Đăng vào: 2026-03-23
Thị trường năng lượng toàn cầu thực sự bùng lên trong phiên thứ Hai. Trong một diễn biến gây chấn động từ Phố Wall cho đến các trạm xăng địa phương, hợp đồng tương lai giá dầu thô WTI cuối cùng đã vượt ngưỡng $100/thùng. Đây là cột mốc đầy u ám mà nhiều người từng hy vọng sẽ không phải chứng kiến thêm một lần nào nữa, nhưng thực tế khắc nghiệt của căng thẳng địa chính trị đã đẩy giá trở lại vùng mà thị trường đã nhiều năm chưa chạm tới. Tính đến sáng ngày 23 tháng 3 năm 2026, West Texas Intermediate đang biến động rất mạnh, dao động trong khoảng từ $98.92 đến $101.02.
Đây không đơn thuần là một biến động thị trường nhỏ. Chúng ta đang chứng kiến mức tăng giá lên tới 50% kể từ đầu năm. Nguyên nhân là gì? Một cuộc chơi rủi ro cực độ. Sau nhiều tháng căng thẳng âm ỉ, chính quyền Hoa Kỳ đã đưa ra tối hậu thư 48 giờ với thông điệp hết sức cứng rắn: Tehran phải chấm dứt ngay việc phong tỏa Eo biển Hormuz, nếu không sẽ phải đối mặt với các đòn tấn công mang tính “xóa sổ”. Khi hạn chót này sẽ kết thúc vào tối nay, giới giao dịch thực chất đang đặt cược xem liệu chỉ trong vài giờ tới, khu vực này có thể trượt vào một cuộc chiến quy mô lớn hay không.
Yếu tố cốt lõi đang đẩy đợt bùng nổ hiện tại của giá dầu thô WTI chính là việc Eo biển Hormuz gần như bị đóng hoàn toàn. Khó có thể nói hết mức độ nghiêm trọng của vấn đề này khi WTI liên tục ghi nhận các nhịp tăng sốc do rủi ro tại Hormuz trong tháng 3/2026. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đánh giá đây là cú gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử hiện đại, vượt xa các cú sốc dầu mỏ của thập niên 1970 và thậm chí cả tình trạng hỗn loạn sau cuộc xâm lược Ukraine năm 2022.
Hiện tại, khoảng 20% nguồn cung dầu của thế giới đang bị mắc kẹt phía sau một bức tường gồm tàu chiến và thủy lôi trên biển. Những con số từ khu vực này thực sự gây choáng váng:
11 triệu thùng mỗi ngày (bpd) hiện либо đã ngừng hoàn toàn, hoặc buộc phải chuyển hướng sang các hành trình vận chuyển dài hơn rất nhiều và cực kỳ tốn kém, vòng qua Mũi Hảo Vọng.
Các nhà sản xuất như Ả Rập Xê-út và UAE đã buộc phải siết sản lượng khoảng 10 triệu bpd vì kho chứa đã đầy, trong khi họ không còn cách nào để xuất khẩu.
Nguồn cung toàn cầu được dự báo sẽ giảm 8 triệu bpd chỉ riêng trong tháng Ba.
Đây không chỉ là một trục trặc nhỏ trong nguồn cung, mà là sự tê liệt toàn diện của các mạch máu năng lượng toàn cầu. Nếu các khẩu pháo tại Eo biển không im tiếng, thì mức $100 có thể sẽ còn bị xem là rẻ vào tuần tới.
Mức biến động dữ dội của giá dầu thô WTI hiện nay thực sự khiến thị trường nghẹt thở khi theo dõi. Sau một cuối tuần mà các nỗ lực ngoại giao không mang lại kết quả, thị trường đã phản ứng mạnh trước những cảnh báo về khả năng tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng.
Tehran cũng không hề lùi bước. Phía này đáp trả bằng những lời đe dọa tấn công vào các tài sản của Hoa Kỳ và Israel trên khắp khu vực, từ các nhà máy khử mặn cho đến các trung tâm công nghệ khu vực. Mối đe dọa “hạ tầng đổi hạ tầng” này đã bổ sung thêm một tầng rủi ro rất lớn vượt xa phạm vi dầu mỏ, đẩy toàn bộ sự ổn định kinh tế của Trung Đông vào thế mong manh.
Những dữ kiện cứng đang thúc đẩy đợt tăng lần này gồm:
Thuế nỗi sợ: Các chuyên gia ước tính ít nhất $25 đến $30 trong mức giá hiện tại thực chất là một “phí chiến tranh”, phản ánh hoàn toàn rủi ro xung đột bùng phát.
