เผยแพร่เมื่อ: 2026-07-23
เครื่องประดับถือครองทองคำ 97,645 ตัน หรือคิดเป็น 44% ของทองคำเหนือพื้นดินทั้งหมด มากกว่าผลิตภัณฑ์เพื่อการลงทุนหรือทองคำสำรองของธนาคารกลางเมื่อพิจารณาแยกกัน
เหมืองทองคำผลิตทองคำใหม่เพิ่มเข้าสู่ตลาด 3,672 ตันในปี 2025 ขณะที่การรีไซเคิลนำทองคำที่มีอยู่แล้วกลับเข้าสู่ตลาดเพียง 1,404 ตัน
ปริมาณสำรองทองคำที่คุ้มค่าต่อการขุด (economic reserves) รวมอยู่ที่ 54,770 ถึง 64,000 ตัน แม้การคำนวณอายุการใช้งานของปริมาณสำรองจะเปลี่ยนแปลงไปตามตัวเลขประมาณการผลผลิตที่นำมาใช้
ประเทศที่มีคลังทองคำใหญ่ที่สุดไม่ใช่ประเทศที่มีทองคำใต้ดินมากที่สุด สหรัฐฯ นำด้านปริมาณทองคำสำรองทางการ ขณะที่ออสเตรเลียนำด้านปริมาณสำรองที่สามารถขุดได้
สภาทองคำโลกประเมินว่า ณ สิ้นปี 2025 มนุษย์ขุดทองคำได้แล้วทั้งสิ้น 219,891 เมตริกตัน หรือเทียบเท่าราว 7.07 พันล้านทรอยออนซ์ โดยประมาณ 2 ใน 3 ของปริมาณดังกล่าวถูกขุดขึ้นมาหลังปี 1950 แม้มนุษย์จะทำเหมืองทองคำมาแล้วนับพันปีก็ตาม
ตัวเลขนี้เป็นเพียงการประมาณการ ไม่ใช่การนับจริง เนื่องจากบันทึกการผลิตทองคำในยุคโบราณไม่สมบูรณ์ ทองคำที่ขุดได้เกือบทั้งหมดยังคงอยู่ในระบบจนถึงปัจจุบัน เพราะสามารถหลอมและนำกลับมาใช้ใหม่ได้โดยไม่สูญเสียเนื้อโลหะ แม้ทองคำบางส่วนจะสูญหายไปหรือไม่คุ้มค่าต่อการนำกลับมาใช้ก็ตาม
เครื่องประดับคือทองคำเหนือพื้นดินสัดส่วนใหญ่ที่สุด
| ประเภทการถือครองทองคำ | ปริมาณ (ตัน) | สัดส่วน |
|---|---|---|
| เครื่องประดับ | 97,645 | 44% |
| แท่งทองคำ เหรียญ และ ETF | 50,978 | 23% |
| ธนาคารกลาง | 38,666 | 18% |
| เทคโนโลยีและการใช้งานอื่นๆ | 32,602 | 15% |
เครื่องประดับมีปริมาณทองคำมากกว่าแท่งทองคำ เหรียญ และ ETF รวมกัน และมากกว่าปริมาณที่ธนาคารกลางถือครองกว่าสองเท่า
แต่นั่นไม่ได้หมายความว่าทองคำทั้ง 97,645 ตันนี้จะพร้อมซื้อขายได้ทันที ทองคำแท่งอาจเปลี่ยนมือได้ภายในไม่กี่นาที ขณะที่สร้อยคอในพิธีแต่งงานอาจตกทอดอยู่ในครอบครัวเดียวกันหลายชั่วอายุคน และทองคำที่อยู่ในอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อาจมีต้นทุนการสกัดกลับคืนสูงกว่ามูลค่าที่ได้
ราคาทองคำที่สูงขึ้นสามารถดึงดูดให้เครื่องประดับเก่า เหรียญ และทองคำแท่งเพื่อการลงทุนถูกนำกลับเข้าสู่โรงถลุง แต่ความผูกพันส่วนบุคคล นโยบายของธนาคารกลาง และต้นทุนการรีไซเคิล ยังคงทำให้ทองคำจำนวนมากอยู่นอกตลาดซื้อขายที่มีการเคลื่อนไหว
เหมืองทองคำทั่วโลกผลิตทองคำได้ 3,672 ตันในปี 2025 ซึ่งเป็นสถิติสูงสุด แต่เพิ่มขึ้นจากปี 2024 เพียง 1% เท่านั้น และแม้จะเป็นผลผลิตสถิติสูงสุด ก็ยังเพิ่มปริมาณทองคำเหนือพื้นดินได้เพียง 1.7%
