Đăng vào: 2026-03-31
Cục Dự trữ Liên bang vẫn giữ lãi suất chính sách trong vùng 3.50%-3.75%, dù lạm phát đã hạ nhiệt đáng kể sau đợt tăng mạnh năm 2022. Trong thông cáo tháng 1 năm 2026, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) tiếp tục duy trì khoảng mục tiêu này và nhấn mạnh rằng họ sẽ “đánh giá thận trọng các dữ liệu đến”, đồng thời vẫn “cam kết mạnh mẽ” với mục tiêu đưa lạm phát về 2%.
Thoạt nhìn, điều này có vẻ khá mâu thuẫn. Lạm phát không còn tăng tốc, nhưng chính sách tiền tệ vẫn trong trạng thái thắt chặt. Bước sang đầu năm 2026, chính sự lệch pha đó giải thích vì sao kỳ vọng lãi suất lại biến động mạnh theo từng đợt dữ liệu. Vấn đề ở đây không chỉ là Fed đang giữ lãi suất ở mức nào, mà là họ đang theo đuổi những mục tiêu nền tảng nào.
Mục tiêu của Fed không phải là ghi nhận tiến triển rồi lập tức nới lỏng, mà là bảo đảm lạm phát thực sự được kiểm soát trong thời gian đủ dài để tránh bùng phát trở lại thông qua tiền lương, dịch vụ hoặc sự phục hồi của nhu cầu. Vì vậy, việc “lạm phát hạ nhiệt” không đồng nghĩa tự động với chuyện cắt giảm lãi suất.
Cách dễ nhất để hiểu lập trường của Fed là chia câu chuyện này thành hai giai đoạn.
Giai đoạn đầu là đưa lạm phát đi xuống sau một cú sốc. Đó là giai đoạn từ năm 2022 đến 2024.
Giai đoạn hai là chặng cuối, khi lạm phát trông có vẻ đã gần ổn định nhưng lại trở nên khó kéo xuống thêm. Chính ở giai đoạn này, các ngân hàng trung ương phải đối mặt với rủi ro lớn nếu nới lỏng chính sách quá sớm.
Đến cuối năm 2025, lạm phát dựa trên thước đo biến động giá tiêu dùng cốt lõi (CPI) ở mức 2.7% so với cùng kỳ năm trước, tính theo giai đoạn từ tháng 12 đến tháng 12. Nhìn qua thì con số này có vẻ đã khá gần mức bình thường, nhưng lạm phát không nhất thiết phải ở mức rất cao mới gây khó cho điều hành chính sách; một mức lạm phát dai dẳng, hay “dính”, dù không tiếp tục giảm thêm, vẫn là vấn đề.
Đó chính là rủi ro mà Fed đang cố gắng hạn chế. Nếu đảo chiều chính sách quá sớm rồi buộc phải quay lại thắt chặt, uy tín của ngân hàng trung ương có thể bị tổn hại đáng kể. Khi dữ liệu cho thấy có cải thiện nhưng chưa đủ mạnh để xác nhận xu hướng, Fed thường chọn cách kiên nhẫn.
Tiến trình giảm lạm phát là có thật. Ngay cả những dữ liệu đầu năm 2026 cũng tiếp tục cho thấy xu hướng hạ nhiệt. Financial Times cho biết CPI tháng 1 năm 2026 ở mức 2.4% so với cùng kỳ năm trước, đồng thời lạm phát lõi cũng đi xuống, tạo tiền đề cho các đánh giá sâu hơn về CPI tháng 2 với trọng tâm là lạm phát lõi và chi phí nhà ở. Tuy nhiên, mối quan tâm của Fed không dừng ở một điểm dữ liệu mới nhất; điều họ ưu tiên là tính bền vững của quá trình giảm lạm phát.
Một phần nguyên nhân nằm ở cơ cấu. Lạm phát hàng hóa có thể giảm khá nhanh khi chuỗi cung ứng trở lại bình thường và nhu cầu dịch chuyển. Trong khi đó, lạm phát dịch vụ, nhất là các cấu phần liên quan đến nhà ở, thường giảm chậm hơn và cũng dễ nóng trở lại hơn.
Một nguyên nhân khác là lạm phát không chỉ đơn thuần là câu chuyện về giá cả. Nó còn là câu chuyện về hành vi. Khi thị trường lao động vẫn còn thắt chặt và nhu cầu vẫn đứng vững, doanh nghiệp có xu hướng sẵn sàng chuyển phần chi phí tăng thêm sang giá bán. Vì vậy, Fed muốn thấy sự xác nhận kéo dài qua nhiều tháng, chứ không chỉ một lần xuất hiện số liệu tích cực.
Nói ngắn gọn, dù lạm phát đã cải thiện, Fed vẫn đang tìm kiếm một chuỗi dữ liệu nhất quán đủ để chứng minh rằng lạm phát thực sự đang quay về mục tiêu và có thể ổn định ở mức đó.
