Đăng vào: 2026-09-03
Bốn phiên liên tiếp lập đáy lịch sử. Đồng peso Philippines đã mất 6,03% giá trị so với đồng USD kể từ tháng 12.
Lãi suất điều hành đang ở mức 5,00%, trong khi lạm phát tháng 7 là 6,2%. Khoảng cách giữa hai con số này giải thích nhiều hơn là bản thân các đợt tăng lãi suất.
Dầu mỏ là kênh tác động nhanh nhất. Giá dầu Brent gần 95 USD/thùng gần như ngay lập tức chuyển thành nhu cầu mua USD tại Manila.
Cán cân đối ngoại là yếu tố tác động chậm hơn. Thâm hụt tài khoản vãng lai quý I ở mức 4,8% GDP tạo ra nhu cầu USD mà không quyết định lãi suất nào có thể loại bỏ.
Chưa phải khủng hoảng. Dự trữ ngoại hối 103,32 tỷ USD vẫn đủ trang trải 6,7 tháng nhập khẩu, dù xu hướng đang đi sai chiều.
Điều có thể đảo chiều xu hướng là một danh sách điều kiện, không phải một dự báo. Bảy điều kiện được nêu ở phần cuối bài viết.
Đồng peso Philippines đã giảm xuống mức thấp kỷ lục 62,652 peso đổi 1 USD trên thị trường quốc tế vào ngày 2/9/2026. Tại thị trường trong nước, tỷ giá có lúc chạm đáy 62,69 trong phiên và chốt phiên ở mức yếu kỷ lục 62,565, đánh dấu phiên thứ tư liên tiếp đồng peso lập đáy lịch sử khi đóng cửa.
Đà giảm này diễn ra chỉ 6 ngày sau khi Ngân hàng Trung ương Philippines (BSP) nâng lãi suất điều hành lên 5,00%, đợt tăng thứ ba kể từ tháng 4. Lãi suất trong nước cao hơn vẫn chưa giúp ổn định tỷ giá.
Ba áp lực chính lý giải cho nghịch lý này: giá dầu thô gần 95 USD/thùng, cán cân đối ngoại liên tục kéo dòng USD ra khỏi đất nước, và lợi suất trái phiếu Mỹ gần mức cao nhất ba năm.
Năng lượng là nguyên nhân chính gây ra đà giảm này. Giá dầu Brent giao dịch quanh mức 94,86 USD/thùng vào ngày 2/9, tăng khoảng 13% chỉ trong một tháng, sau khi các cuộc không kích Mỹ-Iran tái diễn làm dấy lên lo ngại về nguồn cung quanh eo biển Hormuz.
Philippines nhập khẩu gần như toàn bộ lượng dầu thô tiêu thụ, nên mỗi lần giá dầu tăng đều trực tiếp làm tăng nhu cầu mua USD từ các nhà máy lọc dầu, nhà sản xuất điện và đơn vị phân phối nhiên liệu trong nước.
| Chỉ số | Số liệu mới nhất | Vì sao gây áp lực lên đồng peso |
|---|---|---|
| Tỷ giá đóng cửa USD/PHP, ngày 2/9 | 62,565 | Phiên thứ tư liên tiếp lập đáy kỷ lục |
| Lãi suất điều hành của BSP | 5,00% | Đợt tăng thứ ba kể từ tháng 4, tổng cộng 75 điểm cơ bản |
| Lạm phát toàn phần tháng 7 | 6,2% | Cao hơn lãi suất điều hành |
| Cán cân vãng lai quý I/2026 | -4,8% GDP | Nhu cầu USD mang tính cơ cấu |
| Dầu thô Brent | ~94,86 USD/thùng | Tăng khoảng 13% trong một tháng |
| Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm | 4,81% (trong phiên) | Cao nhất kể từ tháng 11/2023 |
Phía đồng USD cũng không hỗ trợ cho đồng peso. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm có lúc chạm 4,814% trong phiên ngày 2/9, mức cao nhất kể từ tháng 11/2023, trước khi hạ nhiệt về quanh 4,79%.
Thị trường hợp đồng tương lai hiện định giá khoảng 70% khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản tại cuộc họp ngày 15 đến 16/9, tăng mạnh so với mức khoảng 37% một tuần trước đó. Lợi suất Mỹ cao hơn thu hẹp lợi thế lãi suất tương đối của đồng peso và kéo dòng vốn về phía tài sản USD.
