S&P 500 lập đỉnh kỷ lục: dầu, lợi suất, công nghệ

• S&P 500 đã chạm mốc kỷ lục 7,022.95 sau khi giá dầu thô chuẩn quốc tế Brent giảm từ vùng đỉnh khủng hoảng gần $119 xuống khu vực giữa $90, qua đó làm dịu bớt lo ngại của thị trường về nguy cơ xảy ra một cú sốc dầu mới. 

• Thước đo lạm phát tiêu dùng tháng 3 tăng nóng 0.9% so với tháng trước, nhưng phần lớn mức tăng này đến từ năng lượng. CPI lõi chỉ tăng 0.2%, điều này giúp hạn chế tác động tiêu cực lên kỳ vọng cắt giảm lãi suất và bội số định giá. 

• Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm dao động trong vùng 4.26% đến 4.28%, trong khi chênh lệch lợi suất 10 năm và 2 năm vẫn dương ở mức 0.53 điểm phần trăm, cho thấy thị trường đang phản ánh tính bền vững nhiều hơn là một giao dịch đơn thuần đặt cược vào kịch bản kinh tế lao dốc. 

• Lợi nhuận quý 1 của S&P 500 vẫn được kỳ vọng tăng 13.2%, trong đó Công nghệ Thông tin là một trong những nhóm mạnh nhất, tạo ra nền tảng cơ bản cho đà đi lên của thị trường.

• Rủi ro không nằm ở chỗ thị trường đang phi lý. Rủi ro nằm ở việc dầu vẫn neo cao, đà tăng đang bị kéo căng, và thị trường vẫn nhạy cảm với bất kỳ đợt tăng trở lại nào về rủi ro sự leo thang của mức giá chung. 

Mức kỷ lục của S&P 500 không phản ánh một thị trường đang phớt lờ dầu, lạm phát và lãi suất. Đó là câu chuyện về việc thị trường đi đến kết luận rằng cú sốc dầu đã ngừng xấu đi đủ nhanh để không phá vỡ chu kỳ lợi nhuận, trong khi lợi suất Kho bạc vẫn cao nhưng đủ ổn định để nhóm doanh nghiệp có tiềm năng mở rộng lợi nhuận cao có thời hạn dài phục hồi. 

Logic đó thể hiện rất rõ trong bức tranh giữa tháng 4 dưới đây: dầu vẫn ở mức cao, lạm phát toàn phần bùng lên, kỳ vọng lạm phát theo thị trường tăng, nhưng lợi suất và lợi nhuận không rơi vào trạng thái đổ vỡ hoàn toàn.

 Tóm lại, đợt tăng kỷ lục của S&P 500 không được xây dựng trên một bức tranh kinh tế tổng thể dễ chịu; nó được xây dựng trên sự ổn định. 

Tại sao S&P 500 Có Thể Chạm Mức Kỷ Lục Dù Dầu Vẫn Đắt  

Câu trả lời đầu tiên là thị trường đang giao dịch theo hướng đi của cú sốc dầu, chứ không chỉ nhìn vào mức giá tuyệt đối. Dầu Brent vẫn ở mức cao, $94.93 vào ngày 15 tháng 4, nhưng điều quan trọng hơn là giá đã giảm đáng kể so với đỉnh hồi đầu tháng 4.

EIA cho biết giá Brent trung bình ở mức $103 trong tháng 3 và đã có lúc tiến sát $128 vào ngày 2 tháng 4. Khi quỹ đạo tăng này bị chặn lại, cùng với việc S&P 500 xóa được đà giảm từ các lo ngại xung quanh điểm nóng Hormuz, thị trường cổ phiếu không còn phải định giá một cú sốc lạm phát ngày càng nghiêm trọng kéo dài vô thời hạn. 

Sự thay đổi đó có ý nghĩa vì dầu tác động lên cổ phiếu qua nhiều kênh. Nó đẩy chi phí vận tải và chi phí đầu vào tăng cao, làm giá xăng đi lên, kéo lạm phát toàn phần tăng và sau đó lan sang kỳ vọng lạm phát. Báo cáo CPI tháng 3 phản ánh đúng mô hình này. Chỉ số tổng thể tăng 0.9% so với tháng trước và 3.3% so với cùng kỳ năm trước, trong khi chỉ số năng lượng tăng vọt 10.9% và giá xăng tăng 21.2%, chiếm gần ba phần tư mức tăng CPI theo tháng.

Tuy vậy, chính báo cáo này cũng cho thấy vì sao cổ phiếu vẫn có thể phục hồi. Lạm phát cơ bản (Core CPI), loại trừ thực phẩm và năng lượng, chỉ tăng 0.2 điểm phần trăm trong tháng 3 và tăng 2.6 điểm phần trăm trong 12 tháng. Điều đó khiến cú sốc lạm phát vẫn đủ hẹp để thị trường cổ phiếu xem đây là một đợt tăng do năng lượng dẫn dắt, thay vì một sự thay đổi hoàn toàn trong chế độ giá cả.

