Đăng vào: 2026-07-13
Cập nhật vào: 2026-07-13
Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào nửa cuối năm 2026 với một nghịch lý: kinh tế tăng nhanh, lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện, nhưng hiệu suất chỉ số chưa phản ánh đầy đủ chất lượng của chu kỳ tăng trưởng khi đang đứng trước thềm quá trình cải thiện và nâng hạng thị trường. VN-Index tăng 4,2% trong sáu tháng đầu năm, trong khi VN30 giảm 1,7% và nhóm vốn hóa vừa giảm 3,9%, cho thấy dòng tiền tập trung hẹp.
Trọng tâm sáu tháng tới không còn là Việt Nam có được nâng hạng hay không. Vấn đề chuyển sang tốc độ triển khai, khả năng hấp thụ vốn mới và mức tăng lợi nhuận có đủ bù chi phí vốn cao hơn hay không. Đây là môi trường thuận lợi cho cổ phiếu đầu ngành, nhưng kém phù hợp với chiến lược mua theo chỉ số.
Việt Nam sẽ chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026. Cổ phiếu Việt Nam được đưa vào các bộ chỉ số toàn cầu theo bốn đợt đến tháng 9/2027.
GDP nửa đầu năm tăng 8,18%; công nghiệp và xây dựng tăng 9,81%; dịch vụ tăng 8,09%. Tích lũy tài sản tăng 15,2%, hỗ trợ ngân hàng, vật liệu, xây lắp và logistics.
EPS toàn thị trường được kỳ vọng tăng khoảng 15% trong năm 2026, trong khi P/E quanh mức trung bình 5 năm. Dư địa tăng giá phụ thuộc vào lợi nhuận thực tế hơn là mở rộng định giá.
Thanh khoản nửa đầu năm tăng 38% so với cùng kỳ, nhưng bình quân quý II xuống dưới 20.000 tỷ đồng mỗi phiên.
Bluechip và công ty chứng khoán có lợi thế trong quý III nhờ kết quả kinh doanh, tái cơ cấu danh mục và nhu cầu giao dịch trước thời điểm nâng hạng.
Mức tăng 4,2% của VN-Index che khuất sự phân hóa mạnh. Chỉ 117 cổ phiếu tăng giá trong khi 279 mã giảm. Điều này cho thấy chỉ số được nâng đỡ bởi số ít cổ phiếu lớn, không phải bởi sự cải thiện đồng đều của toàn thị trường.
Bất động sản chiếm khoảng 28% vốn hóa HOSE, ngân hàng chiếm 26%. Khi hai nhóm lớn không cùng tăng, VN-Index khó hình thành xu hướng bền vững. Các ngành dầu khí, bán lẻ và viễn thông có mức sinh lời cao hơn nhưng tỷ trọng nhỏ, nên tác động lên chỉ số bị giới hạn.
Thanh khoản sáu tháng tăng 38% nhưng giảm rõ trong quý II. Dòng tiền không rút khỏi thị trường hoàn toàn, mà trở nên chọn lọc hơn sau cú sốc địa chính trị, áp lực tỷ giá và hoạt động bán ròng gần $3 tỷ của nhà đầu tư nước ngoài.
Sự phân hóa này tạo ra một kết luận quan trọng. VN-Index có thể tăng mà phần lớn danh mục vẫn không tạo ra lợi nhuận. Nhà đầu tư vì vậy cần theo dõi độ rộng thị trường, thanh khoản và tăng trưởng lợi nhuận từng doanh nghiệp, thay vì chỉ nhìn vào điểm số chung.
GDP quý II tăng 8,39%, đưa tăng trưởng nửa đầu năm lên 8,18%. Công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 10,23%; xây dựng tăng 9,51%; bán buôn và bán lẻ tăng 9,67%; vận tải và kho bãi tăng 10,18%. Động lực đến đồng thời từ sản xuất, đầu tư và tiêu dùng.
Tuy nhiên, tăng trưởng GDP không tự động chuyển thành lợi nhuận cổ đông. Biên lợi nhuận còn phụ thuộc giá năng lượng, chi phí vốn, tỷ giá và sức mạnh định giá của từng doanh nghiệp. Dự báo EPS tăng 15% chỉ là mức trung bình. Doanh nghiệp có bảng cân đối khỏe, chú trọng bảo toàn vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp và dòng tiền hoạt động dương có khả năng vượt dự báo; doanh nghiệp đòn bẩy cao có thể tăng doanh thu nhưng không tăng lợi nhuận tương ứng.
P/E quanh trung bình 5 năm cũng không đồng nghĩa thị trường rẻ trên diện rộng. Một ngân hàng kiểm soát tốt chi phí vốn, một nhà bán lẻ tăng doanh thu trên cùng cửa hàng hay một doanh nghiệp công nghệ duy trì biên lợi nhuận sẽ xứng đáng với mức định giá khác hẳn doanh nghiệp cùng ngành nhưng chất lượng lợi nhuận thấp hơn.
Nửa cuối năm 2026 vì vậy là giai đoạn lựa chọn doanh nghiệp, không chỉ lựa chọn ngành.
Việc nâng hạng có hiệu lực từ ngày 21/9/2026 là thay đổi cấu trúc quan trọng nhất của thị trường năm nay. Việt Nam sẽ trở thành quốc gia thứ 24 trong FTSE Emerging và thành viên thứ 49 của FTSE All-World. Giải ngân theo bốn đợt đến tháng 9/2027 giúp giảm nguy cơ vốn vào quá tập trung và kéo dài động lực tái định giá.
