng và giá dần trượt xuống. EIA dự báo mức tăng tồn kho dầu toàn cầu sẽ trung bình 3.1 triệu thùng/ngày trong 2026 (so với 2.7 triệu thùng/ngày trong 2025), và kỳ vọng Brent sẽ bình quân $58 trong 2026 và $53 trong 2027. Trong bối cảnh đó, dư địa tăng của cổ phiếu dầu nói chung có xu hướng bị nén, còn hiệu suất phụ thuộc nhiều hơn vào lợi nhuận chia sẻ cho cổ đông, mua lại cổ phiếu và sức khỏe bảng cân đối kế toán, thay vì vào việc nới rộng bội số định giá.
Kịch bản rủi ro đuôi: Ít có khả năng hơn nhưng tác động lớn hơn, kịch bản này xoay quanh một cú gián đoạn nguồn cung đáng kể. EIA đặc biệt lưu ý rằng xung đột ảnh hưởng đến lưu lượng qua Eo biển Hormuz có thể làm giảm sản lượng và xuất khẩu từ Trung Đông. Nếu kịch bản đó xảy ra, việc mua cổ phiếu dầu sau một nhịp tăng vẫn có thể mang lại lợi thế, vì gián đoạn thực tế có thể nhanh chóng “định giá lại” thị trường và kéo dài đà tăng của cổ phiếu vượt xa mức mà riêng các yếu tố cơ bản có thể nâng đỡ.
| Biến số | 2025 | 2026 (dự báo) | 2027 (dự báo) |
|---|---|---|---|
| Giá bình quân Brent (USD/thùng) | $69 | $58 | $53 |
| Mức tăng tồn kho dầu toàn cầu (triệu thùng/ngày) | 2.7 | 3.1 | 2.7 |
(Nguồn số liệu ở trên: EIA Global Oil Outlook và IEA Highlights tháng Hai 2026.)
Đây chính là lý do cảm giác “đã quá muộn” dễ xuất hiện. Nếu mua cổ phiếu dầu chỉ vì tuần này dầu thô vừa in mức giá cao hơn, bạn đang ngầm đặt cược ngược lại kịch bản thặng dư cơ sở, đồng thời trả phí cho một “quyền chọn” địa chính trị. Cách tiếp cận đó có thể hiệu quả, nhưng bản chất là một giao dịch khác so với việc mua năng lượng vì bảng cân đối tốt lên, hoặc vì giá trung chu kỳ đang đi lên.
Sau một nhịp tăng bị dẫn dắt bởi tin tức, nhóm “cổ phiếu dầu” thực tế tách ra thành nhiều hồ sơ rủi ro khác nhau. Sai lầm thường gặp khi vào muộn là mua những mã có beta cao nhất đúng lúc phần bù địa chính trị đã được phản ánh vào giá.
1) Tập đoàn tích hợp lớn (dòng tiền đa dạng, mua lại cổ phiếu, cổ tức)
Exxon Mobil (XOM)
Chevron (CVX)
Shell (SHEL)
BP (BP)
TotalEnergies (TTE)
2) Công ty E&P Mỹ vốn hóa lớn (nhạy cảm với dầu thô cao hơn, rủi ro sụt giảm lớn hơn)
ConocoPhillips (COP)
EOG Resources (EOG)
Occidental Petroleum (OXY)
Devon Energy (DVN)
Diamondback Energy (FANG)
3) Dịch vụ dầu khí (đòn bẩy theo chu kỳ capex, không chỉ dựa vào giá giao ngay)
SLB (SLB)
Halliburton (HAL)
Baker Hughes (BKR)
Các ví dụ trên chỉ nhằm minh họa và không cấu thành khuyến nghị đầu tư mang tính cá nhân hóa. Trước khi xác định mức độ tiếp xúc phù hợp, nhà đầu tư thường xem xét bảng cân đối, chi phí hòa vốn, chính sách chi trả cho cổ đông và các chỉ số định giá.
Với nhiều nhà đầu tư, “cổ phiếu dầu” trên thực tế là một ETF ngành. XLE là ví dụ rõ ràng về mức độ tập trung và cấu phần yếu tố: Exxon Mobil và Chevron cộng lại chiếm 41.3% danh mục (lần lượt 23.7% và 17.6%), trong khi lợi suất cổ tức theo chỉ số do ETF công bố là 3.44% và P/E dự phóng là 16.71 (tính đến 31 tháng 12 năm 2025). Với cấu trúc như vậy, XLE thường vận động giống một rổ “năng lượng vốn hóa lớn chất lượng” hơn là một kèo thuần beta cao theo dầu.
Kỷ luật chính sách vẫn đóng vai trò then chốt, nhất là khi thị trường chuyển từ trạng thái thắt chặt sang giai đoạn tích lũy tồn kho. Ngày 1 tháng 2 năm 2026, tám nước OPEC+ tái khẳng định quyết định tạm dừng kế hoạch tăng sản lượng cho tháng 3 năm 2026, đồng thời nhấn mạnh tính linh hoạt để tiếp tục tạm dừng hoặc đảo ngược các điều chỉnh tự nguyện nếu điều kiện thị trường đòi hỏi.
