Đăng vào: 2026-01-18
Chính quyền Mỹ vừa cho phép NVIDIA xuất khẩu chip AI H200 sang Trung Quốc nhưng kèm mức phụ thu 25% và hàng loạt điều kiện kiểm soát an ninh. Chỉ ít ngày sau, hải quan Trung Quốc lại được cho là chặn H200 tại cửa khẩu và soạn cơ chế hạn ngạch, khiến tham vọng AI và triển vọng cổ phiếu NVDA đứng trước vòng xoáy bất định mới.
Quyết định “bật đèn xanh có điều kiện” của Mỹ là bước ngoặt mới trong cuộc chiến chip AI. Nhà Trắng cho phép NVIDIA bán chip AI H200 – GPU mạnh thứ hai của hãng – cho các khách hàng Trung Quốc đã được phê duyệt. Đổi lại, các lô H200 phải trung chuyển qua Mỹ để kiểm định, gắn với thuế hoặc phí ở mức 25% và các ràng buộc bảo đảm không dùng cho mục đích quân sự.
H200 về mặt kỹ thuật không phải con chip tiên tiến nhất của NVIDIA, nhưng vẫn đủ mạnh cho nhiều hệ thống AI sinh tạo và siêu máy chủ. Điều này đặc biệt quan trọng khi lộ trình phát triển các dòng chip Rubin, Blackwell (B200/B300) cho năm 2026 dù rất tiềm năng nhưng lại đang bị cấm bán sang Trung Quốc. Nhu cầu tại thị trường này được ước tính rất lớn, với đơn đặt hàng lên tới hơn 2 triệu chip H200 cho giai đoạn 2026, trong khi lượng tồn kho của NVIDIA chỉ ở mức vài trăm nghìn đơn vị.
Tuy nhiên, ngay trước khi những lô hàng đầu tiên được chuyển đi, phía Trung Quốc lại có động thái bất ngờ. Nhiều nguồn tin cho biết hải quan nước này đã thông báo với nhân viên rằng H200 “không được phép nhập khẩu”, khiến các nhà cung ứng buộc phải dừng sản xuất bảng mạch và linh kiện chuyên dụng vì lo rủi ro tồn kho.
Ở cấp chính sách, Bắc Kinh được cho là đang xây dựng cơ chế:
Giới hạn tổng khối lượng chip AI tiên tiến nhập khẩu từ các hãng nước ngoài.
Chỉ phê duyệt mua H200 trong các “trường hợp đặc biệt”, như dự án R&D hợp tác với đại học hoặc viện nghiên cứu.
Khuyến khích doanh nghiệp nội địa ưu tiên chip “cây nhà lá vườn”, phù hợp chiến lược tự chủ bán dẫn 5–10 năm.
Trong khi đó, tại Mỹ, Tổng thống Donald Trump vừa ký sắc lệnh áp thuế 25% với một số dòng chip AI và bán dẫn hiệu năng cao – bao gồm H200 của NVIDIA và MI325X của AMD – với lý do an ninh kinh tế và cần thúc đẩy sản xuất trong nước. Thuế này áp cho các chip “trung chuyển” qua Mỹ trước khi được tái xuất sang các thị trường khác, gắn chặt câu chuyện H200 với chiến lược thương mại rộng hơn của Washington.
Tóm tắt timeline chính:
Cuối 2025 – đầu 2026: Mỹ nới lỏng một phần kiểm soát, cho phép xuất khẩu H200 sang Trung Quốc với nhiều điều kiện kiểm định và chia sẻ lợi ích tài chính.
14–15/1/2026: Chính quyền Trump chính thức áp thuế 25% với một số chip AI tiên tiến, trong đó có H200.
Giữa tháng 1/2026: Reuters, Financial Times và các báo phương Tây đưa tin hải quan Trung Quốc chặn hàng, các nhà cung cấp tạm ngừng sản xuất linh kiện H200 vì lo lắng không thông quan được.
Trong vòng ít ngày, NVIDIA đi từ kỳ vọng “mở lại” một phần thị trường Trung Quốc, sang rủi ro hàng nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn chip H200 có thể bị treo trên dây chuyền hoặc mắc kẹt tại kho ngoại quan.