Nhiệm vụ của Fed là tối đa hóa việc làm và duy trì ổn định giá cả. Nghe thì có vẻ cân bằng, nhưng ở chặng cuối của chu kỳ, chính nhiệm vụ này lại tạo ra một thế khó rất cụ thể.
Nếu lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu, Fed hoàn toàn có cơ sở để tiếp tục duy trì mặt bằng chi phí vay mượn quỹ liên bang ở mức thắt chặt như hiện tại. Ngược lại, nếu thị trường lao động bắt đầu suy yếu, sẽ có cơ sở để tính đến việc hạ lãi suất. Khi cả hai điều này cùng xuất hiện, Fed thường đặt ưu tiên vào quản trị rủi ro và tránh nới lỏng quá mạnh, trừ khi có đủ bằng chứng cho thấy lạm phát đã thực sự ổn định.
Thông cáo tháng 1 năm 2026 tiếp tục sử dụng kiểu ngôn ngữ cân bằng quen thuộc, cho biết các quyết định sẽ phụ thuộc vào “dữ liệu đến, triển vọng đang thay đổi và cán cân rủi ro.” Những tín hiệu này càng làm thị trường tập trung sự chú ý vào thời điểm Fed có thể bắt đầu hạ lãi suất, đặc biệt là trong cuộc họp tiếp theo diễn ra vào ngày 18 tháng 3. Cách tư duy này có tác động lan tỏa trên toàn cầu. Khi thị trường đánh giá khả năng cắt giảm lãi suất thấp hơn, lợi suất ngắn hạn thường phản ứng rất nhanh và đồng đô la Mỹ cũng có xu hướng mạnh lên.
Bên dưới câu chuyện về lạm phát còn có một tầng vấn đề khác, cũng giải thích vì sao “lãi suất cao” có thể còn kéo dài.
Đó là câu hỏi về mức trung lập.
Hiểu đơn giản, lãi suất trung lập là mức lãi suất không đủ để kích thích nhưng cũng chưa đến mức kìm hãm nền kinh tế. Nếu mức trung lập thực tế cao hơn so với giả định của thị trường, thì cái được gọi là “thắt chặt” có thể trên thực tế lại không chặt như vẻ bề ngoài. Điều đó sẽ là cơ sở để Fed duy trì lãi suất ở mặt bằng cao, ngay cả khi lạm phát không còn ở mức đáng báo động.
Lãi suất trung lập có ý nghĩa lớn với giới giao dịch vì nó giúp xác định điểm đến dài hạn của chính sách, từ đó làm thay đổi cách thị trường định nghĩa điều kiện tiền tệ “bình thường” sau khi Cục Dự trữ Liên bang (Fed) hoàn tất phản ứng trước lạm phát.
Đây cũng là lúc các dự báo của Fed trở nên đặc biệt hữu ích. Bản Tóm tắt Dự báo Kinh tế (Summary of Economic Projections), nơi thị trường theo dõi chặt chẽ biểu đồ chấm (dot plot) và các phát biểu của Chủ tịch Powell sau cuộc họp, cho thấy mức độ phân tán rất lớn trong quan điểm của các nhà hoạch định chính sách, kể cả với lãi suất dài hạn. Chính sự phân tán đó đã là một thông điệp. Nó cho thấy vẫn tồn tại bất định thực sự về giới hạn tốc độ của nền kinh tế hiện nay.
Đây là một trong những khía cạnh dễ bị hiểu sai nhất trong câu hỏi vì sao lãi suất vẫn ở mức cao.
Fed kiểm soát hành lang lãi suất điều hành. Nhưng Fed không trực tiếp kiểm soát toàn bộ điều kiện tài chính. Việc đó là do thị trường quyết định.
Điều kiện tài chính vẫn có thể nới lỏng nếu giá cổ phiếu đi lên, chênh lệch tín dụng thu hẹp, khẩu vị rủi ro gia tăng hoặc đồng USD suy yếu. Trong những tình huống như vậy, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sẽ càng thận trọng hơn, vì thị trường lúc đó đang tự nới lỏng điều kiện một cách hiệu quả.
Đây cũng là lý do Fed luôn dè dặt với các chỉ dẫn định hướng tương lai (forward guidance), nhằm tránh việc thị trường dự đoán sai lệch về các bước đi điều hành kinh tế vĩ mô sắp tới. Nếu phát tín hiệu cắt giảm lãi suất quá rõ, thị trường có thể tự nới lỏng điều kiện quá sớm, từ đó làm suy yếu tiến trình kiểm soát lạm phát.
Cũng vì vậy mà bạn thường thấy Fed giữ nguyên lãi suất ngay cả khi lạm phát đang hạ nhiệt. Việc neo lãi suất ở mặt bằng hiện tại đôi khi chính là cách để kiềm chế một thị trường đang trở nên quá hưng phấn.
