Đăng vào: 2026-01-21
Thị trường chứng khoán Việt Nam đang tiến gần tới một bước ngoặt mang tính lịch sử khi các cải cách thể chế bắt đầu chuyển hoá thành kết quả cụ thể trên thị trường vốn. Việc ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước không chỉ là một điều chỉnh chính sách, mà còn phản ánh sự thay đổi căn bản trong cách Việt Nam định vị chiến lược tăng trưởng dài hạn của thị trường chứng khoán. Bằng cách tháo gỡ các nút thắt kéo dài liên quan đến cơ cấu sở hữu, khả năng tiếp cận thị trường và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float), Nghị quyết 79 đang được xem là yếu tố then chốt mở đường cho sự trở lại của dòng vốn ngoại và tiến trình nâng hạng thị trường.
Nghị quyết 79, kết hợp với Luật số 56/2024/QH15 đã thiết lập một cơ chế bắt buộc các doanh nghiệp nhà nước phải tái cấu trúc sở hữu nhằm cải thiện thanh khoản thị trường. Theo quy định mới, doanh nghiệp niêm yết phải có tối thiểu 100 nhà đầu tư nhỏ lẻ nắm giữ ít nhất 10% cổ phần có quyền biểu quyết. Điều này tạo áp lực trực tiếp lên các doanh nghiệp có cơ cấu sở hữu cô đặc – nơi Nhà nước thường nắm giữ trên 90% vốn, phải đẩy nhanh quá trình thoái vốn chiến lược cà mở rộng tỷ lệ free-float.
Diễn biến này trở nên đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh hành vi của khối ngoại đang có sự đảo chiều. Sau ba năm bán ròng tiếp tiếp, với năm 2025 ghi nhận mức bán ròng kỷ lục lên tới 135.329 tỷ đồng (tương đương khoảng 5,2 tỷ USD), nhà đầu tư nước ngoài đã mua ròng khoảng 1.700 tỷ đồng trong tháng 12/2025 và tiếp tục mua ròng thêm khoảng 500 tỷ đồng ngay trong những phiên giao dịch đầu năm 2026. Việc mở rộng room ngoại tại các doanh nghiệp nhà nước đầu ngành đang được xem là “thỏi nam châm” thu hút các quỹ đầu tư định chế quay trở lại thị trường Việt Nam.
Ông Samuel Hertz, Giám đốc Khu vực châu Á – Thái Bình Dương của EBC Financial Group nhận định: “Việt Nam nên tận dụng đà phục hồi tích cực này để thu hút thêm dòng vốn ngoại. Khi thị trường tiến gần hơn tới việc được nâng hạng từ cận biên lên mới nổi, dòng vốn quốc tế cần được lưu thông hiệu quả hơn. Hiện nay, tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại các doanh nghiệp niêm yết ở Việt Nam vẫn thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực, khiến các nhà đầu tư nước ngoài gặp hạn chế trong việc gia tăng tỷ trọng đầu tư, đặc biệt tại các doanh nghiệp đầu ngành đã kín room ngoại.”
Đối với các tổ chức xếp hạng như MSCI và FTSE Russell, thách thức lớn nhất của Việt Nam không nằm ở quy mô thị trường, mà ở khả năng tiếp cận và tỷ lệ free-float thực tế. Nghị quyết 79 giải quyết trực diện nghịch lý này bằng việc tái định vị vai trò của kinh tế nhà nước, tập trung vào các lĩnh vực trọng yếu quốc gia, qua đó tạo dư địa pháp lý và chính sách để Chính phủ mạnh dạn thoái vốn sâu hơn và nới room ngoại ở các lĩnh vực ngoài trọng tâm chiến lược. Điều này giúp cải thiện đáng kể khả năng giải ngân của các quỹ ETF, đặc biệt đối với các cổ phiếu vốn hoá lớn có tỷ lệ sở hữu nhà nước cao.
Song song với đó, các kế hoạch IPO của những doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn như Agribank, VNPT và MobiFine được kỳ vọng sẽ mở rộng danh mục đầu tư của thị trường chứng khoán Việt Nam. Những thương vụ này có thể hình thành một danh mục tài sản đủ lớn và đủ chuẩn, đáp ứng yêu cầu phân bổ của các tổ chức quản lý tài sản hàng đầu thế giới như BlackRock hay Vanguard, qua đó thay đổi căn bản vị thế của Việt Nam trên bản đồ đầu tư toàn cầu.
Ông Hertz nhấn mạnh: “Nghị quyết 79 đóng vai trò như một “ngòi nổ” cho tiến trình nâng hạng thị trường. Bằng cách giải quyết mâu thuẫn giữa quy mô vốn hoá và khả năng tiếp cận thị trường thực tế, Việt Nam không chỉ đáp ứng các tiêu chí định lượng của MSCI và FTSE Russell, mà còn gửi đi thông điệp mạnh mẽ về một thị trường minh bạch, cởi mở và thân thiện hơn với nhà đầu tư quốc tế. Đây chính là tấm vé thông hành để thị trường Việt Nam thoát khỏi vùng trũng của thị trường cận biên và trở thành điểm đến ưu tiên của dòng vốn toàn cầu trong thập kỷ tới.”