Ở phía Mỹ, động cơ nổi bật là an ninh quốc gia và tự cường bán dẫn. Cuộc điều tra 9 tháng theo Điều 232 được Nhà Trắng nhấn mạnh: Mỹ chỉ sản xuất khoảng 10% lượng chip mình tiêu thụ, cho thấy sự phụ thuộc sâu sắc vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là các xưởng đúc tại Đài Loan. AI và chip tăng tốc tính toán được xem là “hạ tầng chiến lược” không kém dầu mỏ, thép hay đất hiếm.
Việc áp thuế 25% với một số chip AI vừa là công cụ bảo vệ chuỗi cung ứng trong nước, vừa là “giá” để các hãng như NVIDIA được tiếp tục xuất khẩu sang Trung Quốc. H200 phải đi qua phòng lab ở Mỹ để kiểm định, vừa giúp Washington giám sát, vừa tạo cơ sở pháp lý thu thêm nguồn thu ngân sách từ các thương vụ trị giá hàng chục tỷ USD.
Bên cạnh đó, chính quyền Trump cũng muốn tránh kịch bản các hãng Mỹ tự phát triển dòng chip “hạ cấp” riêng cho Trung Quốc, làm phức tạp hệ sinh thái và có thể làm suy yếu ưu thế công nghệ dài hạn. Việc cho phép xuất khẩu H200 – một đời chip cũ hơn – được xem là bước điều chỉnh so với lệnh cấm bán H100/H200/H20 trước đó, nhưng vẫn giữ lại trần cho các sản phẩm tối tân như Blackwell.
Ở phía Trung Quốc, động cơ có phần ngược lại. Bắc Kinh từ lâu đã coi chip AI là “cổ chai chiến lược” trong tham vọng trở thành cường quốc AI và tự chủ công nghệ. Việc Mỹ nới lỏng bán H200, song song với áp thuế và cơ chế kiểm soát chặt, khiến Trung Quốc lo ngại phụ thuộc vào nguồn cung có thể bị “khóa van” bất cứ lúc nào.
Do đó, các động thái:
Chặn H200 tại hải quan,
Khuyến nghị doanh nghiệp hạn chế mua,
Chuẩn bị hạn ngạch và yêu cầu tỷ lệ chip nội địa,
vừa là tín hiệu thúc đẩy các nhà sản xuất trong nước (Huawei, Cambricon, Moore Threads, MetaX…), vừa là “quân bài mặc cả” trong các vòng đàm phán thương mại sắp tới – trong đó có chuyến thăm Bắc Kinh dự kiến của ông Trump.
Về mặt kỹ thuật, H200 là GPU tăng tốc AI thuộc thế hệ Hopper, nâng cấp so với H100 với bộ nhớ HBM lớn hơn và băng thông cao hơn, phù hợp cho huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn, xây dựng siêu máy chủ AI hoặc dịch vụ đám mây AI. Các “hyperscaler” – những hãng vận hành hạ tầng cloud quy mô khổng lồ như Amazon, Microsoft, Google – là khách hàng chủ lực của dòng chip này.
Trong khi đó, các chip H20 hay dòng Blackwell (B200/B300) còn mạnh hơn nhưng cũng nhạy cảm hơn về mặt an ninh, nên tiếp tục bị siết chặt hoặc cấm xuất khẩu sang Trung Quốc. Điều này lý giải vì sao H200 – dù không mới nhất – lại trở thành điểm nóng: nó đủ mạnh để hữu ích cho các mô hình AI lớn, nhưng vừa đủ “cũ” để Mỹ cân nhắc cho đi kèm điều kiện.
Về doanh thu, Trung Quốc từng là một trong những thị trường lớn của NVIDIA. Theo một số ước tính và báo cáo, thị trường này chiếm khoảng 10–15% tổng doanh thu của hãng trong những năm gần đây, với tỷ trọng thậm chí cao hơn nếu nhìn riêng mảng data center trước khi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu siết lại.
