Đăng vào: 2026-05-04
Jerome Powell không hề dự báo thị trường chứng khoán sẽ sụp đổ. Ông cũng không khuyên nhà đầu tư phải bán ra. Thông điệp của ông cụ thể hơn và hữu ích hơn nhiều: cổ phiếu Mỹ đang đắt theo nhiều thước đo thông dụng, và một thị trường có định giá cao sẽ có ít dư địa chịu sai sót hơn khi lạm phát, giá dầu, lãi suất hoặc lợi nhuận doanh nghiệp gây thất vọng.
Điều này đặc biệt quan trọng ở thời điểm hiện nay, khi Fed vẫn đang phải xử lý lạm phát cao, giá năng lượng toàn cầu leo thang và sự bất định quanh thời điểm cắt giảm lãi suất trong tương lai. Tại cuộc họp ngày 29 tháng Tư năm 2026, Fed giữ nguyên phạm vi mục tiêu của lãi suất quỹ liên bang ở mức 3.5% đến 3.75% và cho biết lạm phát vẫn ở mức cao, một phần do giá năng lượng toàn cầu tăng. (1)
Kết luận thực tế là: nhận xét của Powell không phải tín hiệu bán ra. Đó là tín hiệu nhắc nhà đầu tư quản trị rủi ro.
Powell đưa ra nhận xét về thị trường chứng khoán sau bài phát biểu về triển vọng kinh tế ngày 23 tháng Chín năm 2025 tại Rhode Island. Trong phần hỏi đáp, ông nói Fed theo dõi các điều kiện tài chính trên phạm vi rộng, đồng thời bổ sung rằng “theo nhiều thước đo”, giá cổ phiếu đang “tương đối ở mức cao”. (2)
Sự phân biệt này rất quan trọng. Fed không có nhiệm vụ điều hành thước đo vốn hóa lớn hàng đầu của Mỹ. Nhiệm vụ của cơ quan này là tối đa hóa việc làm và duy trì ổn định giá cả.
Tuy nhiên, giá cổ phiếu, chênh lệch tín dụng, lợi suất trái phiếu Kho bạc và chi phí vay vốn đều có thể ảnh hưởng đến điều kiện tài chính, qua đó tác động đến chi tiêu, lạm phát và nền kinh tế rộng hơn.
Powell không nói rằng:
Cổ phiếu sẽ lao dốc.
Nhà đầu tư nên bán ra.
Một đợt điều chỉnh đang sắp xảy ra.
Fed sẽ tăng lãi suất vì cổ phiếu đang đắt.
Fed đang nhắm đến một mức cụ thể nào đó của chỉ số S&P 500.
Những tiêu đề biến nhận xét của Powell thành một “cảnh báo sụp đổ” là cách diễn giải quá mức. Cách hiểu chính xác hẹp hơn nhiều: định giá cao khiến thị trường dễ tổn thương hơn nếu bối cảnh kinh tế xấu đi.
Nhận xét của Powell về định giá trở nên quan trọng hơn trong năm 2026 vì bối cảnh vĩ mô đã kém thuận lợi hơn đối với cổ phiếu.
Thông cáo FOMC tháng Tư cho biết tình trạng sự gia tăng liên tục của mức giá chung vẫn ở mức cao, một phần phản ánh giá năng lượng toàn cầu tăng, và các quyết định chính sách trong tương lai sẽ phụ thuộc vào dữ liệu mới, triển vọng đang thay đổi và cán cân rủi ro. Điều đó có nghĩa là việc cắt giảm lãi suất không phải điều chắc chắn.
