Đăng vào: 2026-01-20
Hội nghị thường niên 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) khai mạc tại Davos, Thụy Sĩ từ ngày 19-23.1, với chủ đề “Tinh thần đối thoại” (A Spirit of Dialogue). Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tăng trưởng mong manh, căng thẳng địa – kinh tế leo thang vì thuế quan và tranh chấp Greenland, cùng làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ, WEF Davos 2026 trở thành phép thử cho khả năng đối thoại và hợp tác của cộng đồng quốc tế.
Hội nghị thường niên 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới diễn ra tại Davos – thị trấn nghỉ dưỡng trên dãy Alps của Thụy Sĩ – nơi đã gắn với tên tuổi WEF từ năm 1971. Năm nay, diễn đàn quy tụ khoảng 3.000 đại biểu từ hơn 130 quốc gia, trong đó có gần 400 lãnh đạo chính trị cấp cao với hơn 60 nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ, cùng gần 850 chủ tịch, tổng giám đốc các tập đoàn lớn trên thế giới.
Theo ban tổ chức, hơn 200 phiên thảo luận trong tuần lễ Davos 2026 xoay quanh năm trụ cột chính: củng cố hợp tác, thúc đẩy tăng trưởng, đầu tư cho con người, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xây dựng thịnh vượng chung. Khẩu hiệu “A Spirit of Dialogue” nhấn mạnh mục tiêu đưa Davos trở lại đúng vai trò diễn đàn đối thoại công – tư, giữa lúc chủ nghĩa bảo hộ, cạnh tranh nước lớn và phân mảnh địa kinh tế đang gia tăng.
Từ một cuộc gặp gỡ của giới doanh nhân châu Âu hơn nửa thế kỷ trước, Diễn đàn Kinh tế Thế giới đã trở thành biểu tượng của hợp tác đa phương, nơi các chính phủ, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế cùng thảo luận về chênh lệch giàu nghèo, biến đổi khí hậu, cách mạng công nghệ và các vấn đề an ninh phi truyền thống. Davos 2026 tiếp tục duy trì vai trò đó, nhưng trong bối cảnh áp lực bất ổn cao hơn đáng kể so với những năm trước đại dịch.
Việc chủ đề “tinh thần đối thoại” được lựa chọn cho Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) 2026 cũng phản ánh quan ngại ngày càng lớn về xu hướng thoái lui khỏi chủ nghĩa đa phương, thể hiện qua cuộc đua dự trữ vàng và nỗ lực giảm phụ thuộc vào USD của các ngân hàng trung ương, khi các quốc gia ngày càng sử dụng thuế quan làm công cụ cạnh tranh.
Báo cáo Rủi ro Toàn cầu 2026 do WEF công bố ngay trước thềm hội nghị cho thấy đối đầu địa kinh tế đã trở thành rủi ro ngắn hạn số một trong mắt hơn 1.300 lãnh đạo khu vực công, khu vực tư và các tổ chức quốc tế được khảo sát. Gần một nửa số người được hỏi dự báo hai năm tới sẽ “hỗn loạn”, tâm lý tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn thể hiện rõ khi giá vàng hôm nay (20/1) tiếp tục neo cao với vàng thế giới áp sát 4.700 USD/ounce, trong khi chỉ 1% tin thế giới sẽ tương đối ổn định.
Đứng sau những con số đó là bức tranh “vũ khí hóa” các công cụ kinh tế – từ thuế quan, kiểm soát đầu tư, quy định công nghệ cho tới việc điều chỉnh chuỗi cung ứng. Các biện pháp này không chỉ nhằm mục tiêu thương mại, mà gắn liền với cạnh tranh chiến lược, điển hình như việc chip NVIDIA H200 đứng giữa vòng xoáy thuế 25% và lệnh siết từ Trung Quốc, ảnh hưởng đến trật tự an ninh và cả các vấn đề chủ quyền, như trường hợp Greenland đang làm nóng Davos năm nay.
