Đăng vào: 2026-04-02
Dầu vật chất Dubai được giao dịch ở mức $126–$140 một thùng, trong khi hợp đồng tương lai Brent giao dịch quanh $100–$113, tạo ra khoảng cách $37–$40 mà hầu như không tồn tại trước tháng Ba 2026.
Thị trường tương lai đang định giá một gián đoạn ngắn hạn, nhưng thị trường vật chất báo hiệu một cuộc khủng hoảng nguồn cung thực sự với khoảng 8 triệu thùng mỗi ngày tạm thời ngưng hoạt động.
Đường cong giá dầu đã chuyển sang trạng thái backwardation cực đoan, với các hợp đồng tháng liền kề đang có mức phí bảo hiểm hai chữ số so với tháng tiếp theo.
Nếu Eo biển Hormuz đóng cửa quá giữa tháng Tư, hợp đồng tương lai có thể được định giá lại cao hơn $20–$50 trong vài tuần khi thị trường "giấy" bắt kịp thực tế vật chất.
Hiện có hai thị trường dầu song song, và chúng đang đưa ra những câu chuyện hoàn toàn khác nhau. Hợp đồng tương lai Brent và WTI cho thấy dầu giao dịch trong khoảng $93 đến $113 một thùng vào cuối tháng Ba 2026.
Nhưng các người mua trả tiền cho những thùng dầu thực tế ở châu Á đang chi $126–$140, một khoản phí bảo hiểm $37–$40 mà trước khi xung đột bắt đầu không tồn tại.
Đây không phải là một lỗi định giá. Đây là một vết nứt cấu trúc trong thị trường dầu toàn cầu, và những nhà giao dịch chỉ tập trung vào hợp đồng tương lai chỉ nhìn thấy một nửa bức tranh.
Dầu 'giấy' (paper oil) ám chỉ các hợp đồng tương lai được giao dịch trên các sàn như NYMEX và ICE. Hơn 95% các hợp đồng này không dẫn đến việc giao nhận vật chất. Hàng tỷ thùng 'dầu giấy' đổi chủ hàng ngày, vượt xa khoảng 40 triệu thùng dầu vật chất di chuyển qua thị trường giao ngay.
Dầu vật chất là dầu thô được chất lên tàu, được điều chỉnh theo chất lượng và chi phí vận chuyển, và giao đến nhà máy lọc dầu. Chi phí giao nhận quyết định giá bán lẻ xăng, giá nhiên liệu máy bay và biên lợi nhuận của nhà máy lọc.
Trong bối cảnh thị trường vận hành bình thường, hoạt động mua bán ăn chênh lệch giá sẽ đóng vai trò như một cơ chế tự nhiên giúp duy trì sự liên kết chặt chẽ giữa hai mức giá này. Thế nhưng, khi chuỗi cung ứng toàn cầu phải đối mặt với những gián đoạn ở quy mô lớn như hiện nay, cơ chế cân bằng ấy đã hoàn toàn bị phá vỡ.
| Chuẩn tham chiếu | Trước chiến tranh (tháng Hai 2026) | Hiện tại (cuối tháng Ba 2026) | Thay đổi |
|---|---|---|---|
| Hợp đồng tương lai Brent (hợp đồng tháng liền kề) | ~$71–$76 | ~$100–$113 | +36–47% |
| Hợp đồng tương lai WTI (hợp đồng tháng liền kề) | ~$67 | ~$93–$103 | +39–54% |
| Dầu vật chất Dubai | ~$71 | ~$126–$140 | +76–97% |
| Khoảng cách giữa dầu 'giấy' và dầu vật chất | $37–$40 | Chưa từng có |
Dầu vật chất Dubai đã tăng 76% kể từ khi xung đột bắt đầu, hơn gấp đôi mức tăng 36% của hợp đồng tương lai Brent. Các nhà máy lọc dầu châu Á đang cạnh tranh cho từng chuyến hàng có sẵn trong khi các thị trường tương lai phương Tây còn tranh cãi liệu khủng hoảng có kéo dài hay không.
Những gợi ý định kỳ của Tổng thống Trump rằng xung đột có thể sớm kết thúc đã nhiều lần đẩy giá hợp đồng tương lai giảm. Các nhà giao dịch gọi đó là jawboning, và nó có tác dụng trên các hợp đồng 'giấy' vì kỳ vọng về giá tương lai. Nhưng jawboning không đưa các thùng dầu vật chất lên tàu.
Thực tế cho thấy, thị trường tương lai thường bị chi phối mạnh mẽ bởi các tổ chức đầu tư đối ứng, kết hợp cùng các hệ thống giao dịch thuật toán và dòng vốn từ nhà đầu tư thể chế. Đây là những nhóm đối tượng chủ yếu ra quyết định mua bán dựa trên kỳ vọng và tâm lý đám đông thay vì bám sát vào bức tranh cung cầu vật chất thực tế.