Tác động tới NVIDIA có thể nhìn từ vài khía cạnh:
Doanh thu ngắn hạn: Các đơn đặt H200 từ Trung Quốc có thể lên tới hơn 2 triệu chip, giá mỗi chip theo giới phân tích ước tính vài chục nghìn USD. Nếu bị chặn, nguồn doanh thu bổ sung ngoài kế hoạch có nguy cơ “bốc hơi” hoặc bị trì hoãn vô thời hạn.
Chuỗi cung ứng: Nhà cung ứng PCB và module cho H200 đang tạm dừng sản xuất vì sợ tồn kho chết, trong khi dây chuyền đã được tối ưu riêng cho dòng chip này, khó chuyển sang sản phẩm khác.
Rủi ro địa chính trị: Việc chip phải trung chuyển qua Mỹ để kiểm định khiến dòng hàng phụ thuộc vào cả quyết định kiểm soát xuất khẩu từ Washington lẫn phản ứng của Bắc Kinh tại khâu nhập khẩu.
Trong báo cáo thu nhập gần nhất, NVIDIA vẫn ghi nhận doanh thu kỷ lục, với mảng data center chiếm phần lớn nhờ đơn hàng GPU AI từ các hyperscaler Mỹ và châu Âu. Tuy nhiên, ban lãnh đạo nhiều lần thừa nhận kết quả không tính đến doanh thu đáng kể từ Trung Quốc, do các giả định bảo thủ về xuất khẩu H20 trước đây.
CEO Jensen Huang nhiều lần nhấn mạnh Trung Quốc vẫn là “thị trường rất quan trọng” và bày tỏ hy vọng có thể tiếp tục bán các dòng chip tuân thủ quy định của Mỹ. Song thực tế các quý gần đây cho thấy doanh thu từ Trung Quốc suy giảm mạnh, có thời điểm chỉ chiếm khoảng 5% doanh thu toàn công ty, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng của giới phân tích.
Trong kịch bản cực đoan, nếu H200 bị “phong sát” hoàn toàn, NVIDIA đối mặt với:
Áp lực phải tái phân bổ nguồn cung sang Mỹ, châu Âu và các thị trường thân thiện khác, trong khi những nơi này cũng đang bắt đầu bị giới hạn bởi hạ tầng và ngân sách.
Nguy cơ đẩy nhanh nỗ lực tự chủ chip AI của Trung Quốc, thúc đẩy các đối thủ bản địa trưởng thành nhanh hơn.
Biên lợi nhuận bị bóp nghẹt nếu phải chấp nhận chi phí sản xuất và logistics phát sinh từ việc quay vòng các lô hàng đã sản xuất cho thị trường Trung Quốc.
Trong ngắn hạn, cổ phiếu NVDA đã có biến động mạnh. Điển hình như phiên giao dịch ngày 15/1, chỉ số Nasdaq dẫn đầu đà giảm khi Phố Wall lo ngại về nhóm công nghệ trước tin tức thuế 25% và động thái siết nhập khẩu từ Trung Quốc được công bố, dù vốn hóa của NVIDIA vẫn ở vùng cao lịch sử.
Ở tầm vĩ mô, câu chuyện H200 cho thấy trật tự mới của thị trường chip AI: nguồn cung không chỉ phụ thuộc vào năng lực sản xuất của TSMC hay Samsung, mà còn bị chi phối mạnh bởi các quyết định chính trị.
Thứ nhất, các hyperscaler Mỹ – như Microsoft, Google, Amazon – tạm thời hưởng lợi. Khi một phần nguồn cung H200 khó vào Trung Quốc, NVIDIA có thể ưu tiên phân bổ thêm cho các khách hàng này, giúp họ củng cố vị thế trong đám mây AI toàn cầu.
Thứ hai, đối thủ tại Trung Quốc có cơ hội bứt tốc. Các hãng GPU nội địa và nhà sản xuất tăng tốc AI (Huawei, Cambricon, Moore Threads, MetaX…) đang được chính sách ưu ái và dòng vốn lớn để lấp khoảng trống mà Nvidia để lại. Một số báo cáo dự báo thị phần NVIDIA trong mảng bộ tăng tốc AI tại Trung Quốc có thể giảm từ khoảng 60–70% xuống một con số đơn lẻ trong vài năm tới, nếu xu hướng này kéo dài.