Câu hỏi đặt ra tại WEF 2026 là liệu một “liên minh những bên sẵn sàng hành động” – giữa chính phủ, doanh nghiệp, giới học thuật và xã hội dân sự – có thể duy trì các tuyến hợp tác tối thiểu, ngay cả khi căng thẳng chính trị và tranh chấp thương mại tiếp tục leo thang.
Sau cú sốc thương mại năm 2025 và các vòng thuế quan mới của Mỹ, kinh tế toàn cầu bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm, nhưng chưa rơi vào tình trạng suy thoái kinh tế (recession) toàn diện. Bản cập nhật Triển vọng Kinh tế Thế giới của IMF, công bố trùng thời điểm WEF Davos 2026, đã nâng dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 lên 3,3%, nhờ hiệu ứng đầu tư AI và việc các nền kinh tế dần thích nghi với môi trường thuế quan mới.
Tuy vậy, đà tăng trưởng này vẫn mong manh. Nhiều nền kinh tế phát triển phải đối mặt với gánh nặng nợ công, dân số già hóa, năng suất thấp; trong khi các nền kinh tế mới nổi chịu rủi ro dòng vốn đảo chiều và các cú sốc giá hàng hóa. Thảo luận tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới tập trung vào cách kết hợp ba động lực: đầu tư cơ sở hạ tầng mới (đặc biệt hạ tầng số và năng lượng sạch), cải cách thể chế và tận dụng làn sóng công nghệ để nâng năng suất.
Tăng trưởng không đồng đều sau đại dịch và các cú sốc thương mại đã khoét sâu khoảng cách thu nhập trong nhiều xã hội. Theo các báo cáo WEF, rủi ro phân cực xã hội và bất bình đẳng được xếp vào nhóm rủi ro dài hạn nghiêm trọng, có khả năng “kích hoạt” nhiều rủi ro khác, từ bất ổn chính trị đến làn sóng chống toàn cầu hóa mới.
Trong bối cảnh đó, WEF 2026 dành dung lượng đáng kể cho các phiên thảo luận liên quan tới “việc làm chất lượng”, nâng cấp kỹ năng, mạng lưới an sinh và cải cách hệ thống thuế – chi tiêu công. Thách thức là cân bằng giữa các công cụ chính sách tài khóa chặt chẽ, yêu cầu chuyển đổi xanh, và nhu cầu hỗ trợ các nhóm dễ tổn thương do tự động hóa và dịch chuyển chuỗi cung ứng.
WEF đánh giá rủi ro liên quan đến trí tuệ nhân tạo là nhóm tăng nhanh nhất trong toàn bộ khảo sát năm nay. Chỉ sau một năm, rủi ro từ các kết quả bất lợi của AI đã nhảy từ vị trí 30 trong danh sách rủi ro ngắn hạn lên nhóm 5 rủi ro dài hạn quan trọng nhất.
Các chuyên gia cảnh báo AI và tự động hóa có thể tạo ra làn sóng dịch chuyển lao động quy mô lớn. Nếu không đi kèm chính sách đào tạo lại, bảo vệ người lao động và các chuẩn mực đạo đức rõ ràng, năng suất cải thiện có thể đi cùng bất bình đẳng gia tăng và bất mãn xã hội, thay vì mang lại thịnh vượng rộng khắp.
Đồng thời, WEF Davos 2026 cũng giới thiệu báo cáo nêu bật hơn 40 doanh nghiệp và tổ chức tiêu biểu đang “biến AI thành giá trị thực”, từ tối ưu dây chuyền sản xuất, giảm thất thoát năng lượng, dự báo rủi ro tín dụng tới hỗ trợ chẩn đoán y khoa. Điểm chung là AI được tích hợp sâu vào quy trình, gắn với các chỉ số hiệu quả có thể đo lường thay vì các thử nghiệm mang tính trình diễn.