Tác động lớn nhất không chỉ nằm ở dòng vốn thụ động. Nâng hạng thúc đẩy cải thiện khả năng tiếp cận môi giới quốc tế, tài khoản giao dịch tổng, thanh toán, công bố thông tin và năng lực xử lý khối lượng lớn. Khi chi phí tiếp cận giảm, mức chiết khấu áp dụng cho cổ phiếu Việt Nam có thể thu hẹp.
Nhóm hưởng lợi sớm gồm ngân hàng lớn, doanh nghiệp vốn hóa cao, cổ phiếu thanh khoản tốt và công ty chứng khoán. Các mã có khả năng đáp ứng tiêu chí quy mô và giao dịch gồm HPG, VCB, BID, VHM, VIC, MSN, FPT, VNM, SSI, SHB, VIX, VND, VCI và STB. Dù vậy, được đưa vào rổ chỉ số không bảo đảm giá tăng bền vững nếu lợi nhuận không đáp ứng kỳ vọng.
| Nhóm ngành | Động lực chính | Rủi ro |
|---|---|---|
| Ngân hàng | Tăng trưởng tín dụng, tỷ trọng lớn trong rổ chỉ số | Chi phí huy động, nợ xấu |
| Chứng khoán | Thanh khoản, nâng hạng, IPO | Tự doanh, cạnh tranh phí |
| Thép và xây lắp | Đầu tư công, nhu cầu vật liệu | Giá nguyên liệu, tiến độ giải ngân |
| Bán lẻ và tiêu dùng | Sức mua nội địa phục hồi | Chi phí đầu vào |
| Công nghệ | Xuất khẩu dịch vụ, chuyển đổi số | Định giá, chi phí nhân sự |
| Điện và hạ tầng | Nhu cầu công nghiệp, dòng tiền dài hạn | Cơ chế giá, lãi suất |
Danh mục tham chiếu tập trung vào VCB, MBB, TCB, HPG, HAH, FRT, FPT, MSN, PC1 và REE. Điểm chung là vị thế thị trường, thanh khoản cổ phiếu và khả năng hưởng lợi trực tiếp từ tăng trưởng kinh tế, giúp ích rất nhiều trong việc thực hiện quản trị danh mục đầu tư hiệu quả.
Ngân hàng và chứng khoán có độ nhạy cao nhất với nâng hạng. Thép, xây lắp và logistics gắn nhiều hơn với đầu tư công, sản xuất và thương mại. Bán lẻ, tiêu dùng và công nghệ có thể tạo lợi nhuận ổn định hơn nếu tăng trưởng doanh thu đi cùng cải thiện biên lợi nhuận.
Rủi ro đầu tiên là thanh khoản. Tín dụng tăng nhanh hơn huy động có thể đẩy lãi suất liên ngân hàng và chi phí vốn lên cao, làm giảm mức định giá hợp lý của cổ phiếu.
Rủi ro thứ hai là US Dollar và chính sách của Fed. Khi xem xét vai trò và tác động từ các quyết định lãi suất, các bước đi của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ luôn được thị trường dõi theo sát sao. Cơ quan này giữ lãi suất mục tiêu ở 3,5% đến 3,75% trong tháng 6 và sẽ họp lại ngày 28 đến 29/7. Lập trường cứng rắn hơn có thể gây áp lực lên tỷ giá, dòng vốn ngoại và tài sản rủi ro tại châu Á.
Rủi ro thứ ba là địa chính trị và năng lượng. Cú sốc Trung Đông cho thấy tăng trưởng nội địa mạnh vẫn có thể bị che lấp bởi giá dầu, chi phí vận tải và tâm lý phòng thủ. Những ngành sử dụng nhiều nhiên liệu, nguyên liệu nhập khẩu hoặc vốn vay sẽ chịu tác động trước.
Có, nhưng cơ hội nằm ở cổ phiếu cụ thể hơn là toàn bộ chỉ số. GDP và EPS hỗ trợ nền tảng, còn nâng hạng tạo động lực cấu trúc. Rủi ro chính là thanh khoản, lãi suất và sự phân hóa lợi nhuận.
Không nhất thiết. Dòng vốn được triển khai theo nhiều đợt đến tháng 9/2027. Giá cổ phiếu còn phụ thuộc tỷ trọng chỉ số, giới hạn sở hữu nước ngoài, định giá và kết quả kinh doanh.
Ngân hàng, chứng khoán, thép, xây lắp, bán lẻ, công nghệ và hạ tầng có động lực rõ. Trọng tâm nên là doanh nghiệp có dòng tiền tốt, nợ vay được kiểm soát và lợi nhuận tăng nhanh hơn doanh thu.
Không hoàn toàn. Bán ròng có thể phản ánh tái phân bổ tài sản, tỷ giá hoặc giảm rủi ro toàn cầu. Nâng hạng có thể đảo chiều một phần xu hướng, nhưng vốn mới sẽ ưu tiên cổ phiếu lớn, thanh khoản cao và quản trị minh bạch.
Triển vọng thị trường chứng khoán Việt Nam nửa cuối 2026 được hỗ trợ bởi tăng trưởng kinh tế cao, lợi nhuận doanh nghiệp mở rộng và nâng hạng có thời điểm thực thi rõ ràng. Tuy nhiên, sự phân hóa trong sáu tháng đầu năm cho thấy tăng trưởng chỉ số sẽ không đồng nghĩa với lợi nhuận phổ quát.
Giai đoạn tới nhiều khả năng thuộc về doanh nghiệp đầu ngành có thanh khoản cao, bảng cân đối vững và khả năng chuyển tăng trưởng vĩ mô thành dòng tiền. Nâng hạng có thể mở cửa cho chu kỳ định giá mới, nhưng chất lượng lợi nhuận vẫn quyết định mức tăng bền vững.