การทำเหมืองคือการเพิ่มทองคำใหม่เข้าสู่ปริมาณสำรองของโลก ส่วนการรีไซเคิลคือการนำโลหะที่มีอยู่แล้วในเครื่องประดับ เหรียญ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ และผลิตภัณฑ์อื่นๆ กลับเข้าสู่ตลาด
ปริมาณทองคำรีไซเคิลอยู่ที่ 1,404 ตันในปี 2025 เพิ่มขึ้นเพียง 3% แม้ราคาทองคำจะปรับตัวขึ้นอย่างมาก เนื่องจากเครื่องประดับอาจมีคุณค่าทางอารมณ์หรือวัฒนธรรม ธนาคารกลางดำเนินนโยบายสำรองระยะยาว และทองคำที่ถือครองโดยเอกชนอาจไม่ถูกแตะต้องนานหลายทศวรรษ
การรีไซเคิลสามารถตอบสนองต่อการตัดสินใจขายได้ภายในไม่กี่วัน ขณะที่เหมืองแห่งใหม่ต้องผ่านขั้นตอนการสำรวจ เจาะสำรวจ จัดหาเงินทุน ขอใบอนุญาต และก่อสร้าง ก่อนจะเริ่มการผลิตได้ ซึ่งกระบวนการทั้งหมดอาจใช้เวลานานกว่าทศวรรษ
ราคาทองคำสามารถพุ่งขึ้นได้ภายในวันเดียว แต่ปริมาณผลผลิตจากเหมืองทำเช่นนั้นไม่ได้
ปริมาณสำรองทองคำที่คุ้มค่าต่อการขุดรวมอยู่ที่ประมาณ 54,770 ถึง 64,000 ตัน โดย Metals Focus ประเมินตัวเลขที่ต่ำกว่า ขณะที่สำนักงานสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐฯ (USGS) ประเมินปริมาณสำรองไว้ใกล้เคียงขอบบนของช่วงดังกล่าว
หากคำนวณจากอัตราการผลิตของเหมืองในปี 2025 ที่ 3,672 ตัน ปริมาณสำรองดังกล่าวเทียบเท่ากับผลผลิตประมาณ 15 ถึง 17 ปี ตัวเลขนี้ฟังดูเหมือนเส้นตาย แต่ในความเป็นจริงไม่ใช่
ปริมาณสำรองนี้นับรวมเฉพาะแหล่งแร่ที่สามารถขุดได้อย่างคุ้มค่าภายใต้ราคา ต้นทุน และเทคโนโลยีในปัจจุบัน ทองคำบางส่วนอาจไม่ถูกนับรวมอยู่ในตัวเลขนี้ หากมีเกรดแร่ต่ำเกินไป แหล่งแร่อยู่ลึกเกินไป หรือโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นทำให้ต้นทุนการขุดสูงเกินคุ้มค่า
นอกจากนี้ยังมีทองคำอีก 132,110 ตันที่จัดอยู่ในประเภททรัพยากรแร่ (resources) ซึ่งบางส่วนอาจไม่ถูกพัฒนาขึ้นมาใช้เลย ขณะที่บางส่วนอาจกลายเป็นปริมาณสำรองได้ หากการเจาะสำรวจพบแร่เพิ่มเติม ราคาทองคำปรับตัวสูงขึ้น หรือกระบวนการแปรรูปที่ดีขึ้นช่วยเพิ่มอัตราการสกัดคืน
ต้นทุนพลังงาน แรงงาน และการจัดหาเงินทุนที่สูงขึ้น ก็สามารถทำให้แหล่งแร่บางแห่งหลุดออกจากหมวดปริมาณสำรองได้เช่นกัน ตัวเลข 15 ถึง 17 ปีจึงเป็นการวัดสิ่งที่สามารถขุดได้อย่างคุ้มค่าในวันนี้ ไม่ใช่การบอกว่าโลกจะหมดทองคำเมื่อใด
ปริมาณสำรองทองคำแยกตามประเทศอาจหมายถึงทองคำสำรองทางการที่รัฐบาลและธนาคารกลางถือครอง หรือแหล่งแร่ใต้ดินที่ถือว่าคุ้มค่าต่อการขุด
| ประเทศ | ปริมาณทองคำสำรองทางการ |
|---|---|
| สหรัฐอเมริกา | 8,134 ตัน |
| เยอรมนี | 3,350 ตัน |
| อิตาลี | 2,452 ตัน |
| ฝรั่งเศส | 2,437 ตัน |
| จีน | 2,331 ตัน |