Dù bị “lùi xuống” trong ưu tiên ngắn hạn vì áp lực chiến tranh, tình trạng lạm phát phi mã và rủi ro tài chính, rủi ro môi trường vẫn thống trị bức tranh dài hạn trong Báo cáo Rủi ro Toàn cầu 2026. Thời tiết cực đoan tiếp tục được xếp là mối lo số một trong tầm nhìn 10 năm, tiếp theo là suy giảm đa dạng sinh học và nguy cơ các hệ thống tự nhiên bị tổn thương nghiêm trọng.
Con số ước tính 107 tỷ USD thiệt hại được bảo hiểm từ thảm họa thiên nhiên trên toàn cầu trong năm 2025 – năm thứ sáu liên tiếp vượt mốc 100 tỷ USD – cho thấy chi phí của biến đổi khí hậu không còn là cảnh báo xa xôi.
Tại Davos, doanh nghiệp và chính phủ thảo luận các mô hình kinh doanh “net-zero”, tài chính xanh, cũng như khung pháp lý giúp tín hiệu giá phản ánh đúng rủi ro khí hậu, qua đó thu hút thêm vốn cho hạ tầng bền vững và nâng khả năng chống chịu trước thiên tai.
WEF Davos 2026 chứng kiến sự trở lại của Tổng thống Mỹ Donald Trump sau 6 năm vắng mặt, trong nhiệm kỳ thứ hai tại Nhà Trắng. Ông Trump dẫn đầu phái đoàn Mỹ được đánh giá là lớn nhất từ trước đến nay ở Davos, với ít nhất 5 bộ trưởng nội các cùng nhiều quan chức cấp cao như Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, đặc phái viên Steve Witkoff và cố vấn Jared Kushner.
Theo các hãng tin quốc tế, Tổng thống Trump dự kiến có bài phát biểu đặc biệt tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới và gặp gỡ nhiều CEO toàn cầu trong một sự kiện bên lề. Sự hiện diện dày đặc của các nhân vật chủ chốt trong bộ máy an ninh – kinh tế Mỹ cho thấy Washington muốn tận dụng Davos để giải thích, đồng thời “thử phản ứng” của các đối tác với chính sách thuế quan, năng lượng và chiến lược Bắc Cực mới.
Tuy nhiên, các thông điệp đó được đưa ra trong bối cảnh tranh cãi gay gắt xung quanh kế hoạch mở rộng thuế quan đối với 8 nước châu Âu nếu các đồng minh không chấp nhận để Mỹ kiểm soát Greenland. Tuyên bố áp thêm 10% thuế từ tháng 2 và có thể tăng lên 25% nếu không đạt thỏa thuận đã khiến thị trường tài chính chao đảo, còn các chính phủ châu Âu cảnh báo nguy cơ một cuộc chiến tranh tiền tệ và thương mại mới trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương.
Trong bối cảnh đó, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) 2026 đứng trước thách thức: làm sao duy trì không khí đối thoại, khi một trong những nhân vật trung tâm của hội nghị đồng thời là tác nhân chính của các cú sốc thuế quan và tranh chấp lãnh thổ. Nhiều ý kiến lo ngại WEF có nguy cơ trở thành “sân khấu” thể hiện sức mạnh hơn là không gian tìm kiếm tiếng nói chung.
Dù vậy, thực tế các cuộc gặp song phương, đa phương tại Davos – từ các cuộc họp cố vấn an ninh quốc gia đến thảo luận cấp bộ trưởng thương mại – cho thấy các kênh đối thoại vẫn được duy trì. Một số nước châu Âu vừa cảnh báo sẽ xem xét gói biện pháp thuế quan đáp trả, vừa để ngỏ khả năng đàm phán.
Trong các phòng họp tại Davos 2026, trí tuệ nhân tạo là chủ đề được nhắc đến xuyên suốt – không chỉ như một câu chuyện công nghệ, mà là yếu tố cấu trúc lại chuỗi giá trị, thị trường lao động và cán cân quyền lực giữa các quốc gia.