Thứ ba, chuỗi cung ứng toàn cầu có nguy cơ phân mảnh. Khi Mỹ – Trung áp đặt thêm tầng kiểm soát mới, doanh nghiệp buộc phải tính đến kịch bản “hai thế giới chip AI”: một bên xoay quanh NVIDIA, AMD và hệ sinh thái CUDA/cuDNN quen thuộc; bên kia dựa vào giải pháp nội địa Trung Quốc, với phần mềm, framework và nền tảng riêng. Điều này có thể làm tăng chi phí phát triển và vận hành AI trên phạm vi toàn cầu.
Với nhà đầu tư, câu hỏi về việc cổ phiếu NVDA là cơ hội đầu tư hay bẫy định giá trong năm 2026 đang trở nên nóng hơn bao giờ hết, khi mã này hiện nằm ở tâm điểm giữa hai lực kéo:
Một bên là động lực tăng trưởng khổng lồ từ nhu cầu GPU AI của thế giới, được thể hiện qua các dự báo doanh thu hàng chục tỷ USD mỗi quý.
Bên kia là rủi ro chính trị và cạnh tranh, gồm: bất định về thị trường Trung Quốc, khả năng EU/nhật áp thêm quy định, sự nổi lên của chip AI tự thiết kế (TPU của Google, ASIC chuyên dụng của các hãng cloud, chip nội địa Trung Quốc…).
Theo nhiều chuyên gia, đây không hẳn là tín hiệu “kết thúc câu chuyện NVIDIA”, mà là lời nhắc rằng cổ phiếu NVDA đang gắn chặt với tình hình chính sách. Nhà đầu tư cần theo dõi sát:
Quy mô thực tế của doanh thu từ H200/H20 tại Trung Quốc.
Bất kỳ thay đổi nào trong quy định xuất khẩu từ Mỹ (đặc biệt là với dòng Blackwell).
Tốc độ tiến bộ của các đối thủ bản địa tại Trung Quốc và các giải pháp thay thế như TPU, chip AI tuỳ chỉnh của hyperscaler.
Trong 5–10 năm qua, NVIDIA đã chuyển mình từ một hãng GPU chơi game sang trung tâm của hạ tầng AI toàn cầu, với mảng data center và chip AI chiếm phần lớn doanh thu. Tuy nhiên, sự phụ thuộc rất lớn vào “câu chuyện AI trong data center” cũng là con dao hai lưỡi.
Nếu các lệnh siết từ Mỹ – Trung tiếp tục leo thang, hoặc doanh nghiệp bắt đầu đa dạng hóa sang chip riêng, động cơ tăng trưởng chính này có thể chậm lại. Các báo cáo tài chính gần đây cho thấy dù doanh thu tăng vọt, NVIDIA đã nhiều lần phải điều chỉnh kế hoạch vì không chắc chắn về doanh thu từ Trung Quốc và nhịp đầu tư của các hyperscaler.
Mặt khác, NVIDIA không chỉ có data center. Hãng đang đầu tư mạnh vào:
Xe tự lái và xe điện thông minh với nền tảng DRIVE.
Robot và tự động hoá nhà máy với nền tảng Isaac, Orin.
Edge AI và thiết bị biên cho sản xuất, y tế, bán lẻ.
Những mảng này có thể giúp đa dạng hóa nguồn thu và giảm phụ thuộc vào một vài khách hàng cloud lớn hoặc một thị trường địa lý duy nhất.
Trong kịch bản tích cực, niềm tin của thị trường vẫn còn đó, thể hiện qua việc thị trường chứng khoán Mỹ phục hồi nhờ cổ phiếu chip ngay sau các đợt điều chỉnh. Nếu NVIDIA thích nghi tốt với ma trận chính sách – thiết kế được các phiên bản chip AI “tuân thủ quy định” cho từng khu vực – hãng vẫn có cơ hội giữ “ngôi vương” AI trong thập kỷ tới.