Các thị trường mới nổi châu Á nhìn chung đều chịu áp lực, nhưng trái phiếu Philippines chịu thiệt hại nặng hơn. Theo dữ liệu tổng hợp của LSEG, trái phiếu chuẩn kỳ hạn 10 năm của Philippines đã giảm khoảng 23,6% về giá trong năm nay. Đồng peso hiện đã mất 6,03% giá trị so với USD kể từ mức đóng cửa 58,79 vào ngày 29/12/2025.
Việc tăng lãi suất điều hành không tự động nâng đỡ tỷ giá. Điều nhà đầu tư thực sự định giá là mức lợi suất thực còn lại sau lạm phát, lộ trình chính sách dự kiến của cả hai bên trong cặp tỷ giá, và lượng peso mà nền kinh tế phải bán ra để chi trả cho nhập khẩu.
Xét về yếu tố đầu tiên, các con số không mấy khả quan. Lãi suất điều hành hiện ở mức 5,00%, trong khi lạm phát toàn phần tháng 7 là 6,2% và lạm phát lõi là 4,2%. Thị trường định giá theo kỳ vọng lạm phát chứ không phải lạm phát thực tế, nhưng triển vọng phía trước cũng không mang lại nhiều an ủi.
Chính dự báo của BSP cho thấy lạm phát năm 2026 sẽ ở mức 6,1% và năm 2027 là 5,4%, đều cao hơn mục tiêu 2% đến 4%. Các nhà phân tích của Maybank đã chỉ ra chính sự kết hợp giữa lãi suất thực thấp và vị thế đối ngoại bất lợi này khi lý giải diễn biến kém tích cực của đồng peso.
Định hướng chính sách càng khiến vấn đề thêm phức tạp. Đợt tăng lãi suất ngày 27/8 bị thị trường nhìn nhận là mang tính ôn hòa sau khi Thống đốc Eli Remolona cho biết ông hy vọng sẽ không cần thắt chặt thêm, ngay cả khi kỳ vọng lãi suất của Mỹ đang di chuyển theo chiều ngược lại. Một đợt tăng lãi suất đi kèm tín hiệu chu kỳ thắt chặt sắp kết thúc chỉ mang lại sức hấp dẫn hạn chế đối với chiến lược chênh lệch lãi suất (carry trade).
Ngân hàng trung ương đã có sự hiện diện trên thị trường. BSP can thiệp để xử lý các diễn biến hỗn loạn và làm dịu biến động cực đoan, chứ không nhằm bảo vệ một mức tỷ giá cụ thể. Ông Remolona đã thẳng thắn chỉ rõ giới hạn này: BSP có thể làm chậm đà giảm của đồng peso, nhưng không thể cố định tỷ giá mà không phải sử dụng đến dự trữ ngoại hối.
Cơ chế truyền dẫn diễn ra khá trực tiếp. Giá dầu thô tăng làm tăng hóa đơn nhập khẩu. Các nhà nhập khẩu khi đó cần nhiều USD hơn để thanh toán cho cùng một khối lượng hàng hóa, qua đó tạo thêm nhu cầu ổn định và không nhạy cảm với giá đối với đồng USD trên thị trường giao ngay trong nước.
Nhu cầu này làm mở rộng thâm hụt cán cân thương mại hàng hóa, yếu tố kéo giảm lớn nhất đối với cán cân vãng lai. Philippines ghi nhận thâm hụt tài khoản vãng lai tương đương 4,8% GDP trong quý I/2026, trong khi cán cân thanh toán quay lại trạng thái thâm hụt 1,47 tỷ USD trong tháng 7 khi dòng vốn chảy ra liên quan đến nhập khẩu và các khoản trả nợ nước ngoài nối lại.
Đồng peso yếu hơn sau đó lại làm tăng chi phí trong nước đối với chính lượng năng lượng nhập khẩu đó. Nhiên liệu tác động vào chi phí vận tải, điện và phân phối thực phẩm, đó là lý do vì sao lạm phát nhóm giao thông vẫn ở mức 11,9% trong tháng 7 sau ba tháng liên tiếp giảm tốc.
Lạm phát nhập khẩu càng củng cố lý do cho việc thắt chặt thêm, điều này gây áp lực lên tăng trưởng và, như diễn biến hiện tại cho thấy, không hề đảm bảo sẽ hỗ trợ được tỷ giá.