Báo cáo Rủi ro Toàn cầu 2026 của WEF ghi nhận rủi ro liên quan đến mặt trái AI tăng hạng nhanh nhất trong khảo sát: từ thứ 30 ở nhóm rủi ro ngắn hạn lên vị trí thứ 5 trong nhóm rủi ro dài hạn. WEF cảnh báo tự động hóa có thể đẩy mạnh dịch chuyển lao động, làm gia tăng bất bình đẳng thu nhập và phân cực xã hội nếu nền tảng an sinh, đào tạo lại và khung đạo đức không theo kịp.
Song song với cảnh báo, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) cũng muốn chứng minh AI có thể tạo ra giá trị thực, chứ không chỉ là “từ khóa thời thượng”. Một báo cáo khác, do WEF công bố trước thềm Davos, đã chọn lọc hơn 40 công ty và tổ chức tiêu biểu trên toàn cầu, đang ứng dụng AI để cải thiện hiệu suất có thể đo lường được – như giảm thời gian ngừng máy trong sản xuất, tối ưu sử dụng năng lượng, phát hiện gian lận tài chính hay hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán bệnh hiếm.
Nhìn từ phía doanh nghiệp, khoảng cách đang xuất hiện rõ nét giữa nhóm đã xây dựng được năng lực triển khai AI ở quy mô lớn – với dữ liệu, hạ tầng tính toán và quy trình quản trị phù hợp – và nhóm còn loay hoay thử nghiệm từng dự án đơn lẻ. Các phiên thảo luận tại WEF nhấn mạnh tầm quan trọng của “AI hướng mục tiêu”: bắt đầu từ bài toán kinh doanh cụ thể, đo lường hiệu quả rõ ràng, thay vì chạy theo mô hình và công nghệ mới nhất.
Về phía vĩ mô, IMF ước tính làn sóng đầu tư AI, đặc biệt vào hạ tầng trung tâm dữ liệu và chip, có thể nâng tăng trưởng toàn cầu thêm tới 0,3 điểm phần trăm trong năm 2026 nếu năng suất thực sự được cải thiện. Tuy nhiên, quỹ cũng cảnh báo nguy cơ bong bóng tài sản nếu kỳ vọng vượt quá khả năng hiện thực hóa, điều đã khiến thị trường biến động mạnh và chứng khoán Mỹ kết tuần vừa qua trong sắc đỏ với chỉ số Dow Jones giảm nhẹ.
Nhìn từ Davos 2026, Việt Nam xuất hiện trong nhiều phân tích như một mắt xích quan trọng của xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Khi các tập đoàn toàn cầu tìm cách giảm phụ thuộc vào một số thị trường, Đông Nam Á – trong đó có Việt Nam – được xem là điểm đến tiềm năng nhờ ổn định chính trị, lực lượng lao động trẻ và mạng lưới FTA rộng.
Xu hướng “friendshoring” – dịch chuyển đầu tư tới các đối tác được coi là “đáng tin cậy” – có thể vừa là cơ hội, vừa là thách thức. Cơ hội nằm ở khả năng thu hút thêm nguồn vốn FDI công nghệ cao, đặc biệt trong điện tử, bán dẫn, logistic và hạ tầng dữ liệu. Thách thức nằm ở việc phải đáp ứng các tiêu chuẩn mới về an ninh chuỗi cung ứng, tuân thủ dữ liệu và quy tắc xuất xứ trong bối cảnh luật chơi bị siết chặt.
Từ góc độ doanh nghiệp Việt Nam, các thông điệp tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) 2026 gợi mở một số định hướng:
Chuyển từ “AI tò mò” sang “AI thực dụng”: thay vì triển khai rời rạc, doanh nghiệp cần chọn một số quy trình ưu tiên – như dự báo nhu cầu, tối ưu tồn kho, bảo trì thiết bị hay chăm sóc khách hàng – để áp dụng AI, đo lường hiệu quả rõ ràng, sau đó mới mở rộng. Những case study tại WEF cho thấy thành công đến từ kỷ luật dữ liệu và khả năng “đóng gói” AI vào quy trình, chứ không chỉ từ mô hình mạnh.