Ngược lại, nếu không điều chỉnh chiến lược kịp thời, những cú sốc như câu chuyện H200 – Mỹ cho xuất khẩu, Trung Quốc chặn nhập, giữa hai gọng kìm thuế và hạn ngạch – có thể khiến NVIDIA mất dần thị phần vào tay đối thủ bản địa và các nền tảng chip thay thế. Khi đó, thương hiệu NVIDIA vẫn rất mạnh, nhưng tốc độ tăng trưởng và biên lợi nhuận có thể không còn “kỳ diệu” như giai đoạn bùng nổ AI đầu tiên.
Chip H200 của NVIDIA là GPU tăng tốc AI thuộc kiến trúc Hopper, được thiết kế cho các tác vụ tính toán nặng như huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn và vận hành siêu máy chủ AI. So với H100, H200 có bộ nhớ HBM nhiều hơn và băng thông cao hơn, giúp xử lý mô hình lớn hiệu quả hơn trên mỗi GPU. Tuy nhiên, trong hệ sinh thái chip AI của NVIDIA, H200 vẫn xếp sau các thế hệ mới như Blackwell về hiệu năng và tối ưu năng lượng.
Trung Quốc muốn giảm phụ thuộc vào chip AI NVIDIA trong bối cảnh căng thẳng công nghệ với Mỹ gia tăng. Việc siết nhập khẩu H200 – từ chặn hàng ở hải quan đến dự kiến áp hạn ngạch – vừa gây áp lực để doanh nghiệp nội địa chuyển sang chip “cây nhà lá vườn”, vừa là quân bài mặc cả trong đàm phán thương mại. Với NVIDIA, điều này khiến kế hoạch bán chip AI H200 vào thị trường Trung Quốc trở nên rất khó lường.
Thuế 25% của Mỹ áp lên một số chip AI tiên tiến, trong đó có H200 của NVIDIA, làm tăng chi phí chuỗi cung ứng khi các lô hàng phải trung chuyển qua Mỹ để kiểm định. Về ngắn hạn, NVIDIA có thể chuyển phần chi phí này sang khách hàng, nhưng về dài hạn, chip AI NVIDIA có nguy cơ trở nên đắt đỏ hơn so với giải pháp nội địa tại các thị trường nhạy cảm như Trung Quốc. Đồng thời, doanh nghiệp cũng phải dành thêm nguồn lực để tuân thủ các quy định kiểm soát xuất khẩu.
Chip AI NVIDIA, từ H100, H200 đến các dòng mới như Blackwell, hiện là “xương sống” của nhiều cụm máy chủ AI do các hyperscaler như Microsoft, Google, Amazon vận hành. Các chip này không chỉ mạnh về phần cứng GPU, mà còn gắn với hệ sinh thái phần mềm CUDA, cuDNN và hàng loạt thư viện tối ưu hoá dành cho AI. Vì vậy, khi nguồn cung chip AI NVIDIA bị ảnh hưởng bởi thuế 25% hay lệnh siết nhập khẩu, các nhà cung cấp dịch vụ đám mây AI cũng phải điều chỉnh kế hoạch đầu tư hạ tầng.
Cổ phiếu NVDA đang phản ánh đồng thời hai câu chuyện: tăng trưởng bùng nổ từ nhu cầu chip AI toàn cầu, và rủi ro địa chính trị xoay quanh thị trường Trung Quốc. Tin Mỹ áp thuế 25% với chip AI và Trung Quốc chặn hàng H200 đã tạo áp lực điều chỉnh ngắn hạn lên giá NVDA, dù định giá của NVIDIA vẫn ở vùng cao nhờ kỳ vọng dài hạn. Với nhà đầu tư, yếu tố chính sách đối với chip AI NVIDIA ngày càng trở thành biến số quan trọng không kém kết quả kinh doanh hàng quý.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không nhằm mục đích (và cũng không nên được coi là) lời khuyên về tài chính, đầu tư hay các lĩnh vực khác để bạn có thể dựa vào. Không có ý kiến nào trong tài liệu này được coi là khuyến nghị từ EBC hoặc tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hay chiến lược đầu tư cụ thể nào phù hợp với bất kỳ cá nhân nào.