Nhiều người đang đặt cược rằng gián đoạn sẽ chỉ là tạm thời. Brent giao tháng Mười Hai 2026 được định giá khoảng $80, mức chiết khấu sâu so với hợp đồng tháng liền kề, cho thấy thị trường 'giấy' tự tin thế nào về một giải pháp nhanh chóng.
Hợp đồng tương lai Brent đại diện cho dầu được chất ở Biển Bắc, nhưng khủng hoảng thực sự nằm ở Trung Đông và châu Á. Vận chuyển từ Biển Bắc đến châu Á mất 37–48 ngày, trong khi vận chuyển từ Fujairah đến Ấn Độ mất dưới 3 ngày. Các nhà máy lọc dầu châu Á không thể chờ sáu tuần để có thùng dầu thay thế khi kho chứa đang cạn kiệt.
Eo biển Hormuz thường vận chuyển khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày, tương đương khoảng 20% mức tiêu thụ các sản phẩm dầu mỏ lỏng trên toàn cầu.
Kể từ khi đóng cửa vào đầu tháng Ba 2026, các cơ quan năng lượng ước tính khoảng 8 triệu thùng mỗi ngày nguồn cung tạm thời bị ngưng hoạt động. Đây là sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong một tháng từng được ghi nhận.
IEA đã phản ứng bằng cách phối hợp giải phóng 400 triệu thùng từ các dự trữ dầu chiến lược, đợt giải phóng phối hợp lớn nhất trong lịch sử tổ chức.
Dự trữ Dầu Chiến lược của Mỹ hiện vào khoảng 345 triệu thùng sau các lần rút trong 2022–2023 không được bổ sung. Kho dự trữ dầu thô thương mại của Mỹ giảm xuống 427.3 triệu thùng, thấp nhất kể từ tháng Mười Một 2022.
Trong bối cảnh khan hiếm, tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ và đối tác đã chính thức lên tiếng xác nhận rằng họ hoàn toàn không có bất kỳ kế hoạch nào để gia tăng sản lượng trước Quý 3 năm 2026. Song song đó, Ả Rập Xê-út vẫn quyết tâm duy trì chính sách cắt giảm tự nguyện 1 triệu thùng mỗi ngày vốn đã được áp dụng xuyên suốt từ giữa năm 2025.
Cộng với các gián đoạn xuất khẩu của Iran, tổng sản lượng OPEC+ thấp hơn công suất khoảng 3.5 triệu thùng mỗi ngày, khoảng cách rộng nhất kể từ các cắt giảm trong đại dịch 2020.
Vào đầu năm 2026, WTI ở trạng thái contango nhẹ với các hợp đồng ngắn hạn khoảng $60 và các tháng sau cao hơn chút. Hiện nay, WTI giao ngay giao dịch gần $99, trong khi các hợp đồng cuối 2026 ở khoảng giữa các mức $70.
Phần chênh của hợp đồng tháng gần nhất so với tháng thứ hai đã đạt $14.20, mức mà các nhà phân tích mô tả là cực đoan.
Backwardation làm cho việc lưu trữ dầu trở nên kém hấp dẫn vì bán hôm nay có lợi hơn giữ để giao sau. Điều này đẩy hàng tồn kho ra khỏi bể chứa và vào thị trường giao ngay.
Đối với những nhà giao dịch đang duy trì trạng thái nắm giữ lệnh mua trên các hợp đồng tương lai, cấu trúc backwardation này có thể mang lại lợi suất cuộn dương vô cùng hấp dẫn. Cụ thể, họ sẽ tối ưu hóa lợi nhuận bằng cách chốt lời những hợp đồng sắp đáo hạn ở mức giá cao ngất ngưởng, sau đó tái đầu tư vào các hợp đồng kỳ hạn tháng tiếp theo với chi phí rẻ hơn đáng kể.
Những người hưởng lợi lớn nhất là các bên có thể giao thùng vật lý thực tế khi thiếu hụt. Các hãng hàng không, thương nhân ngũ cốc và các nhà sản xuất tiêu thụ nhiều năng lượng có thể mua hợp đồng tương lai rẻ hơn kỳ hạn cuối 2026, cố định giá thấp hơn so với mức giá vật lý hiện tại.
Các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ không có lựa chọn như vậy và phải gánh chịu toàn bộ tác động thông qua giá xăng, dầu diesel và thực phẩm cao hơn.
Sự tách biệt giữa thị trường giấy và thị trường vật chất với quy mô như vậy không kéo dài. Các nhà máy lọc dầu phải đảm bảo nguồn thùng thực tế hoặc phải đóng cửa. Khi họ đẩy giá chuẩn lên để thu hút hàng, hợp đồng tương lai sẽ theo sau.