Năng lượng là một nguồn bất định lớn. Ngân hàng Thế giới cho biết chiến tranh tại Trung Đông đã tạo ra cú sốc nghiêm trọng đối với thị trường hàng hóa toàn cầu, dự báo giá năng lượng sẽ tăng mạnh trong năm 2026, đặc biệt khi giá dầu WTI vẫn neo trên mức 100 USD giữa những rủi ro tại eo biển Hormuz. Báo cáo cũng cho biết giá dầu thô Biển Bắc vào giữa tháng Tư vẫn cao hơn 50% so với đầu năm, ngay cả sau khi đã hạ nhiệt từ các đỉnh gần đây. (3)
Với cổ phiếu, định giá cao sẽ dễ được biện minh hơn khi lạm phát giảm, lãi suất đi xuống và lợi nhuận tăng. Ngược lại, mức định giá đó trở nên khó bảo vệ khi diễn biến thực tế cho thấy chứng khoán Mỹ thường chịu áp lực giảm mạnh mỗi khi giá dầu leo thang và Fed tiếp tục duy trì sức ép lãi suất.
Tính đến các mốc thời gian được nêu bên dưới, một số chỉ số định giá cho thấy cổ phiếu Mỹ đang giao dịch cao hơn đáng kể so với nhiều ngưỡng tham chiếu lịch sử. Các chỉ số này sử dụng những phương pháp khác nhau, vì vậy không nên xem chúng là các tín hiệu hoàn toàn giống nhau.
| Chỉ số | Giá trị gần đây | Tại sao nó quan trọng |
|---|---|---|
| Shiller CAPE | 39.29 cho tháng Hai năm 2026 | CAPE làm mượt lợi nhuận đã điều chỉnh theo lạm phát trong mười năm. Chỉ số này hữu ích hơn trong việc đánh giá kỳ vọng lợi suất dài hạn so với việc xác định thời điểm ngắn hạn. (4) |
| P/E dự phóng 12 tháng | 20.9 | FactSet cho biết con số này cao hơn mức trung bình 5 năm là 19.9 và mức trung bình 10 năm là 18.9. (5) |
| P/E lùi 12 tháng | 28.5 | FactSet cho biết con số này cao hơn mức trung bình 5 năm là 24.6 và mức trung bình 10 năm là 23.3. (5) |
| Zacks S&P 500 P/E | 28.38 vào ngày 1 tháng Năm năm 2026 | Một nguồn định giá lùi thứ hai cũng cho thấy con số tương tự, nằm trong vùng cao của khoảng 20. (6) |
Những con số này không chứng minh rằng cổ phiếu buộc phải giảm trong thời gian tới. Một thị trường đắt có thể duy trì trạng thái đắt trong thời gian dài. Nhưng chúng làm thu hẹp biên an toàn.
Giá cổ phiếu phản ánh lợi nhuận kỳ vọng trong tương lai. Khi lãi suất tăng, nhà đầu tư thường đòi hỏi mức sinh lời cao hơn để nắm giữ tài sản rủi ro. Điều này có thể làm giảm mức giá mà nhà đầu tư sẵn sàng trả cho mỗi đô la lợi nhuận.
Ví dụ, nếu một công ty kiếm được $10 lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu và nhà đầu tư trả mức 22 lần lợi nhuận, cổ phiếu sẽ giao dịch quanh $220. Nếu sau đó thị trường cho rằng mức 18 lần lợi nhuận là phù hợp hơn, cùng $10 lợi nhuận đó sẽ tương ứng với mức giá $180.
Lợi nhuận của công ty không thay đổi. Bội số định giá đã thay đổi.
Đây là rủi ro cốt lõi trong một thị trường có định giá cao. Cổ phiếu không cần một cuộc suy thoái để giảm. Chúng có thể giảm vì lợi suất trái phiếu Kho bạc tăng, kỳ vọng cắt giảm lãi suất phai nhạt, ước tính lợi nhuận yếu đi hoặc nhà đầu tư yêu cầu phần bù rủi ro lớn hơn.
Dầu quan trọng vì nó có thể khiến lạm phát dai dẳng hơn, trì hoãn việc cắt giảm lãi suất, gây áp lực lên biên lợi nhuận và tạo sức ép lên người tiêu dùng.
