Đăng vào: 2026-01-12
Đêm 11-1 theo giờ Washington (sáng 12-1 giờ Việt Nam), Chủ tịch Fed Jerome Powell bất ngờ xuất hiện trong một video đăng trên website của Cục Dự trữ liên bang Mỹ, xác nhận ông đang là đối tượng của một cuộc điều tra hình sự liên quan đến lời điều trần trước Quốc hội về dự án cải tạo trụ sở Fed trị giá khoảng 2,5 tỷ USD.
Thông tin “chủ tịch Fed bị điều tra hình sự” lập tức kích hoạt nhu cầu trú ẩn: giá vàng thế giới lần đầu vượt 4.600 USD/ounce, chỉ số USD Index quay đầu giảm mạnh, hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ đồng loạt đỏ, trong khi giới phân tích dồn sự chú ý vào câu hỏi: liệu đây chỉ là tranh chấp pháp lý hay là bước ngoặt với tính độc lập của Fed?
Với nhà đầu tư Việt Nam, câu chuyện tưởng như “xa xôi” này thực ra chạm trực tiếp đến vàng, tỷ giá, dòng vốn và tâm lý trên thị trường chứng khoán trong nước.
Theo thông tin được Fed công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) đã gửi trát đòi hầu tòa (grand jury subpoenas) đến Fed vào ngày thứ Sáu, yêu cầu cung cấp tài liệu liên quan đến lời điều trần của Jerome Powell trước Ủy ban Ngân hàng Thượng viện tháng 6-2025. Nội dung điều trần đề cập một dự án nhiều năm cải tạo các tòa nhà trụ sở lịch sử của Fed tại Washington với tổng giá trị khoảng 2,5 tỷ USD.
ABC News cho biết cuộc điều tra được Văn phòng Công tố viên Liên bang tại Đặc khu Columbia (Washington D.C.) – thuộc DOJ – giám sát. Người khởi xướng ban đầu là dân biểu Cộng hòa Anna Paulina Luna, khi bà gửi kiến nghị hình sự cáo buộc Powell đã cung cấp thông tin sai lệch về chi phí dự án trong phiên điều trần trước Thượng viện.
Trong video tuyên bố, Chủ tịch Fed nhấn mạnh ông “bị đe dọa truy tố hình sự liên quan đến lời điều trần trước Quốc hội về dự án cải tạo trụ sở”, đồng thời gọi những lo ngại quanh dự án là “cái cớ” để gây sức ép chính trị lên cơ quan hoạch định chiến lược điều tiết lưu thông tiền tệ. Ông cảnh báo đây là câu chuyện “liệu Fed còn có thể đặt lãi suất dựa trên dữ liệu và điều kiện kinh tế, hay sẽ phải chịu sự chi phối của áp lực và đe dọa chính trị”.
Bộ Tư pháp từ chối bình luận chi tiết. Người phát ngôn của Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi chỉ nói ngắn gọn rằng bà đã yêu cầu các công tố viên “ưu tiên điều tra bất kỳ hành vi lạm dụng tiền thuế nào của người dân Mỹ” – một tuyên bố khiến giới quan sát tranh luận, bởi dự án trụ sở Fed vốn được tài trợ từ nguồn thu của chính Fed, không phải ngân sách Quốc hội.
Về phía Fed, cơ quan này khẳng định chi phí đội lên là do chi phí xây dựng tăng, yêu cầu an ninh cao hơn và việc cải tạo sẽ giúp “giảm chi phí vận hành về lâu dài nhờ gom các đơn vị về ít tòa nhà hơn”.
Tính đến thời điểm hiện tại, đây mới là cuộc điều tra, chưa có cáo trạng hay kết luận tội danh cụ thể nào đối với Chủ tịch Fed Jerome Powell.
Cuộc điều tra hình sự đối với chủ tịch Fed không diễn ra trong chân không, mà là chương mới nhất trong mối quan hệ căng thẳng kéo dài giữa Tổng thống Donald Trump và Jerome Powell.
Trong nhiều tháng qua, ông Trump liên tục chỉ trích Fed cắt giảm tỷ lệ lãi suất quỹ liên bang “quá chậm, quá ít”, nhiều lần công khai dọa sa thải Powell, dù luật chỉ cho phép tổng thống miễn nhiệm Chủ tịch Fed “vì lý do chính đáng”, thường được hiểu là vi phạm nghiêm trọng chứ không phải bất đồng chính sách.
Ông Trump cũng không hài lòng với dự án cải tạo trụ sở Fed. Trong chuyến thăm ngân hàng trung ương hồi tháng 7-2025, ông và Powell đội mũ bảo hộ trắng cùng đi thị sát công trường 2,5 tỷ USD. Tại đây, theo tường thuật của ABC News, ông Trump đưa ra con số chi phí còn cao hơn, trước khi bị chính Powell ngay tại chỗ đính chính rằng tổng số tiền ông Trump nhắc tới đã cộng dồn cả một dự án khác đã hoàn thành từ nhiều năm trước.