Vì vậy, mức đỉnh lịch sử của S&P 500 phản ánh một thị trường đang đặt cược rằng áp lực lạm phát vẫn mang tính cục bộ, chứ không phải một thị trường giả vờ rằng lạm phát đã biến mất.

Tại sao lợi suất Kho bạc không làm trật bánh đà tăng  

Câu trả lời thứ hai là lợi suất đang đóng vai trò kìm hãm, nhưng chưa gây mất ổn định. Trong giai đoạn đầu tháng 4, từng có thời điểm sự leo thang của lợi suất Kho bạc và giá dầu tạo ra sức ép lớn lên Phố Wall. Tuy nhiên sau đó, lợi suất các công cụ nợ do chính phủ Mỹ phát hành kỳ hạn 10 năm chỉ tăng lên 4.279% vào ngày 15 tháng 4, từ 4.255% của ngày trước đó. Mức này không đủ thấp để trở thành môi trường thuận lợi cho cổ phiếu theo nghĩa truyền thống. Nhưng nó cũng chưa phải kiểu tái định giá dữ dội thường khiến cổ phiếu tăng trưởng bị tổn thương nặng. Nói cách khác, lợi suất trái phiếu đang là lực cản, chứ chưa phải yếu tố phá vỡ thị trường.  

Đường cong lợi suất cũng phát ra một tín hiệu quan trọng. Chênh lệch 10 năm - 2 năm ở mức 0.53 điểm phần trăm vào ngày 15 tháng 4, tăng từ 0.50 điểm phần trăm của ngày trước đó. Độ dốc dương ở mức này không phải tín hiệu suy thoái. Nó phản ánh một thị trường vẫn đang tiêu hóa tăng trưởng danh nghĩa và rủi ro lạm phát. Điều này quan trọng với câu chuyện cổ phiếu vì nó cho thấy mức đỉnh kỷ lục không đến từ sự sụp đổ của kỳ vọng tăng trưởng. Thay vào đó, nó được thúc đẩy bởi niềm tin rằng tăng trưởng có thể hấp thụ cú sốc năng lượng tốt hơn những gì thị trường từng lo ngại.

Thước đo thị trường còn rõ ràng hơn là tỷ lệ hòa vốn lạm phát. Tỷ lệ hòa vốn 5 năm tăng lên 2.61% vào ngày 15 tháng 4, từ 2.58% vào ngày 10 tháng 4. Điều đó xác nhận rằng cú sốc dầu đã đẩy kỳ vọng lạm phát đi lên. Nhưng mức biến động này vẫn nằm trong phạm vi phù hợp với lạm phát cao hơn, chứ chưa phải lạm phát mất neo.

Chừng nào tỷ lệ hòa vốn còn tăng chậm hơn các đợt tăng giá dầu, thị trường cổ phiếu vẫn có thể xem dầu thô là một cú sốc cần được chiết khấu, thay vì một sự thiết lập lại vĩnh viễn trong bài toán định giá.

Tại sao ngành công nghệ trở thành cơ chế truyền dẫn  

Câu trả lời thứ ba là công nghệ không chỉ đơn thuần hưởng lợi từ tâm lý được cải thiện. Đây chính là cơ chế truyền dẫn giúp một bối cảnh vĩ mô ổn định chuyển hóa thành mức tăng của chỉ số.

Báo cáo triển vọng quý 1 của FactSet công bố ngày 2 tháng 4 cho thấy S&P 500 bước vào mùa báo cáo với kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận 13.2% và tăng trưởng doanh thu 9.7%. Có 9 trong số 11 ngành được dự báo ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận so với cùng kỳ năm trước, dẫn đầu là Công nghệ Thông tin, Nguyên vật liệu và Tài chính.

Sức mạnh đó không biến mất khi mùa báo cáo bắt đầu. Tính đến ngày 10 tháng 4, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận pha trộn theo FactSet đã giảm nhẹ xuống 12.6%, nhưng vẫn hàm ý đây sẽ là quý thứ sáu liên tiếp chỉ số ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số. Công nghệ Thông tin tiếp tục được dự báo là nhóm mạnh nhất, với mức tăng trưởng lợi nhuận kỳ vọng 45%, chủ yếu nhờ nhóm bán dẫn, tiêu biểu như cổ phiếu Nvidia từng bứt phá mạnh mẽ khi bối cảnh vĩ mô cải thiện. Biên lợi nhuận ròng dự kiến của ngành ở mức 28.9% cũng cao hơn đáng kể so với mức trung bình 5 năm. 