Ngay cả trong một năm mà tâm điểm dồn vào lãi suất, chính sách bảng cân đối vẫn là một phần quan trọng trong tư thế điều hành.
Chính sách của Fed không chỉ xoay quanh phạm vi mục tiêu của lãi suất quỹ liên bang; nó còn bao gồm tốc độ thu hẹp bảng cân đối và diễn biến của các điều kiện thanh khoản.
Điều này quan trọng vì hai lý do.
Thứ nhất, chính sách bảng cân đối có thể tạo ra tác động thắt chặt mà không cần thay đổi lãi suất điều hành. Nếu dự trữ sụt giảm hoặc áp lực huy động vốn tăng lên, điều kiện thanh khoản có thể trở nên kém hỗ trợ hơn.
Thứ hai, tác động của nó lên phần dài hạn của thị trường khác với phần ngắn hạn. Phần ngắn hạn chủ yếu phản ánh lộ trình lãi suất của Fed. Trong khi đó, phần dài hạn còn chịu ảnh hưởng bởi phần bù kỳ hạn, nguồn cung và khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư. Những chuyển động trong bảng cân đối có thể tác động trực tiếp lên các kênh này.
Trong bối cảnh năm 2026, khi thị trường đặc biệt nhạy cảm với bất kỳ thay đổi nào trong “đường đi” chính sách, cần nhắc lại với độc giả rằng tư thế của Fed không thể được gói gọn trong một con số duy nhất.
Cục Dự trữ Liên bang không chính thức đóng khung chính sách của mình như một công cụ để bảo vệ thị trường tài chính, và họ cũng không có ý định làm như vậy. Tuy nhiên, Fed vẫn theo dõi sát những điểm dễ tổn thương mà các thành viên thị trường khác cũng đang quan sát.
Báo cáo Ổn định Tài chính tháng 11 năm 2025 của Fed cho thấy những người tham gia khảo sát thường xuyên nhất nhắc đến các rủi ro gồm: bất định chính sách, rủi ro địa chính trị, lãi suất dài hạn cao hơn, lạm phát dai dẳng và khả năng giá tài sản giảm mạnh, có thể gắn với một sự thay đổi trong tâm lý liên quan đến AI.
Khi được sử dụng một cách thận trọng, những thông tin này cung cấp thêm bối cảnh rất đáng giá cho việc bình luận thị trường.
Điều đó không có nghĩa là Fed đang giữ lãi suất vì các diễn biến trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Ý ở đây là Fed nhận thấy họ đang vận hành trong một bối cảnh mà rủi ro có thể thay đổi rất nhanh. Và khi lạm phát vẫn còn cao hơn mục tiêu, bối cảnh như vậy chỉ càng củng cố lý do để duy trì cách tiếp cận thận trọng.
Ngoại hối (FX)
Nếu Fed tiếp tục giữ chính sách ở trạng thái thắt chặt trong khi các ngân hàng trung ương lớn khác nghiêng nhiều hơn về phía nới lỏng, chênh lệch lãi suất thường sẽ hỗ trợ cho đồng USD, dẫn đến những thời điểm tỷ giá USD/VND áp sát trần ngân hàng sau quyết định giữ nguyên lãi suất của Fed. Đồng bạc xanh chỉ thực sự suy yếu khi xuất hiện chất xúc tác đủ mạnh, thường là lạm phát giảm rõ rệt hơn hoặc thị trường lao động chậm lại mạnh hơn. Khi dữ liệu ra nóng hơn kỳ vọng, thị trường thường giảm bớt số lần cắt lãi suất được định giá, lợi suất ngắn hạn đi lên và đồng USD mạnh hơn.
Vàng
Mặt bằng lãi suất chính sách cao tạo ra thách thức lớn, phần nào giải thích vì sao giá vàng ghi nhận tháng diễn biến tệ nhất kể từ năm 2008 trong tháng 3/2026 do đây là tài sản không sinh lợi suất. Tuy nhiên, diễn biến của vàng không chỉ phụ thuộc vào lãi suất; kim loại quý này vẫn có thể giữ được sức bền trong các giai đoạn bất định gia tăng, khi phần bù rủi ro có thể bù lại chi phí nắm giữ vị thế âm. Cách tiếp cận hiệu quả nhất là theo dõi đồng thời lợi suất thực và đồng USD, đồng thời đánh giá xem tâm lý rủi ro có đang bổ sung thêm một lớp phí bảo hiểm hay không.