Sau khi New York Times lần đầu đưa tin về cuộc điều tra, Powell đã “phản đòn” bằng tuyên bố công khai hiếm hoi, cho rằng các đe dọa truy tố là hệ quả trực tiếp của việc Fed đặt lãi suất dựa trên đánh giá của mình về lợi ích công chúng, thay vì “chiều lòng” Nhà Trắng.
Khi được NBC News hỏi, ông Trump phủ nhận có liên quan đến các trát đòi hầu tòa gửi cho Fed, nói “không biết gì về chuyện đó” nhưng vẫn nhắc lại chỉ trích Powell “không làm tốt ở Fed và cũng không giỏi xây nhà”. Đồng thời ông nhấn mạnh điều duy nhất nên gây áp lực lên Powell là việc “lãi suất đang quá cao”.
Trên bình diện chính trị, các nghị sĩ cả hai đảng đều có phản ứng mạnh. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis, thành viên Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, tuyên bố sẽ phản đối mọi đề cử nhân sự Fed mới của ông Trump cho đến khi vụ việc được làm rõ, đồng thời cáo buộc Nhà Trắng “chủ động tìm cách chấm dứt tính độc lập của Fed”. Thượng nghị sĩ Dân chủ Elizabeth Warren gọi đây là nỗ lực “thâu tóm Fed một cách tham nhũng”, kêu gọi Thượng viện không phê chuẩn bất kỳ ứng viên Fed nào của ông Trump trong lúc cuộc điều tra đang diễn ra.
Ngay sau khi thông tin “chủ tịch Fed bị điều tra hình sự” được công bố và video của Powell lan truyền, giá vàng thế giới tăng vọt. Theo Reuters, sau khi giá vàng thế giới hạ nhiệt nhẹ vào ngày 9-1, vàng giao ngay đã bất ngờ quay đầu vượt mốc 4.600 USD/ounce, lên kỷ lục khoảng 4.600,33 USD trước khi lùi về vùng 4.566 USD/ounce vào đầu phiên châu Á, tăng khoảng 1,3% so với cuối tuần trước. Vàng tương lai Mỹ cũng neo trên 4.570 USD/ounce.
Không chỉ vàng, giá bạc thế giới cũng duy trì đà tăng mạnh và bạch kim đồng loạt lập đỉnh mới khi dòng tiền tìm kiếm tài sản trú ẩn trong bối cảnh vừa có căng thẳng địa chính trị...
Ở chiều ngược lại, đồng USD suy yếu. Bài viết của Reuters cho biết chỉ số USD Index – đo sức mạnh đồng bạc xanh so với rổ 6 đồng tiền chủ chốt – giảm khoảng 0,2%, xuống quanh 99,01 điểm, mức giảm mạnh nhất trong ba tuần, ngay sau khi thông tin về cuộc điều tra được xác nhận.
Trên thị trường chứng khoán, trái ngược với diễn biến đi ngang của S&P 500 vào cuối tuần trước, hợp đồng tương lai gắn với chỉ số này và Nasdaq đã giảm khoảng 0,4–0,8% trong phiên giao dịch sáng thứ Hai tại châu Á; Dow Jones futures cũng lùi khoảng nửa điểm phần trăm. Nói cách khác, nhà đầu tư cổ phiếu phản ứng thận trọng nhưng chưa rơi vào hoảng loạn – mức giảm tương đương một nhịp “chốt lời” sau giai đoạn tăng gần đây.
Trên thị trường trái phiếu, hợp đồng tương lai trái phiếu kho bạc Mỹ ban đầu tăng (lợi suất giảm) khi dòng tiền tìm kiếm nơi trú ẩn, trước khi hạ nhiệt dần do thị trường chờ thêm dữ liệu lạm phát Mỹ và cuộc họp Fed cuối tháng này.
Điểm chung trong đánh giá của các hãng tin lớn như ABC, Al Jazeera, Reuters hay Xinhua là mức độ “bất thường” của việc một chủ tịch Fed đương nhiệm bị điều tra hình sự quanh vấn đề liên quan đến điều trần trước Quốc hội, trong khi Nhà Trắng lại là bên lâu nay công khai gây sức ép về lãi suất.
Trong bản tổng hợp ý kiến nhà đầu tư, Reuters dẫn lời một chiến lược gia tại Saxo Bank cho rằng một cuộc điều tra hình sự nhắm vào Chủ tịch Fed buộc thị trường phải “tính thêm một khoản phí rủi ro thể chế” vào tài sản Mỹ: từ USD, các công cụ nợ cho đến cổ phiếu. Đây không chỉ là câu chuyện cắt – giảm lãi suất bao nhiêu điểm phần trăm, mà là niềm tin đối với hệ thống thể chế tài chính Mỹ.