Giá dầu cao hơn có thể làm tăng chi phí vận tải, vận chuyển đường biển, hàng không, hóa chất và sản xuất. Giá dầu cũng có thể gây áp lực lên các hộ gia đình thông qua chi phí xăng dầu và hóa đơn tiện ích. Nếu người tiêu dùng và doanh nghiệp bắt đầu kỳ vọng lạm phát cao sẽ kéo dài hơn, Fed có thể trở nên thận trọng hơn.
Vào tháng Tư, Powell nói rằng giá PCE tổng thể đã tăng 3.5% trong 12 tháng kết thúc vào tháng Ba, được thúc đẩy bởi mức tăng mạnh của giá dầu toàn cầu. Ông cũng cho biết kỳ vọng lạm phát ngắn hạn đã tăng lên trong năm nay, nhiều khả năng do giá dầu cao hơn. (7)
Điều đó không có nghĩa là Fed sẽ tự động tăng lãi suất. Nó có nghĩa là nhà đầu tư không nên mặc định rằng động thái tiếp theo sẽ là một đợt cắt giảm lãi suất dễ dàng.
Không hoàn toàn.
Định giá đang cao, và rủi ro tập trung là có thật. Nhưng các công ty lớn nhất hiện nay nhìn chung có lợi nhuận, dòng tiền và mô hình kinh doanh mạnh hơn nhiều so với nhiều doanh nghiệp trong thời kỳ dot-com.
Bài học hợp lý hơn là cảnh báo về định giá từ ngân hàng trung ương không phải công cụ xác định thời điểm thị trường. Alan Greenspan từng đặt câu hỏi về “sự hưng phấn phi lý” vào năm 1996, nhiều năm trước khi bong bóng dot-com cuối cùng đạt đỉnh. Lời cảnh báo của ông có giá trị định hướng, nhưng không phải là tín hiệu giao dịch ngắn hạn. (8)
Đó là cách nhà đầu tư nên nhìn nhận phát biểu của Powell: hữu ích trong việc nâng cao nhận thức về rủi ro, nhưng yếu nếu dùng để xác định thời điểm thị trường.
Đừng bán tháo chỉ vì một bình luận của Fed. Nhưng cũng đừng phớt lờ bình luận đó.
Hãy xem lại quy mô các vị thế. Một danh mục trở nên tập trung hơn vì những cổ phiếu chiến thắng tiếp tục tăng giá do tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội có thể hiện đang mang rủi ro định giá lớn hơn so với dự định ban đầu, nhất là khi các tập đoàn công nghệ lớn (Big Tech) ồ ạt rót vốn vào AI gây ra những biến động mạnh trên thị trường. Tái cân bằng về tỷ trọng mục tiêu thường dễ biện minh hơn so với việc đưa ra một quyết định tất tay hoặc rút toàn bộ khỏi thị trường.
Hãy để nhu cầu tiền mặt ngắn hạn nằm ngoài các tài sản biến động mạnh. Sự co hẹp định giá có thể gây thiệt hại lớn nếu bạn buộc phải bán trong một đợt sụt giảm.
Hãy xem lại rủi ro rút tiền. Một thị trường có định giá cao vẫn có thể tiếp tục tăng, nhưng thiệt hại từ một đợt điều chỉnh sẽ lớn hơn khi bạn đã bắt đầu rút tiền. Dự trữ tiền mặt, kỳ hạn trái phiếu và tỷ trọng cổ phiếu nên phù hợp với nhu cầu chi tiêu của bạn.
Việc duy trì đầu tư vẫn có thể hợp lý. Tuy nhiên, định giá khởi điểm cao thường làm giảm tiềm năng khoản chi trả định kỳ cho cổ đông trong tương lai và khiến thị trường nhạy cảm hơn với tin xấu. Hãy tiếp tục đóng góp theo kế hoạch, nhưng đừng xây dựng kế hoạch đó trên giả định rằng Fed chắc chắn sẽ cắt giảm lãi suất hoặc P/E sẽ mãi duy trì ở mức cao.