Bào mòn dự trữ: Mặc dù giá dầu thô đã có thời điểm hạ nhiệt sau các tín hiệu xả kho khi IEA nỗ lực tung ra 400 million barrels từ kho dự trữ khẩn cấp, thị trường vẫn hoài nghi liệu lượng này có thể bù đắp được một khoảng thiếu hụt kéo dài hay không khi rủi ro Hormuz vẫn chưa hề giảm sút.
Giới hạn sản xuất: Dù Hoa Kỳ và Guyana đang khai thác ở mức kỷ lục, họ vẫn không có “công suất linh hoạt” để ngay lập tức thay thế hàng triệu thùng bị mất từ khu vực vùng Vịnh.
Tác động từ đợt tăng giá dầu thô WTI lần này đang lan đi rất nhanh. Tại Hoa Kỳ, giá xăng trung bình đã tăng lên $3.34/gallon, còn tại Bờ Tây, người dân đang chứng kiến mức giá vượt qua ngưỡng $5.00. Đồng thời, tại thị trường Việt Nam, việc giá dầu thế giới vượt 100 USD/thùng cũng đã khiến giá xăng RON95 trong nước đồng loạt tăng trở lại, tạo thêm sức ép đáng kể lên lạm phát và chi phí sinh hoạt.
Tuy nhiên, một nguyên lý kinh tế cơ bản đang bắt đầu phát huy tác dụng: cầu sẽ giảm khi giá tăng. Khi giá bị đẩy lên quá cao, mức tiêu thụ tự nhiên sẽ hạ nhiệt vì người tiêu dùng đơn giản là không thể gánh nổi. IEA đã hạ dự báo tăng trưởng nhu cầu toàn cầu năm 2026 xuống còn 210.000 bpd, với lý do là mức sụt giảm rõ rệt trong tiêu thụ nhiên liệu hàng không và đà chững lại của hoạt động sản xuất tại các quốc gia nhập khẩu dầu.
Xét trên phương diện lịch sử, việc giá duy trì trên $100 trong thời gian dài thường kéo theo sự co hẹp đáng kể trong GDP của các nền kinh tế nhập khẩu lớn tại châu Á và châu Âu. Nếu WTI tiếp tục trụ ở vùng giá này trong suốt quý II, viễn cảnh nền kinh tế toàn cầu rơi vào vòng xoáy thu hẹp kéo dài sẽ không còn dừng ở mức khả năng, mà sẽ tiến rất gần tới mức gần như chắc chắn.
Ngay lúc này, chúng ta đang đứng trước một ngã rẽ có thể định hình phần còn lại của năm 2026. Xét về mặt kỹ thuật, giá dầu thô WTI hiện đang đối mặt với mốc $105 như một rào cản kỹ thuật mạnh mẽ ngáng đường phe mua. Nếu thời hạn 48 giờ kết thúc trong đêm nay mà vẫn không có bước đột phá nào, đà tăng hoàn toàn có thể xuyên thủng khu vực này và đẩy giá lên $115 ngay trong sáng thứ Sáu.
Ở chiều ngược lại, chỉ cần một thỏa thuận hòa bình được công bố, thị trường hoàn toàn có thể chứng kiến một đợt bán tháo dữ dội. Các yếu tố cơ bản nền tảng, nếu loại chiến tranh ra khỏi phương trình, thực ra cho thấy nguồn cung dầu vẫn rất dồi dào. Nếu không có xung đột, giá có thể sẽ nhanh chóng lao trở lại vùng $70 gần như ngay lập tức.
Trong lúc này, cả thế giới đang nín thở chờ đợi. Mỗi cent tăng thêm trên giá một thùng dầu lại là thêm một tín hiệu cho thấy thế giới đang nghiêng gần hơn về phía xung đột, và từ Wall Street cho đến các trạm xăng địa phương, tất cả đều đang dõi theo xem liệu ngoại giao có thể kéo chúng ta rời khỏi bờ vực hay không.
Miễn trừ trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không phải là, cũng không nên được hiểu là, lời khuyên tài chính, đầu tư hay bất kỳ hình thức tư vấn nào khác mà bạn có thể dựa vào. Không có quan điểm nào được nêu trong tài liệu này cấu thành khuyến nghị của EBC hoặc của tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hay chiến lược đầu tư cụ thể nào là phù hợp với bất kỳ cá nhân nào.