Ngành ngân hàng được xem là nhóm hưởng lợi lớn nhất từ Nghị quyết 79 khi chiếm gần 40% tổng vốn hoá toàn thị trường. Mục tiêu đưa ít nhất 3 ngân hàng thương mại cổ phần nhà nước vào Top 100 châu Á về tổng tài sản đặt ra nhu cầu tăng vốn rất lớn. Tính đến cuối quý III/2025, tổng tài sản của Vietcombank, VietinBank và BIDV lần lượt đạt khoảng 2,3 triệu tỷ đồng, 2,7 triệu tỷ đồng và 3,0 triệu tỷ đồng. Để đạt được mục tiêu trên, tăng trưởng tài sản cần được duy trì ở mức 13-17% mỗi năm trong lộ trình 5 năm. Nghị quyết 79 cho phép các ngân hàng giữ lại lợi nhuận sau thuế, thúc đẩy thoái vốn nhà nước hoặc bán vốn cho nhà đầu tư chiến lược, qua đó cải thiện hệ số an toàn vốn (CAR) và kích hoạt đà tăng giá cho toàn bộ nhóm cổ phiếu ngân hàng.
Trong khi đó, lĩnh vực năng lượng và dầu khí được hưởng lợi từ định hướng đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Các dự án quy mô lớn như điện gió ngoài khơi và điện hạt nhân đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ và công nghệ cao, mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp như GAS, PVS và PVN thông qua cơ chế phê duyệt đặc thù và tăng khả năng huy động vốn quốc tế.
Công nghệ là trụ cột thứ ba, với mục tiêu nâng tỷ lệ chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) lên 2% GDP, đồng thời bố trí tối thiểu 3% tổng ngân sách hàng năm cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khung chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo ra nhu cầu lớn cho các doanh nghiệp công nghệ trong nước, từ đó thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi số quốc gia.
Trụ cột thứ tư là bất động sản khu công nghiệp – nơi các doanh nghiệp nhà nước sở hữu quỹ đất lớn như Tập đoàn Công nghệ Cao su Việt Nam (GVR) đang nắm lợi thế vượt trội. Theo báo cáo thường niên, GVR hiện đang quản lý khoảng 400.000 ha đất. Nghị quyết 79 tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn để chuyển đổi đất cao su sang đất khu công nghiệp, từ đó mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn gấp nhiều lần và định vị GVR như một “siêu cổ phiếu quỹ đất” trong giai chu kỳ 2026-2030.
Dưới góc nhìn của EBC Financial Group, thị trường chứng khoán Việt Nam đang hội tụ đầy đủ các yếu tố “thiên thời, địa lợi, nhân hoà”. Tăng trưởng EPS (Earnings Per Share – chỉ số lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu) dự báo đạt từ 18-20% trong năm 2026, cùng với định giá P/E vào khoảng 12.7x – mức hấp dẫn so với các thị trường trong khu vực như Thái Lan và Indonesia. Bên cạnh đó, sự hỗ trợ từ dòng vốn ngoại và vai trò dẫn dắt của nhóm ngân hàng được kỳ vọng sẽ giúp VN-Index vượt qua các ngưỡng tâm lý quan trọng và tiến tới mốc 2.000 điểm trong quý I/2026, nhiều khả năng rơi vào giai đoạn giữa tháng 2 đến đầu tháng 3.
Sự quay trở lại của dòng vốn ngoại là bảo chứng cho sự ổn định vĩ mô và tính đúng đắn của các cải cách thể chế như Nghị quyết 79. Trong giai đoạn tới, thị trường chứng khoán sẽ tiếp tục đóng vai trò là “hàn thử biểu” của nền kinh tế, đồng thời là kênh dẫn vốn quan trọng đưa Việt Nam bước vào một chu kỳ phát triển mới – không chỉ nhanh hơn, mà còn bền vững và hội nhập sâu hơn với thị trường tài chính toàn cầu.
Miễn trừ trách nhiệm: Bài viết này chỉ mang tính chất cung cấp thông tin và không cấu thành khuyến nghị hay tư vấn từ EBC Financial Group và tất cả các đơn vị trực thuộc (“EBC”). Giao dịch Ngoại hối (Forex) và Hợp đồng Chênh lệch (CFD) với tỷ lệ ký quỹ cao tiềm ẩn mức độ rủi ro lớn và có thể không phù hợp với mọi nhà đầu tư. Thua lỗ có thể vượt quá số tiền ký gửi ban đầu. Trước khi giao dịch, bạn nên cân nhắc kỹ lưỡng mục tiêu đầu tư, kinh nghiệm và khả năng chịu rủi ro của bản thân, đồng thời, nếu cần, hãy tham khảo ý kiến của chuyên gia tư vấn tài chính độc lập. Thống kê hoặc hiệu suất đầu tư trong quá khứ không phải là đảm bảo cho kết quả trong tương lai. EBC không chịu trách nhiệm đối với mọi thiệt hại phát sinh từ việc phụ thuộc vào các thông tin này.