Hãy xem nhận xét của Powell như bối cảnh, không phải tín hiệu xác định thời điểm. Việc thấu hiểu cách kiểm soát cảm xúc trong đầu tư là rất quan trọng, vì một thị trường đắt có thể còn trở nên đắt hơn trước khi rủi ro định giá thực sự phát huy tác động.
| Kịch bản | Ý nghĩa đối với cổ phiếu |
|---|---|
| Giá dầu giảm và kỳ vọng lạm phát vẫn neo vững | Kỳ vọng cắt giảm lãi suất có thể phục hồi, hỗ trợ định giá. |
| Dầu duy trì ở mức cao và lạm phát lõi ngừng cải thiện | Fed có thể duy trì chính sách thắt chặt lâu hơn, gây áp lực lên bội số P/E. |
| Lợi nhuận tiếp tục vượt kỳ vọng | Định giá cao trở nên dễ bảo vệ hơn. |
| Dự báo lợi nhuận giảm trong khi lãi suất vẫn cao | Đây là tình huống nguy hiểm: kỳ vọng lợi nhuận thấp hơn đi kèm bội số định giá thấp hơn. |
Powell không dự báo một cuộc sụp đổ. Bình luận của ông cho thấy định giá đang cao và cổ phiếu có thể dễ tổn thương hơn trước những rủi ro gây thất vọng. Một đợt điều chỉnh là điều có thể xảy ra, nhưng xác định thời điểm sụp đổ chỉ dựa trên một bình luận của Fed là không đáng tin cậy.
Không nên bán chỉ vì bình luận của Powell. Nhà đầu tư nên rà soát rủi ro tập trung, tái cân bằng nếu danh mục đã lệch khỏi tỷ trọng mục tiêu, và đảm bảo nhu cầu tiền mặt ngắn hạn không bị phơi bày trước biến động của thị trường chứng khoán. Bình luận của Powell là lời nhắc về quản trị rủi ro, không phải tín hiệu bắt thời điểm thị trường.
Nhà đầu tư nên kiểm tra xem danh mục còn phù hợp với khung thời gian, mức chịu rủi ro và nhu cầu tiền mặt của mình hay không. Phản ứng phù hợp thường là tái cân bằng, giảm tình trạng tập trung ngoài ý muốn và tránh mặc định rằng việc cắt giảm lãi suất là chắc chắn.
Tỷ lệ CAPE so sánh giá của S&P 500 với lợi nhuận đã điều chỉnh theo lạm phát trong mười năm. Chỉ số này chủ yếu hữu ích để đánh giá rủi ro định giá dài hạn, chứ không phải để dự đoán biến động thị trường ngắn hạn.
Bình luận của Powell về thị trường chứng khoán không phải là dự báo về một cuộc sụp đổ. Đó là lời nhắc rằng nhà đầu tư đang trả mức giá cao cho lợi nhuận trong tương lai.
Rủi ro không chỉ đơn giản nằm ở việc cổ phiếu đang đắt. Rủi ro nằm ở việc cổ phiếu đắt trong bối cảnh lạm phát, giá dầu, lãi suất và kỳ vọng lợi nhuận đều quan trọng hơn bình thường.
Phản ứng phù hợp là kiểm tra sức chịu đựng của danh mục: rà soát mức độ tập trung, tái cân bằng khi cần, bảo vệ nhu cầu tiền mặt ngắn hạn và đảm bảo kế hoạch của bạn vẫn vận hành được nếu việc giảm lãi suất bị trì hoãn hoặc hệ số định giá giảm.
(1) https://www.federalreserve.gov/newsevents/pressreleases/monetary20260429a.htm
(4) https://en.macromicro.me/series/1632/us-shiller-cape
(6) https://advisortools.zacks.com/Chart/Economic/sp-500-pe-ratio
(7) https://www.federalreserve.gov/mediacenter/files/FOMCpresconf20260429.pdf
(8) https://www.federalreserve.gov/boarddocs/speeches/1996/19961205.htm