Đây chính là mắt xích thường bị đánh giá thấp trong toàn bộ chuỗi tác động. Dầu cao có thể bào mòn biên lợi nhuận. Lợi suất cao hơn có thể gây áp lực lên các hệ số định giá. Nhưng nếu động cơ tạo lợi nhuận lớn nhất của chỉ số vẫn duy trì được tăng trưởng hai chữ số và mở rộng độ rộng nội tại, thì S&P 500 vẫn có thể lập đỉnh mới ngay cả khi bối cảnh vĩ mô chưa thực sự lý tưởng.

Mức Cao Kỷ Lục của S&P 500 Đang Nói Gì, và Những Gì Nó Không Nói  

Mức đỉnh kỷ lục của S&P 500 cho thấy thị trường tin rằng kịch bản xấu nhất của giá dầu đã bị chặn lại. Nó cho thấy lạm phát cơ bản vẫn chưa xác nhận một vòng xoáy lạm phát trên diện rộng. Nó cho thấy lợi suất Kho bạc đang ở mức cao, nhưng chưa đủ cao để lấn át các trung tâm lợi nhuận chủ đạo của chỉ số. Và nó cho thấy thị trường vẫn tin vào lợi nhuận doanh nghiệp nhiều hơn là sợ hãi một cú sốc năng lượng kéo dài trong một tháng.

Điều mà nó không nói là bối cảnh vĩ mô đã trở nên ôn hòa. Giá Brent vẫn quanh $95. Tỷ lệ hòa vốn 5 năm vẫn trên 2.6%. Lợi suất 10 năm vẫn sát 4.3%. Đây không phải là những điều kiện mềm mại. Chúng chỉ đơn giản là đã ngừng xấu đi đủ nhanh để không cản trở sự phục hồi của cổ phiếu tăng trưởng.

Bài kiểm tra tiếp theo khá rõ ràng. Nếu dầu tăng trở lại nhưng không kéo tỷ lệ hòa vốn và lợi suất dài hạn lên cao hơn quá nhiều, thị trường vẫn có thể tiếp tục đi lên nhờ lợi nhuận. Nhưng nếu giá dầu bắt đầu ngấm vào các chỉ số giá trên diện rộng và đẩy lợi suất vào một đợt tái định giá mạnh hơn, lớp đệm định giá dưới nhóm công nghệ sẽ nhanh chóng thu hẹp. Chuỗi liên kết này vẫn còn nguyên, nhưng không phải là bất khả xâm phạm.

Những Yếu Tố Vẫn Có Thể Phá Vỡ Chuỗi  

Các vết nứt của thị trường cũng đã hiện rõ trong bộ dữ liệu dưới đây. Đây là những biến số có thể biến một cú sốc năng lượng vẫn còn được kiểm soát thành một vấn đề lan rộng hơn đối với thị trường cổ phiếu.

Câu hỏi thường gặp  

Tại sao S&P 500 lại đạt mức cao kỷ lục nếu giá dầu vẫn ở mức cao?  

Vì thị trường phản ứng với việc đà tăng của giá dầu đã hạ nhiệt, chứ không phải vì lạm phát năng lượng đã biến mất.

Lợi suất Trái phiếu Kho bạc tăng có luôn gây bất lợi cho cổ phiếu công nghệ không?  

Không. Công nghệ thường chịu áp lực mạnh nhất khi lợi suất tăng đột ngột, buộc thị trường phải định giá lại mạnh tỷ lệ chiết khấu.

Lúc này, yếu tố nào quan trọng hơn: Dầu, Lợi suất hay Lợi nhuận?  

Chúng quan trọng theo một trình tự. Dầu là biến số gây sốc, breakevens và lợi suất Kho bạc là cơ chế truyền dẫn, còn lợi nhuận quyết định liệu chỉ số có thể hấp thụ áp lực đó hay không.

Kết luận chính  

Mức đỉnh kỷ lục của S&P 500 được hiểu rõ nhất như một phản ứng dây chuyền. Giá dầu ngừng xấu đi với tốc độ đủ nhanh để không tiếp tục khuếch đại nỗi lo vĩ mô. Kỳ vọng lạm phát tăng lên, nhưng chưa đến mức gây ra một đợt định giá lại hỗn loạn trên thị trường trái phiếu.

Lợi suất mang tính hạn chế, chứ chưa mang tính phá hủy. Công nghệ vẫn là động lực lớn nhất cả về lợi nhuận lẫn tỷ trọng trong chỉ số, qua đó giúp thị trường chinh phục đỉnh mới.

Và ở thời điểm hiện tại, cơ chế đó vẫn vận hành dựa trên một điều kiện: chỉ cần sự ổn định còn được duy trì, miễn là nó không bị đảo ngược.

Tuyên bố từ chối trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm cung cấp thông tin chung và không nhằm mục đích trở thành, cũng không nên được xem là, tư vấn tài chính, đầu tư hoặc bất kỳ hình thức tư vấn nào khác để dựa vào. Không có quan điểm nào trong tài liệu này cấu thành khuyến nghị của EBC hoặc của tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hay chiến lược đầu tư nào là phù hợp với bất kỳ cá nhân cụ thể nào.