Đăng vào: 2026-08-11
Cập nhật vào: 2026-08-11
Việt Nam muốn đưa chênh lệch giá vàng trong nước về sát mức 1-2% so với giá thế giới, nhưng một sàn giao dịch mới không thể tự tạo ra lượng vàng cần thiết để thu hẹp khoảng cách đó. Cuộc thanh tra ngày 8/8 đã đưa vấn đề này trở lại tâm điểm chú ý, kêu gọi xây dựng lộ trình thành lập sàn giao dịch vàng trong nước, đi kèm với việc siết chặt kiểm soát nguồn cung, tình trạng đầu cơ tích trữ và hành vi thao túng giá.
Nếu vàng vẫn khan hiếm trong khi giá trong nước cao hơn giá thế giới, mức chênh lệch giá này có thể vẫn tồn tại ngay cả sau khi sàn giao dịch đi vào hoạt động.
Việt Nam muốn đưa chênh lệch giá vàng trong nước và giá thế giới về gần mức 1-2%, sau khi mức chênh lệch này từng vượt 10% vào một số thời điểm trong năm 2025, khiến việc duy trì mức chênh lệch thấp một cách bền vững trở thành phép thử trọng tâm của các cải cách được đề xuất.
Nghị định 232 đã chấm dứt tình trạng độc quyền sản xuất vàng miếng của Nhà nước từ ngày 10/10/2025, trong khi hoạt động nhập khẩu vàng vẫn chịu sự kiểm soát về hạn mức và cấp phép của Ngân hàng Nhà nước.
Nhu cầu vàng miếng và vàng xu tại Việt Nam giảm xuống 6,5 tấn trong quý II/2026, giảm 31% so với cùng kỳ năm trước, dù tình trạng hạn chế nguồn cung vẫn là mối lo ngại trọng tâm của thị trường.
Sàn giao dịch được đề xuất sẽ khởi đầu với vàng vật chất trước khi mở rộng sang các sản phẩm tài chính, tạo ra một cơ chế xác lập giá tập trung mà Việt Nam hiện chưa có.
Giá vàng tại Việt Nam có thể cao hơn giá thế giới vì thị trường trong nước cộng thêm một mức chênh lệch (premium) vào giá tham chiếu quốc tế. Hiện tượng chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới xuất hiện do vàng thế giới được niêm yết theo USD/ounce (troy ounce), trong khi Việt Nam thường định giá vàng vật chất theo đồng/lượng, với 1 lượng tương đương 37,5 gram. Các yếu tố như điều kiện cung trong nước, sự khác biệt về sản phẩm, chi phí gia công và biên độ chênh lệch giá mua bán của các nhà kinh doanh vàng có thể đẩy giá trong nước lên cao hơn mức giá quy đổi từ giá thế giới.
Số liệu từ Cục Thống kê cho thấy chỉ số giá vàng của Việt Nam bình quân 7 tháng đầu năm 2026 tăng 51,86% so với cùng kỳ năm trước, trong khi chỉ số giá USD chỉ tăng 1,55%. Riêng yếu tố mất giá tiền tệ không thể giải thích vì sao giá vàng Việt Nam lại tăng nhanh hơn nhiều như vậy.
Việc so sánh bắt đầu bằng cách quy đổi giá vàng quốc tế sang cùng đơn vị tiền tệ và đơn vị khối lượng được sử dụng tại Việt Nam.
Giá quy đổi theo giá thế giới (VND/lượng) = XAU/USD × USD/VND × (37,5 ÷ 31,1035)
Mức chênh lệch giá trong nước sau đó có thể được biểu diễn như sau:
Chênh lệch giá vàng (%) = (giá vàng Việt Nam − giá quy đổi theo giá thế giới) ÷ giá quy đổi theo giá thế giới × 100
Nếu vàng Việt Nam có thể so sánh được đang giao dịch ở mức 105 triệu đồng/lượng, trong khi giá quy đổi theo giá thế giới là 100 triệu đồng, thì mức chênh lệch là 5%. Để so sánh chính xác, cần sử dụng cùng thời điểm chốt giá, cùng tỷ giá, cùng độ tinh khiết và cùng cơ sở tính giá, thay vì lấy các mức giá niêm yết ở những thời điểm khác nhau trong phiên giao dịch.