Chiến lược gia địa chính trị Marko Papic của BCA Research dự báo thế giới sẽ chạm vào một “vách đá dầu” vào giữa tháng Tư, khi các đợt giải phóng dự trữ và các biện pháp tạm thời cạn kiệt. JPMorgan cảnh báo rằng nếu Eo biển vẫn đóng, hợp đồng tương lai sẽ được định giá lại tăng mạnh.
Goldman Sachs ước tính xung đột đã cộng thêm $14–$18 mỗi thùng vào phí rủi ro.
Bất kỳ diễn biến tích cực nào như một lệnh ngừng bắn đột ngột hoặc những tiến triển đột phá trên mặt trận ngoại giao đều có khả năng kích hoạt một đợt bán tháo, dẫn đến sự sụt giá nhanh chóng. Theo góc nhìn từ các chuyên gia phân tích kỹ thuật, chính sự thiếu hụt trong mức độ lưu thông của dòng tiền và khối lượng giao dịch ở vùng giá từ $90 đến $95 có thể trở thành chất xúc tác đẩy nhanh đà lao dốc, cho thấy quy mô dòng vốn quan trọng hơn hẳn niềm tin cá nhân trong bối cảnh nhạy cảm này.
Ba tín hiệu sẽ cho biết khoảng cách sẽ đóng theo hướng tăng hay giảm. Theo dõi các chuẩn giá vật chất như dầu thô Dubai cùng với Brent và WTI, vì thị trường vật chất dẫn dắt trong thời điểm căng thẳng nguồn cung thực sự. Giám sát tốc độ rút dự trữ và mốc thời gian giữa tháng Tư khi các nguồn cung tạm thời cạn kiệt.
Cũng hãy theo dõi chênh lệch backwardation giữa hợp đồng tháng thứ nhất và tháng thứ hai. Nếu nó nới rộng vượt $14, thiếu hụt đang gia tăng và thị trường giấy sắp bắt kịp. Nếu nó thu hẹp, thị trường tin rằng nguồn cung sẽ trở lại bình thường.
Dầu giấy đề cập đến các hợp đồng tương lai trên các sàn tài chính, nơi phần lớn vị thế đóng trước khi giao hàng. Dầu vật chất là dầu thô thực tế được giao tới các nhà máy lọc. Cả hai thường giao dịch ở mức giá gần nhau, nhưng khủng hoảng nguồn cung có thể làm đứt mối liên kết đó.
Giá tương lai phản ánh kỳ vọng rằng sự gián đoạn ở Hormuz sẽ chỉ kéo dài ngắn, và các phát ngôn giảm căng thẳng chính trị đã đẩy giá dầu giấy đi xuống. Dầu vật chất phản ánh thực tế ngay lập tức rằng các thùng dầu thực đang khan hiếm.
Dầu thô giao ngay Dubai giao dịch ở mức $126–$140 mỗi thùng trong khi hợp đồng tương lai Brent ở quanh $100–$113 vào cuối tháng 3 năm 2026. Khoảng cách $37–$40 đó tăng từ dưới $1 trước khi xung đột bắt đầu.
Khoảng cách khép lại theo một trong hai cách: nguồn cung vật lý cải thiện và giá giảm, hoặc giá hợp đồng tương lai được định giá lại tăng mạnh để phản ánh thực tế vật chất. Các nhà phân tích cảnh báo một cú bật tăng $20–$50 có thể xảy ra nếu sự gián đoạn còn kéo dài.
Backwardation có nghĩa là các hợp đồng gần hạn giao dịch ở mức cao hơn so với các tháng sau, mang lại lợi ích cho vị thế mua thông qua lợi suất cuộn dương. Nó báo hiệu rằng thị trường kỳ vọng tình trạng thắt chặt hiện tại sẽ giảm dần theo thời gian và làm giảm động lực lưu kho dầu.
Khoảng cách $40 giữa dầu giấy và dầu vật chất cho thấy thị trường tồn tại hai thực tế đối lập. Hợp đồng tương lai nói rằng xung đột này sẽ sớm chấm dứt. Các thùng dầu thực tế nói rằng thế giới hiện đang cạn kiệt phương án ngay lúc này.
Chỉ theo dõi riêng Brent hoặc WTI sẽ cho bạn một bức tranh chưa đầy đủ. Các chuẩn mực vật chất, tốc độ rút kho dự trữ, biên độ backwardation và "vách" dự trữ giữa tháng 4 sẽ quyết định hướng đi tiếp theo của dầu. Những nhà giao dịch theo dõi tất cả những yếu tố này sẽ ở thế chủ động trước cú bật, dù nó đi theo hướng nào.
Miễn trừ trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không nhằm (và không nên được coi là) tư vấn tài chính, tư vấn đầu tư hay tư vấn khác để dựa vào. Không có ý kiến nào trong tài liệu này cấu thành một khuyến nghị của EBC hay tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hay chiến lược đầu tư cụ thể nào phù hợp với bất kỳ cá nhân cụ thể nào.
