Đăng vào: 2026-07-13
Cập nhật vào: 2026-07-13
Vàng vừa phát đi một tín hiệu tưởng như nghịch lý: căng thẳng tại Vịnh Ba Tư leo thang, dầu Brent tăng hơn 4%, chứng khoán châu Á suy yếu, nhưng giá vàng giao ngay vẫn giảm khoảng 1,1% xuống gần $4.076/ounce trong phiên 13/7/2026. Phản ứng này không phủ nhận vai trò trú ẩn của vàng. Nó cho thấy nhu cầu tiền mặt, lợi suất trái phiếu và sức mạnh của US Dollar có thể lấn át nhu cầu phòng thủ địa chính trị trong giai đoạn đầu của một cú sốc.
Giá vàng bằng US Dollar phản ánh đồng thời giá trị của kim loại và giá trị của đồng tiền định giá. Khi phân tích biểu đồ tỷ giá XAU/USD, chúng ta thấy rằng khi dầu tăng làm kỳ vọng lạm phát, lợi suất và US Dollar cùng đi lên, “mẫu số” tăng đủ nhanh để kéo vàng xuống. Đây là lý do vàng đôi khi bị bán trong căng thẳng thanh khoản trước khi phục hồi theo xu hướng dài hạn.
Vàng chịu áp lực từ US Dollar, lợi suất thực và hoạt động giảm đòn bẩy, không phải sự sụp đổ của nhu cầu trú ẩn.
Cú sốc Hormuz truyền sang vàng chủ yếu qua dầu, lạm phát và kỳ vọng lãi suất.
BOJ đã nâng lãi suất lên khoảng 1,0%, nhưng yen vẫn yếu. Yen carry trade là rủi ro tiềm ẩn, chưa phải nguyên nhân duy nhất.
Trung Quốc đang tăng dự trữ vàng, mở rộng hạ tầng giao nhận và siết giao dịch bán lẻ có đòn bẩy.
| Động lực | Ngắn hạn | Dài hạn |
|---|---|---|
| Dầu, lạm phát | Gây áp lực qua lợi suất và US Dollar | Hỗ trợ nếu tăng trưởng yếu |
| BOJ tăng lãi suất | Kích hoạt giảm đòn bẩy | Thu hẹp vốn yen giá rẻ |
| Mua vàng chính thức | Hấp thụ nguồn cung | Củng cố dự trữ |
Eo biển Hormuz vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu và sản phẩm dầu tiêu thụ toàn cầu, cùng khoảng một phần năm thương mại LNG. Gián đoạn tại đây nhanh chóng trở thành cú sốc lạm phát. Dòng vốn mua US Dollar, còn lợi suất tăng do lo ngại chính sách tiền tệ phải chặt chẽ lâu hơn.
Chưa có bằng chứng các ngân hàng trung ương đồng loạt bán vàng để mua dầu. Trong quý I/2026, khu vực chính thức vẫn mua ròng khoảng 244 tấn. Một số quốc gia dùng vàng hoặc hoán đổi vàng để tạo thanh khoản, nhưng đó không phải làn sóng rời bỏ vàng.
Cơ chế hợp lý hơn là dầu tăng, lợi suất tăng, US Dollar mạnh lên và vị thế vàng có đòn bẩy bị thu hẹp. Vàng bị bán vì có thanh khoản cao. Khi nhu cầu tiền mặt giảm, cú sốc có thể hỗ trợ vàng nếu tăng trưởng yếu đi.
BOJ nâng lãi suất qua đêm mục tiêu lên khoảng 1,0% từ ngày 17/6/2026. Nhật Bản cũng chi khoảng ¥11.734,9 tỷ để can thiệp ngoại hối từ 28/4 đến 27/5. Đây là thay đổi quan trọng sau nhiều thập kỷ yen đóng vai trò nguồn vốn giá rẻ, làm thay đổi cấu trúc của chiến lược carry trade chênh lệch lãi suất trên thị trường tài chính toàn cầu.
Tuy nhiên, yen vẫn quanh 162 yen đổi $1 vào đầu tháng 7. Một đợt tháo gỡ carry trade điển hình thường đi kèm yen tăng mạnh do nhà đầu tư mua lại đồng tiền đã vay. Diễn biến hiện tại cho thấy áp lực chính vẫn là chênh lệch lợi suất và US Dollar, còn nguy cơ carry trade đang tích tụ.
Nếu yen bất ngờ tăng nhanh do can thiệp, chính sách hoặc dòng vốn hồi hương, các danh mục sử dụng đòn bẩy có thể phải bán cổ phiếu, tiền số, hàng hóa và vàng. Vàng khi đó bị bán vì dễ chuyển thành tiền mặt, không phải vì mất giá trị phòng thủ.