Một sàn giao dịch quốc gia sẽ tập hợp các lệnh mua và bán vào một thị trường được quản lý thống nhất, giúp Việt Nam có được mức giá tham chiếu rõ ràng hơn so với hệ thống hiện nay, vốn chủ yếu dựa trên báo giá riêng lẻ của từng nhà kinh doanh vàng và giá theo từng loại sản phẩm. Việc tiêu chuẩn hóa vàng, tập trung lưu ký, kiểm định và thanh toán cũng có thể giúp giá cả và giao dịch dễ so sánh hơn trên toàn thị trường.
Việt Nam đang xem xét ba mô hình chính: thành lập một sàn giao dịch vàng quốc gia riêng biệt, giao dịch vàng thông qua sàn giao dịch hàng hóa, hoặc một nền tảng gắn với trung tâm tài chính quốc tế của quốc gia. Kế hoạch triển khai được đề xuất sẽ bắt đầu với vàng vật chất, sau đó mở rộng sang các sản phẩm tài chính, bao gồm các quỹ ETF vàng và các sản phẩm phái sinh.
Nghị định 232 đã chấm dứt tình trạng độc quyền sản xuất vàng miếng của Nhà nước, cho phép các ngân hàng và doanh nghiệp đủ điều kiện xin cấp phép sản xuất. Tuy nhiên, hoạt động nhập khẩu vàng vẫn được kiểm soát thông qua hạn mức hàng năm và giấy phép riêng lẻ do Ngân hàng Nhà nước cấp, vì vậy việc có thêm nhiều đơn vị sản xuất không đồng nghĩa với việc có thêm vàng nguyên liệu chảy vào thị trường.
Các cải cách đang được thảo luận không tác động đến mức chênh lệch giá theo cùng một cách.
| Cải cách | Tác động chính | Tác động đến chênh lệch giá |
|---|---|---|
| Sàn giao dịch tập trung | Giá cả rõ ràng hơn | Gián tiếp |
| Tiêu chuẩn hóa vàng | Dễ so sánh hơn | Gián tiếp |
| Lưu ký tập trung | Giảm ma sát giao dịch | Gián tiếp |
| Nhập khẩu linh hoạt hơn | Tăng nguồn cung vật chất | Trực tiếp |
| Quỹ vàng trong tương lai | Giảm nhu cầu vàng vật chất | Có thể |
Nguồn cung linh hoạt hơn có mối liên hệ trực tiếp và rõ ràng nhất với mức chênh lệch giá, vì lượng vàng bổ sung có thể được nhập về khi giá trong nước tăng đủ cao so với giá quốc tế.
Nhu cầu vàng miếng và vàng xu tại Việt Nam giảm từ khoảng 9,5 tấn xuống còn 6,5 tấn trong quý II/2026, tương ứng mức giảm 31% so với cùng kỳ năm trước. Cuộc thanh tra tháng 8 vẫn chỉ ra tình trạng thiếu hụt nguồn cung và việc không cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu trong giai đoạn 2023-2025 là những vấn đề mang tính cấu trúc của thị trường. Riêng việc nhu cầu suy yếu không đủ để xóa bỏ các điều kiện dẫn đến khoảng cách giá lớn trong nước.
Chính phủ từng báo cáo rằng chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới đã giảm xuống còn khoảng 1-2% vào một số thời điểm hồi đầu tháng 4/2025. Tuy nhiên, sự cải thiện này không kéo dài. Chênh lệch sau đó nới rộng trở lại, vượt 10%, trước khi Chính phủ tiếp tục thúc đẩy các cải cách và bổ sung nguồn cung.