Tăng cường quản trị rủi ro trong môi trường “đa khủng hoảng”: doanh nghiệp Việt không đứng ngoài các rủi ro được WEF nêu – từ thuế quan, áp lực tỷ giá USD/VND biến động mạnh với thị trường chợ đen vượt 26.550 đồng, gián đoạn chuỗi cung ứng đến thời tiết cực đoan. Việc xây dựng kịch bản (scenario planning), đa dạng hóa thị trường, và có kế hoạch dự phòng cho chuỗi cung ứng trở nên cấp thiết, đặc biệt với doanh nghiệp xuất khẩu lớn.
Đầu tư vào con người và kỹ năng số: rủi ro thất nghiệp cơ cấu do AI và tự động hóa, nếu không được chuẩn bị, có thể tác động mạnh tới lao động kỹ năng trung bình – vốn chiếm tỷ trọng lớn ở Việt Nam. Doanh nghiệp cần chủ động đầu tư vào đào tạo lại (reskilling), nâng cấp kỹ năng số và tiếng Anh, đồng thời xây dựng văn hóa học tập liên tục để tận dụng được cơ hội từ công nghệ mới.
Từ những thảo luận tại WEF Davos 2026, có thể rút ra vài gợi ý chính sách ở tầm khái quát cho Việt Nam:
Tiếp tục kiên định với hội nhập đa phương, tham gia tích cực các diễn đàn như Diễn đàn Kinh tế Thế giới để tranh thủ thông tin, mạng lưới đối tác và đóng góp tiếng nói vào định hình “luật chơi” mới.
Xây dựng chiến lược quốc gia về AI gắn với chuyển đổi số và tăng trưởng xanh, trong đó khu vực tư nhân đóng vai trò động lực, nhà nước tạo khung pháp lý, hạ tầng dữ liệu và cơ chế thử nghiệm (sandbox) phù hợp.
Tăng sức chống chịu của nền kinh tế trước rủi ro “đa khủng hoảng” bằng cách củng cố nền tảng vĩ mô, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu – nhập khẩu, phát triển thị trường vốn trong nước để giảm phụ thuộc vào nguồn vốn ngắn hạn bên ngoài.
Trong mọi kịch bản, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) vẫn là một trong những kênh quan trọng để Việt Nam theo dõi những chuyển động lớn của kinh tế – chính trị toàn cầu, từ đó điều chỉnh chiến lược phát triển và vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu (value chain).
Davos 2026 cho thấy Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đang đứng giữa nhiều lực kéo trái chiều: tinh thần đối thoại được đề cao, nhưng môi trường đối thoại ngày càng phức tạp bởi thuế quan, tranh chấp lãnh thổ, rủi ro AI và biến đổi khí hậu.
Trong bức tranh đó, khả năng duy trì các kênh hợp tác tối thiểu, tận dụng công nghệ mới để tạo giá trị thực và không bỏ quên yếu tố con người sẽ quyết định liệu WEF có tiếp tục là nền tảng đối thoại hiệu quả, hay chỉ là tấm gương phản chiếu những chia rẽ của thế giới. Với Việt Nam, việc chủ động theo dõi, tham gia và rút ra bài học từ Davos là một phần của chiến lược hội nhập thông minh trong kỷ nguyên biến động.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không nhằm mục đích (và cũng không nên được coi là) lời khuyên về tài chính, đầu tư hay các lĩnh vực khác để bạn có thể dựa vào. Không có ý kiến nào trong tài liệu này được coi là khuyến nghị từ EBC hoặc tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hay chiến lược đầu tư cụ thể nào phù hợp với bất kỳ cá nhân nào.