Dầu
Lãi suất cao hơn có thể làm dịu kỳ vọng về nhu cầu ở phần biên, khiến giới đầu tư đặt câu hỏi liệu giá dầu cao có đẩy nền kinh tế vào suy thoái trong triển vọng năm 2026. Tuy nhiên, dầu vẫn là thị trường chịu ảnh hưởng chủ yếu bởi nguồn cung và địa chính trị. Trong kịch bản lãi suất duy trì ở mức cao lâu hơn, nhu cầu trở thành lực cản nền ổn định, còn các cú sốc nguồn cung mới là yếu tố tạo ra những đợt tăng giá đột ngột. Nhà giao dịch nên xem “lãi suất” như một bộ lọc bối cảnh, chứ không phải là tác nhân khởi phát chính.
Chỉ số cổ phiếu
Lãi suất chiết khấu cao hơn thường gây áp lực nén định giá, đặc biệt với các tài sản tăng trưởng có duration dài. Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế tích cực lại hỗ trợ cho lợi nhuận doanh nghiệp. Khi Cục Dự trữ Liên bang (Fed) giữ nguyên lập trường chính sách, thị trường cổ phiếu thường dao động giữa kỳ vọng hạ cánh mềm và nỗi lo lạm phát dai dẳng, thỉnh thoảng dẫn đến những đợt điều chỉnh làm đà giảm của chứng khoán Mỹ trở nên nghiêm trọng. Việc tạm dừng chính sách không có nghĩa là thị trường sẽ ổn định; ngược lại, nó thường khiến thị trường nhạy cảm hơn với từng dữ liệu mới.
Lãi suất
Giữ nguyên lãi suất không đồng nghĩa với sự yên ả. Nó đồng nghĩa với độ nhạy cao. Phần ngắn hạn phản ánh thời điểm thị trường kỳ vọng Fed sẽ bắt đầu cắt giảm. Phần dài hạn lại phản ánh tăng trưởng, phần bù kỳ hạn và rủi ro nguồn cung. Trong kiểu chế độ như hiện nay, đường cong lợi suất có thể biến động rất mạnh ngay cả khi lãi suất chính sách không thay đổi, đơn giản vì kỳ vọng của thị trường đã dịch chuyển.
Để giữ cho phân tích này luôn bám sát diễn biến mới, hãy đều đặn theo dõi bốn chỉ báo cốt lõi sau:
Lạm phát lõi đã thay đổi như thế nào so với lần công bố trước
Đà vận động đã thay đổi ra sao so với xu hướng trước đó
Sự thay đổi đó có khiến thị trường bớt định giá cho kịch bản cắt giảm lãi suất, dù chỉ một chút, hay không
Thị trường nào phản ứng trước, và thị trường nào đi sau để xác nhận diễn biến đó
Điểm cuối cùng đặc biệt quan trọng. Có lúc thị trường ngoại hối (FX) dẫn dắt. Có lúc lãi suất dẫn dắt. Cũng có lúc cổ phiếu dẫn dắt, và Fed buộc phải phát tín hiệu để kiềm chế điều đó. Chính việc thị trường nào đi trước lại tự thân đã là một dữ kiện quan trọng.
Lãi suất có thể tiếp tục duy trì ở mức cao ngay cả khi lạm phát đang hạ nhiệt, vì Fed muốn tránh nguy cơ tái bùng phát và bảo vệ uy tín của mình ở giai đoạn cuối của chu kỳ. Khi lạm phát đã đủ gần mục tiêu để tạo ra sự lạc quan, nhưng chưa đủ để tuyên bố chiến thắng, lựa chọn an toàn nhất vẫn là chờ đợi.
Đối với nhà giao dịch, cơ hội không nằm ở bản thân mức lãi suất. Nó nằm ở hướng dịch chuyển của kỳ vọng. Trong một thế giới mà Fed vẫn thận trọng và các nhà hoạch định chính sách còn chưa hoàn toàn thống nhất về điểm đến cuối cùng, thị trường sẽ tiếp tục tái định giá lộ trình phía trước. Và chính quá trình tái định giá đó mới là nơi tập trung cả rủi ro lẫn cơ hội giao dịch.
Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành khuyến nghị hay tư vấn từ EBC Financial Group và toàn bộ các pháp nhân thuộc tập đoàn (“EBC”). Giao dịch Forex và Contracts for Difference (CFDs) ký quỹ tiềm ẩn mức độ rủi ro cao và có thể không phù hợp với mọi nhà đầu tư. Khoản lỗ của bạn có thể vượt quá số tiền đã nộp. Trước khi giao dịch, bạn nên cân nhắc kỹ mục tiêu đầu tư, kinh nghiệm giao dịch và mức chấp nhận rủi ro của mình, đồng thời tham khảo ý kiến của cố vấn tài chính độc lập nếu cần. Số liệu thống kê hoặc hiệu suất trong quá khứ không bảo đảm cho kết quả trong tương lai. EBC không chịu trách nhiệm đối với bất kỳ tổn thất nào phát sinh từ việc dựa vào thông tin này.