Một số chuyên gia được Al Jazeera phỏng vấn nhận định động thái của chính quyền Trump có thể khiến Powell cân nhắc ở lại Hội đồng Thống đốc Fed sau khi hết nhiệm kỳ Chủ tịch vào tháng 5-2026, thay vì rời đi như dự đoán trước đó, bởi ông là “người của thể chế” và có động lực bảo vệ tính độc lập của ngân hàng trung ương.
Chiều ngược lại, các nhà phân tích cũng lưu ý rằng về mặt kỹ thuật, Fed vẫn do tập thể Ủy ban Thị trường mở (FOMC) quyết định, và dù có áp lực chính trị, thị trường chưa thấy tín hiệu rõ ràng cho thấy lộ trình lãi suất sẽ bị bẻ lái ngay lập tức. Một chuyên gia được Reuters trích dẫn nhận định: “Thị trường đã quen với ồn ào xung quanh Fed và có thể lại bỏ qua, nhưng nếu áp lực tiếp diễn, đến một lúc nào đó, điều gì đó sẽ gãy”.
Tóm lại, thị trường đang đọc câu chuyện này theo hướng:
Ngắn hạn: tăng nhu cầu trú ẩn (vàng, một phần trái phiếu), giảm khẩu vị với USD và tài sản rủi ro Mỹ.
Trung hạn: chờ xem liệu đây là “đòn cảnh cáo” mang tính chính trị hay là khởi đầu cho sự xói mòn dài hạn trong tính độc lập của Fed.
Với nhà đầu tư Việt Nam, tin “chủ tịch Fed bị điều tra hình sự” đến đúng lúc vàng thế giới đã trong xu hướng tăng nhờ kỳ vọng Fed tiếp tục cắt giảm lãi suất và căng thẳng địa chính trị. Lần này, câu chuyện bổ sung thêm một lớp rủi ro mới: rủi ro chính trị đối với ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới.
Nếu đang nắm vàng:
Hiểu vì sao vàng tăng: không chỉ vì lo ngại lạm phát hay chiến sự, mà còn vì nhà đầu tư lo ngại thể chế – họ sợ rằng nếu Fed bị chính trị hóa, đồng USD có thể mất dần vị thế “tài sản an toàn tuyệt đối”, khiến vàng trở thành “bảo hiểm” thay thế.
Theo góc nhìn đầu tư vàng đầu năm 2026, nhà đầu tư không nhất thiết phải mua đuổi: lịch sử cho thấy mỗi khi có tin sốc, vàng thường có những nhịp “quá đà” rồi điều chỉnh kỹ thuật.
Quản trị tỷ trọng: với người Việt nắm vàng miếng SJC hoặc vàng nhẫn, điều quan trọng là tỷ trọng vàng trong tổng tài sản. Nếu đã nắm tỷ lệ cao, việc tận dụng sóng tin tức để cơ cấu lại theo hướng phân bổ đa dạng tài sản có thể hợp lý hơn là “ôm thêm” chỉ vì sợ lỡ nhịp
Với người nắm USD hoặc gửi tiết kiệm ngoại tệ, cần lưu ý: USD có thể biến động ngược chiều vàng trong ngắn hạn – như lần này, vàng lên đỉnh, USD Index lại giảm – nhưng hướng đi dài hạn vẫn gắn chặt với chênh lệch lãi suất, tăng trưởng và vị thế an toàn của đồng bạc xanh. Tin về Fed có thể tăng biến động, nhưng không tự động đồng nghĩa USD suy yếu lâu dài.
Đối với thị trường chứng khoán, câu hỏi không chỉ là lãi suất Fed có thay đổi hay không, mà là niềm tin vào luật chơi.
Nếu nhà đầu tư toàn cầu bắt đầu “đòi hỏi” mức bù rủi ro cao hơn cho tài sản Mỹ (vì lo Fed bị chính trị hóa), một phần dòng tiền có thể dịch chuyển sang thị trường khác – từ vàng, hàng hóa đến cổ phiếu các nước mới nổi. Việt Nam, với câu chuyện nâng hạng và tăng trưởng nội tại, về lý thuyết có thể hưởng lợi một phần.
Tuy nhiên, lợi ích đó đi kèm rủi ro: nếu biến động quá mạnh ở Mỹ làm tâm lý chung “risk-off” (ngại rủi ro), tài sản tại thị trường mới nổi – trong đó có Việt Nam – cũng có thể bị bán bớt để thu tiền mặt.