Diễn biến trong quá khứ này cho thấy cần nhìn nhận mục tiêu 1-2% một cách khác. Việt Nam đã từng chứng minh rằng việc thu hẹp chênh lệch giá trong thời gian ngắn là điều có thể làm được. Vấn đề chưa được giải quyết không phải là đạt được con số đó một lần, mà là duy trì được sự ổn định.
Để duy trì mức chênh lệch giá gần 1-2%, sàn giao dịch được đề xuất cần kết hợp cơ chế xác lập giá minh bạch với một cấu trúc thị trường có khả năng phản ứng khi giá vàng Việt Nam vượt quá xa so với giá thế giới. Khung pháp lý cuối cùng sẽ cần các quy định rõ ràng về loại vàng đủ điều kiện giao dịch, quyền tiếp cận thị trường, lưu ký, kiểm định và thanh toán, để các sản phẩm có thể so sánh được giao dịch trên cùng một cơ sở thống nhất.
Chính sách nhập khẩu sẽ quyết định cấu trúc này có thể đi xa đến đâu. Nghị định 232 đã mở cửa hoạt động sản xuất và nhập khẩu vàng nguyên liệu cho các doanh nghiệp đủ điều kiện theo hình thức cấp phép, chứ không phải tiếp cận không hạn chế.
Nếu nguồn cung được cấp phép có thể tăng lên khi mức chênh lệch nới rộng, lượng vàng bổ sung có thể tạo áp lực kéo giá trong nước về gần hơn với giá quốc tế. Nếu nguồn cung vẫn bị siết chặt, sàn giao dịch có thể mang lại mức giá rõ ràng hơn nhưng chưa chắc giúp thu hẹp khoảng cách giá một cách bền vững.
Chưa có mốc thời gian ra mắt chính thức nào được xác nhận. Chính phủ đã chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước xúc tiến dự án này, trong khi mô hình cuối cùng, quy định về quyền tiếp cận và lịch trình triển khai vẫn chưa được ấn định.
Không chắc chắn. Tác động đối với vàng SJC sẽ phụ thuộc vào quy định cuối cùng của sàn giao dịch, loại sản phẩm nào được phép giao dịch và liệu vàng vật chất có trở nên dễ tiếp cận hơn hay không.
Không. Đề xuất hiện tại bắt đầu với vàng vật chất được tiêu chuẩn hóa cùng cơ chế lưu ký và giám sát chặt chẽ hơn, thay vì tái lập mô hình giao dịch vàng qua tài khoản có sử dụng đòn bẩy mà cơ quan quản lý đã đóng cửa trước đây.
Điều này chưa được xác nhận. Quyền tiếp cận trực tiếp, yêu cầu về tài khoản và quy định tham gia vẫn chưa được hoàn thiện.
Quy đổi giá vàng thế giới sang đồng/lượng, sau đó tính theo công thức (giá vàng Việt Nam − giá quy đổi theo giá thế giới) ÷ giá quy đổi theo giá thế giới × 100. Cần sử dụng cùng thời điểm chốt giá, cùng tỷ giá, cùng đơn vị khối lượng và cùng độ tinh khiết cho cả hai mức giá.
Quy định mới về sàn giao dịch hàng hóa theo Nghị định 302 của Việt Nam sẽ có hiệu lực từ ngày 15/9/2026, và mô hình sàn giao dịch hàng hóa vẫn là một trong ba cấu trúc đang được xem xét cho vàng. Đây không phải là ngày ra mắt sàn giao dịch vàng.
Chừng nào khung pháp lý cuối cùng cho thị trường vàng chưa xác định rõ cách thức giao dịch, thanh toán và nguồn cung vật chất phối hợp với nhau, con số 1-2% vẫn chỉ là mục tiêu chính sách, chứ chưa phải là kết quả thực tế của sàn giao dịch.