Một tỷ giá danh nghĩa lập kỷ lục tự nó không đồng nghĩa với khủng hoảng tiền tệ. Đồng peso là đồng tiền thả nổi. Không có mức tỷ giá cố định nào để bị phá vỡ, và BSP cũng không công bố cam kết bảo vệ một mức cụ thể nào. Tình trạng khủng hoảng thực sự sẽ thể hiện qua việc mất khả năng thanh toán các nghĩa vụ nợ nước ngoài, chứ không phải qua một chuỗi phiên lập đáy kỷ lục.
Các bộ đệm phòng thủ vẫn còn nguyên vẹn. Tổng dự trữ ngoại hối đạt 103,32 tỷ USD vào cuối tháng 7, đủ trang trải 6,7 tháng nhập khẩu và gấp khoảng 3,7 lần nợ nước ngoài ngắn hạn tính theo kỳ hạn còn lại. Kiều hối cá nhân đạt 19,12 tỷ USD trong nửa đầu năm, tăng 2,4% so với cùng kỳ năm trước, cùng với nguồn thu ổn định từ dịch vụ thuê ngoài quy trình kinh doanh (BPO) và du lịch.
Điều đáng lưu ý là xu hướng đang di chuyển theo chiều nào. Dự trữ ngoại hối đang ở mức thấp nhất trong 18 tháng, tăng trưởng kiều hối từ Mỹ và Trung Đông khá khiêm tốn hoặc đang có dấu hiệu chậm lại, còn thâm hụt tài khoản vãng lai đang mở rộng thay vì thu hẹp. Áp lực đang tích tụ dần. Tuy nhiên, khả năng huy động vốn vẫn chưa bị đặt dấu hỏi.
Điểm đảo chiều phụ thuộc vào một tập hợp các điều kiện, chứ không phải một mức giá cụ thể. Những yếu tố cần theo dõi gồm:
Giá dầu hạ nhiệt bền vững, chứ không chỉ là một phiên điều chỉnh đơn lẻ, giúp giảm hóa đơn nhập khẩu hàng tháng
Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ hạ nhiệt hoặc Fed phát tín hiệu ôn hòa hơn sau cuộc họp tháng 9
Đồng USD suy yếu trên diện rộng so với các đồng tiền châu Á, giúp giảm áp lực trên toàn khu vực
Lạm phát CPI của Philippines tiếp tục giảm tốc, với số liệu tháng 8 dự kiến công bố vào ngày 4/9
Cán cân thanh toán và dữ liệu dự trữ ngoại hối hàng tháng cải thiện
BSP thắt chặt thêm, hoặc đưa ra định hướng rõ ràng hơn rằng chu kỳ thắt chặt chưa kết thúc
Có bằng chứng cho thấy các biện pháp can thiệp đang kiểm soát được các diễn biến hỗn loạn, chứ không chỉ đơn thuần làm chậm xu hướng giảm
Giới dự báo không cho rằng đồng peso sẽ sụp đổ. MUFG đã điều chỉnh dự báo tỷ giá USD/PHP về quanh mức 62,20 cho quý III và 62,00 cho quý IV, giảm dần về 61,00 trong nửa đầu năm 2027, dựa trên giả định BSP sẽ tăng lãi suất thêm một lần nữa và thâm hụt thương mại sẽ dần thu hẹp.
Ông John Paolo Rivera, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại PIDS, cho rằng mức 63 có thể là ngưỡng thử thách gần nhất, đồng thời lưu ý đây là ngưỡng tâm lý chứ không phải mức kích hoạt chính sách.
Ở thời điểm hiện tại, khó khăn của đồng peso vượt ra ngoài phạm vi lãi suất. Chừng nào giá dầu chưa ổn định và cán cân đối ngoại chưa cải thiện, gánh nặng ổn định tỷ giá vẫn phụ thuộc vào những yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của BSP.
Giá dầu tăng cao, thâm hụt tài khoản vãng lai ngày càng mở rộng, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ ở mức cao và lạm phát vượt lãi suất điều hành đã cùng nhau bào mòn lợi suất thực của đồng peso.
Thị trường giao ngay quốc tế đã chạm mức kỷ lục 62,652 peso đổi 1 USD vào ngày 2/9/2026. Trên thị trường trong nước, đồng peso có lúc giảm xuống 62,69 và chốt phiên ở mức yếu kỷ lục 62,565 trong cùng ngày.
Có, nhưng chỉ khi lợi suất thực tạo ra đủ sức cạnh tranh với tài sản USD và thâm hụt đối ngoại được thu hẹp. Ba đợt tăng lãi suất kể từ tháng 4 tự bản thân chúng vẫn chưa đủ.