Dự trữ vàng chính thức của Trung Quốc tăng từ 74,19 triệu ounce vào tháng 1 lên 75,44 triệu ounce vào tháng 6/2026. Lượng mua theo tháng tăng từ khoảng 0,9 tấn trong tháng 2 lên gần 14,9 tấn trong tháng 6. Đây là tín hiệu đa dạng hóa dự trữ rõ ràng, nhưng chưa đủ để khẳng định sự quay trở lại của một chế độ bản vị vàng bảo chứng cho hệ thống tiền tệ sắp hình thành.
Song song với mua vàng, các ngân hàng Trung Quốc giảm rủi ro đầu cơ bán lẻ. Một số hợp đồng vàng và bạc hoãn giao được nâng ký quỹ từ 40% lên 120%. ICBC cũng thông báo dừng dịch vụ đại lý giao dịch kim loại quý cá nhân trên Sàn Vàng Thượng Hải từ cuối tháng 7. Đây là quá trình giảm đòn bẩy, không phải lệnh cấm sở hữu vàng.
Sàn Vàng Thượng Hải đã mở kho được chứng nhận tại Hồng Kông và kết nạp một đơn vị thanh toán bù trừ kim loại quý Hồng Kông làm thành viên quốc tế trong tháng 7/2026. Hạ tầng này mở rộng khả năng giao nhận và tăng vai trò của châu Á trong quá trình hình thành giá.
London vẫn là trung tâm thanh khoản cốt lõi. Hơn 90% giao dịch kim loại quý trên thị trường liên ngân hàng và OTC London được thanh toán qua tài khoản không phân bổ. Người nắm giữ có quyền đòi đối với tổ chức thanh toán thay vì sở hữu một thỏi vàng cụ thể. Cấu trúc này hiệu quả nhưng có rủi ro đối tác. Nó không chứng minh giá vàng là “giả”, mà cho thấy vàng vật chất và tín dụng vàng có hồ sơ rủi ro khác nhau.
Một xu hướng tăng bền vững cần lợi suất thực giảm, US Dollar suy yếu và lực mua khi điều chỉnh hấp thụ nguồn cung. Ngược lại, nếu dầu tăng kéo lạm phát cao hơn, lợi suất Mỹ duy trì ở vùng cao và yen tiếp tục yếu, vàng có thể còn biến động quanh $4.000.
Mốc $4.500 sẽ cho thấy lực mua chiến lược đã thắng áp lực thanh khoản. Vùng dưới $4.000 sẽ kiểm tra nhu cầu từ ngân hàng trung ương, ETF và người mua vật chất châu Á. Nửa đầu năm 2026, vàng từng vượt $5.500 rồi xuống dưới $4.000, cho thấy đây là quá trình tái định giá chế độ vĩ mô.
Chiến tranh có thể làm dầu, lạm phát, lợi suất và US Dollar tăng đồng thời. Trong ngắn hạn, các lực này làm tăng chi phí cơ hội nắm giữ vàng. Nhu cầu trú ẩn chiếm ưu thế khi rủi ro tăng trưởng hoặc niềm tin tiền tệ lớn hơn áp lực lợi suất.
Khi yen tăng và chi phí vay tại Nhật Bản cao hơn, nhà đầu tư phải đóng vị thế dùng vốn yen. Họ có thể bán vàng cùng các tài sản thanh khoản khác để mua lại yen và giảm nợ.
Chưa. London vẫn có mạng lưới thanh khoản và thanh toán lớn. Trung Quốc đang xây dựng một cực bổ sung dựa nhiều hơn vào nhu cầu châu Á và giao nhận vật chất. Kết quả phù hợp hơn là thị trường đa trung tâm.
Đợt giảm của vàng giữa khủng hoảng phản ánh cuộc cạnh tranh giữa nhu cầu US Dollar, quá trình bình thường hóa lãi suất tại Nhật Bản và sự dịch chuyển dự trữ vàng về phía châu Á. Trong bối cảnh nhiều biến động, nhiều nhà đầu tư băn khoăn có nên mua vàng để tích trữ ở thời điểm này hay không; thực tế vai trò trú ẩn của vàng chưa biến mất, nhưng hành vi giá ngắn hạn vẫn bị chi phối bởi thanh khoản và lợi suất.
Trật tự mới không hình thành bằng một khoảnh khắc sụp đổ của thị trường vàng giấy. Nó hình thành qua việc ngân hàng trung ương tăng tỷ trọng vàng, châu Á mở rộng kho và giao nhận, còn các định chế giảm đòn bẩy bán lẻ. Giá vàng có thể còn biến động mạnh, nhưng vai trò chiến lược của vàng trên bảng cân đối dự trữ đang được củng cố. \