Đối với người đầu tư chứng khoán Việt Nam, chứng chỉ quỹ hay cổ phiếu Mỹ, có thể lưu ý vài điểm khung:
1. Đừng “all-in” theo tin nóng
Tin “chủ tịch Fed bị điều tra hình sự” có thể tạo ra một – hai phiên biến động mạnh, nhưng rất hiếm khi là lý do duy nhất quyết định xu hướng cả năm. Việc mua bán toàn bộ danh mục chỉ dựa vào một sự kiện có rủi ro cao.
2. Theo dõi lộ trình lãi suất, không chỉ drama chính trị
Cuộc họp Fed cuối tháng 1, báo cáo chỉ số giá tiêu dùng sắp công bố, cùng với các tuyên bố tiếp theo của Powell và Nhà Trắng mới là những mảnh ghép quyết định lộ trình lãi suất. Nếu Fed vẫn giữ được quyền tự chủ trong quyết định, tác động lên kinh tế thực có thể hạn chế hơn lo ngại ban đầu.
3. Đa dạng hóa và phòng thủ hợp lý
Nhà đầu tư dài hạn có thể giữ chiến lược phân bổ giữa cổ phiếu – trái phiếu – vàng/tiền mặt tùy khẩu vị rủi ro.
Ví dụ: tăng nhẹ tỷ trọng tài sản trú ẩn (vàng, trái phiếu chất lượng) trong lúc chờ thêm thông tin, nhưng tránh đảo danh mục 100%.
Với người đầu tư vào chứng chỉ quỹ cổ phiếu Mỹ, cần chuẩn bị tâm lý cho biên độ dao động lớn hơn và theo sát các báo cáo cập nhật của quỹ.
Thứ nhất, sự kiện “chủ tịch Fed bị điều tra hình sự” cho thấy mối quan hệ quyền lực giữa Nhà Trắng và Fed đang bước sang giai đoạn đối đầu công khai, nơi pháp lý được sử dụng như một công cụ gây áp lực. Dù chưa có cáo trạng, việc các công tố viên liên bang điều tra một Chủ tịch Fed đương nhiệm là điều chưa từng có tiền lệ trong nhiều thập kỷ.
Thứ hai, về dài hạn, rủi ro lớn nhất không chỉ nằm ở số phận cá nhân Jerome Powell, mà ở chỗ thị trường có còn tin rằng Fed đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu và mô hình kinh tế hay không. Một khi nhà đầu tư bắt đầu gắn thêm “phí rủi ro thể chế” vào USD, trái phiếu và cổ phiếu Mỹ, cấu trúc chi phí vốn toàn cầu có thể thay đổi – từ lợi suất trái phiếu đến định giá thị trường chứng khoán khắp nơi.
Thứ ba, với nhà đầu tư cá nhân – đặc biệt tại Việt Nam – bài học rút ra là:
Tin tức chính trị – dù ở Mỹ hay bất kỳ đâu – có thể tạo ra những cú sốc ngắn hạn rất mạnh lên giá tài sản.
Tuy nhiên, lợi nhuận bền vững vẫn đến từ việc hiểu cơ bản (fundamental), quản lý rủi ro và kỷ luật danh mục, thay vì chạy theo từng “drama” thời sự.
Giữ một tỷ lệ hợp lý tài sản trú ẩn (vàng, tiền mặt), đa dạng hóa danh mục và theo dõi sát các mốc sự kiện như dữ liệu lạm phát, cuộc họp Fed, cũng quan trọng không kém việc đọc tin giật tít.
Trong thời gian tới, mọi con mắt sẽ đổ dồn vào ba câu hỏi:
DOJ có chính thức truy tố Chủ tịch Fed hay không, và nếu có thì với cáo buộc cụ thể nào?
Powell có tiếp tục giữ ghế cho đến hết nhiệm kỳ tháng 5-2026, hay rời ghế sớm trong bối cảnh tranh cãi chính trị leo thang?
Người kế nhiệm (nếu được ông Trump đề cử) có được thị trường tin tưởng là đủ độc lập để “nói không” với áp lực chính trị hay không?
Đối với độc giả Việt Nam, theo dõi câu chuyện “chủ tịch Fed bị điều tra hình sự” vì vậy không chỉ là tò mò chính trị Mỹ, mà là một phần quan trọng trong việc hiểu những cơn sóng ngầm sẽ đi qua vàng, USD, chứng khoán và túi tiền của chính mình.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không nhằm mục đích (và cũng không nên được coi là) lời khuyên về tài chính, đầu tư hay các lĩnh vực khác để bạn có thể dựa vào. Không có ý kiến nào trong tài liệu này được coi là khuyến nghị từ EBC hoặc tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hay chiến lược đầu tư cụ thể nào phù hợp với bất kỳ cá nhân nào.