สหรัฐฯ ถือครองทองคำสำรองทางการมากกว่าเยอรมนีกว่าสองเท่า ความเป็นผู้นำนี้สะท้อนนโยบายสำรองทางการเงินที่ดำเนินมาหลายทศวรรษ มากกว่าจะสะท้อนขนาดของแหล่งแร่ภายในประเทศ
| ประเทศ | ปริมาณสำรองใต้ดิน |
|---|---|
| ออสเตรเลีย | 13,000 ตัน |
| รัสเซีย | 12,000 ตัน |
| แอฟริกาใต้ | 5,000 ตัน |
| อินโดนีเซีย | 3,600 ตัน |
| แคนาดา | 3,200 ตัน |
ออสเตรเลียมีปริมาณสำรองใต้ดินโดยประมาณมากที่สุด ตามมาด้วยรัสเซียในระดับใกล้เคียงกัน ทั้งสองประเทศไม่ได้ติดอันดับผู้นำด้านทองคำสำรองทางการ
ประเทศที่มีคลังทองคำใหญ่ที่สุดไม่ใช่ประเทศที่มีทองคำเหลืออยู่ใต้ดินมากที่สุด
ตัวเลขนี้เป็นประมาณการที่ดีที่สุดเท่าที่มีอยู่ ไม่ใช่การนับจริง ผลผลิตจากเหมืองในยุคปัจจุบันมีการบันทึกข้อมูลอย่างครบถ้วน ขณะที่การผลิตในยุคโบราณและนอกระบบต้องอาศัยการประมาณการจากบันทึกที่ไม่สมบูรณ์ สภาทองคำโลกจะปรับปรุงตัวเลขนี้เมื่อมีข้อมูลประจำปีใหม่เข้ามา
ทองคำพบในเปลือกโลกในสัดส่วนประมาณ 0.0013 ส่วนต่อล้านส่วน ตามการวัดของ Royal Society of Chemistry เงินมีปริมาณมากกว่าทองคำประมาณ 42 เท่า ขณะที่แพลทินัมมีปริมาณน้อยกว่าทองคำประมาณ 35 เท่า
ความหายากทางธรณีวิทยาไม่ใช่ปัจจัยเดียวที่กำหนดราคา ปริมาณการผลิต การรีไซเคิล ความต้องการใช้ในอุตสาหกรรม และความต้องการเพื่อการลงทุน ก็แตกต่างกันไปในโลหะทั้งสามชนิดนี้ด้วย
ไม่ใช่ ทองคำส่วนใหญ่ยังคงอยู่ในรูปเครื่องประดับ ทองคำสำรองทางการ การถือครองของเอกชน และการใช้งานด้านเทคโนโลยี มีเพียงส่วนที่เจ้าของยินดีหรือสามารถขายได้เท่านั้นที่จะกลายเป็นอุปทานหมุนเวียนในตลาด
โลกไม่น่าจะขุดทองคำใต้ดินจนหมดในวันใดวันหนึ่งที่แน่นอน ปริมาณสำรองในปัจจุบันครอบคลุมเฉพาะแหล่งแร่ที่คุ้มค่าต่อการขุดในวันนี้ ขณะที่ราคา การค้นพบแหล่งแร่ใหม่ ต้นทุน และเทคโนโลยี เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาว่าแหล่งแร่ใดจะเข้าเกณฑ์ดังกล่าว ข้อจำกัดที่แท้จริงคือการหาทองคำที่สามารถพัฒนาได้อย่างคุ้มค่าและรวดเร็ว
การค้นพบแหล่งแร่ขนาดใหญ่ครั้งหนึ่งอาจเปลี่ยนโฉมหน้าของบริษัทเหมืองแร่หรืออุตสาหกรรมระดับประเทศได้ แต่ไม่ถึงกับสร้างแรงกระเพื่อมท่วมท้นต่อตลาดโลก เพราะการพัฒนาแหล่งแร่มักใช้เวลานานกว่าทศวรรษ ขณะที่ปริมาณทองคำเหนือพื้นดินที่มีอยู่แล้วใกล้แตะระดับ 220,000 ตัน
ข้อมูลปริมาณทองคำสำรองประจำปีครั้งถัดไปจะบ่งชี้ว่า ปีที่การทำเหมืองแข็งแกร่งอีกครั้งจะสามารถดันปริมาณทองคำเหนือพื้นดินให้เพิ่มขึ้นเกิน 2% ได้หรือไม่ ความต้องการของธนาคารกลางสามารถเร่งตัวขึ้นได้ภายในไม่กี่เดือน ขณะที่ปริมาณผลผลิตจากเหมืองใหม่อาจต้องใช้เวลานานกว่าทศวรรษกว่าจะตอบสนองได้