Lập trường này có thể làm giảm xác suất xảy ra một nhịp giảm hỗn loạn, nhưng không thể loại bỏ kịch bản cơ sở về tích trữ tồn kho mà EIA đã phát tín hiệu.
Có thể đã quá muộn nếu chỉ theo phiên bản đơn giản nhất của giao dịch: “dầu thô tăng, nên năng lượng sẽ tiếp tục tăng.” Lập luận đó dựa vào việc động lực tăng phải kéo dài, và giả định phần bù rủi ro địa chính trị sẽ còn nở rộng thay vì quay về mức trung bình.
Tuy nhiên, chưa chắc đã quá muộn với những nhà đầu tư dài hạn, những người mua ngành vì ba lý do đủ để chịu được một nhịp điều chỉnh: cổ tức, mua lại cổ phiếu và sức bền bảng cân đối. Hồ sơ lợi suất của XLE và mức độ tập trung vào các doanh nghiệp vốn hóa lớn trả cổ tức là yếu tố có thể đệm lợi nhuận nếu dầu thô trượt xuống trong một năm thặng dư.
Câu trả lời thực chất là có điều kiện:
Nếu bạn cho rằng rủi ro Iran leo thang sẽ chuyển từ khả năng thành thực tế, dư địa tăng vẫn còn lớn vì gián đoạn nguồn cung có tính phi tuyến, và Eo biển Hormuz mang ý nghĩa hệ thống.
Nếu bạn tin ngoại giao sẽ giữ được ổn định và 2026 quay lại bài toán thặng dư, dầu thô có thể giảm trong khi nhóm cổ phiếu năng lượng chất lượng cao nhất đi ngang nhờ lợi tức tiền mặt, còn những mã beta cao yếu nhất có thể trả lại phần lớn mức tăng.
Tóm lại, sau cú nhảy do tin tức dẫn dắt, cổ phiếu dầu chuyển từ một “kèo theo hướng” sang bài toán “phân bổ danh mục”. Chất lượng mức độ tiếp xúc quan trọng hơn thời điểm của tin tức.
Diễn biến chủ đạo đến từ yếu tố địa chính trị. Brent bứt lên vùng đầu $70 giữa lúc căng thẳng Mỹ và Iran gia tăng và trước các cuộc đàm phán, khiến thị trường phải định giá thêm một phần bù rủi ro cho khả năng gián đoạn ngắn hạn.
Có thể đã muộn nếu chỉ đơn thuần đuổi theo động lượng. Nếu tồn kho tăng đúng như dự báo và Brent bình quân quanh $58 trong năm 2026, dư địa tăng rộng có thể bị giới hạn, và tỷ suất sinh lời có thể phụ thuộc nhiều hơn vào cổ tức và mua lại cổ phiếu thay vì dầu tiếp tục tăng thêm.
Rủi ro lớn nhất là phần bù địa chính trị quay về mức trung bình. Vị thế mở trên hợp đồng tương lai giảm 36,289 hợp đồng vào ngày 23 tháng Hai cho thấy một bộ phận nhà giao dịch đã thu hẹp mức độ tiếp xúc sau cú nhảy, điều này có thể khuếch đại nhịp giảm nếu tin tức “hạ nhiệt”.
Một cú gián đoạn nguồn cung thực sự. EIA lưu ý rằng xung đột ảnh hưởng đến dòng chảy qua Eo biển Hormuz có thể làm giảm đáng kể sản lượng và xuất khẩu của Trung Đông, từ đó buộc thị trường phải định giá lại rủi ro trên dầu thô và cổ phiếu năng lượng.
Đợt tăng giá dầu cuối tháng Hai là có thật, nhưng không hoàn toàn thuần “cơ bản”. WTI đi lên vùng giữa $60 phần lớn chịu tác động của địa chính trị và các gián đoạn ngắn hạn, trong khi kịch bản cơ sở của EIA vẫn chỉ ra tồn kho tăng mạnh và mức giá bình quân thấp hơn trong giai đoạn 2026-2027.
Điều đó không khiến việc mua cổ phiếu dầu trở nên vô lý. Nó chỉ làm thay đổi cách tiếp cận. Sau một cú nhảy, lợi thế chuyển từ việc canh tin tức sang lựa chọn những dòng tiền bền vững, báo cáo tình hình tài chính thận trọng và cơ chế hoàn trả cho cổ đông có thể đứng vững trong môi trường giá dầu mềm hơn.
Miễn trừ trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không nhằm (và không nên được coi là) lời khuyên tài chính, đầu tư hoặc các lời khuyên khác để dựa vào. Không có ý kiến nào được nêu trong tài liệu này cấu thành một khuyến nghị của EBC hoặc tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hoặc chiến lược đầu tư cụ thể nào phù hợp cho bất kỳ người nào cụ thể.
