Đăng vào: 2026-06-18
Các ngân hàng trung ương tiếp tục tăng dự trữ vàng trong năm 2026 khi rủi ro địa chính trị, phi đô la hóa và nhu cầu bảo toàn chủ quyền tài chính định hình lại thị trường vàng.
Vàng đã trở lại vị trí trung tâm trong chiến lược dự trữ của ngân hàng trung ương, không phải vì hoài niệm tiền tệ, mà vì hệ thống tài chính toàn cầu đang trở nên phân mảnh hơn. Tốc độ tích lũy trung bình khoảng 1.000 tấn mỗi năm trong bốn năm gần đây cho thấy vàng đã chuyển từ tài sản phòng thủ sang công cụ quản trị rủi ro chủ quyền.
Năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt rõ hơn: 89% nhà quản lý dự trữ dự báo lượng vàng nắm giữ của ngân hàng trung ương toàn cầu sẽ tiếp tục tăng trong 12 tháng tới, trong khi 45% cho biết chính tổ chức của họ cũng có kế hoạch tăng dự trữ vàng. Đây là mức cao kỷ lục, phản ánh một sự thay đổi sâu trong cách các quốc gia đánh giá an toàn tài sản dự trữ.
Vàng không còn chỉ là tài sản “di sản” trong bảng cân đối của ngân hàng trung ương. Nó đang được dùng như một lớp bảo vệ trước rủi ro trừng phạt, đóng băng tài sản và đứt gãy thanh toán xuyên biên giới.
Nhu cầu mua vàng chính thức vẫn duy trì trên mặt bằng lịch sử. Năm 2025, ngân hàng trung ương mua ròng 863,3 tấn, thấp hơn giai đoạn trên 1.000 tấn nhưng vẫn vượt xa mức trung bình 473 tấn mỗi năm của giai đoạn 2010-2021.
Phi đô la hóa đang diễn ra theo hướng chậm, thực dụng và phân bổ lại rủi ro, không phải thay thế đồng đô la Mỹ bằng một đồng tiền duy nhất khác.
Dữ liệu COFER cho thấy tỷ trọng đồng đô la Mỹ trong dự trữ ngoại hối toàn cầu giảm xuống 56,77% trong quý IV/2025, từ 56,93% trong quý III/2025.
Hạ tầng vàng đang dịch chuyển về châu Á. Singapore sẽ phát triển hệ thống thanh toán vàng OTC cho Loco Singapore vào cuối năm 2026, trong khi MAS dự kiến cung cấp dịch vụ lưu ký vàng cho ngân hàng trung ương nước ngoài từ tháng 10/2026.
Trong quản lý dự trữ, lợi suất không phải mục tiêu duy nhất. Thanh khoản, khả năng tiếp cận, độ tin cậy pháp lý và tính trung lập địa chính trị ngày càng quan trọng hơn. Trái phiếu chính phủ vẫn có vai trò lớn, nhưng chúng luôn gắn với người phát hành, hệ thống thanh toán, khuôn khổ trừng phạt và rủi ro pháp lý.
Vàng vật chất khác ở điểm cốt lõi: nó không phải nghĩa vụ nợ của bất kỳ chính phủ hay tổ chức tài chính nào. Khi căng thẳng địa chính trị tăng, đặc tính không mang rủi ro đối tác trở thành lợi thế chiến lược. Đối với các nền kinh tế mới nổi, đây không chỉ là bài toán sinh lời, mà là bài toán duy trì quyền tiếp cận thanh khoản trong kịch bản khủng hoảng.
Vàng không trả lãi, nhưng chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng phụ thuộc vào niềm tin đối với tài sản có lãi. Khi nợ công lớn, thâm hụt ngân sách kéo dài và lạm phát có nguy cơ dai dẳng, lợi suất danh nghĩa của trái phiếu không còn tự động đồng nghĩa với an toàn thực.
Điểm mới của chu kỳ hiện tại là ngân hàng trung ương vẫn mua vàng dù giá đã tăng mạnh. Điều này cho thấy lực cầu không chỉ đến từ giao dịch ngắn hạn, mà từ nhu cầu tái cấu trúc bảng cân đối. Khi mục tiêu là bảo toàn sức mua và giảm phụ thuộc vào một hệ thống tiền tệ đơn cực, giá mua không còn là biến số duy nhất.
Phi đô la hóa thường bị hiểu sai như một sự thay thế nhanh chóng đồng đô la Mỹ. Thực tế phức tạp hơn. Đồng đô la vẫn là đồng tiền dự trữ lớn nhất, có thị trường trái phiếu sâu nhất và hệ thống thanh toán rộng nhất. Tuy nhiên, khi chức năng của các cơ quan quản lý tiền tệ ngày càng chú trọng vào việc bảo hộ tài sản, vị thế thống trị này không còn được xem là miễn nhiễm trước rủi ro chính sách.
Trong khảo sát năm 2026, 74% nhà quản lý dự trữ dự báo tỷ trọng đồng đô la Mỹ trong dự trữ toàn cầu sẽ thấp hơn trong 5 năm tới, trong khi phần lớn kỳ vọng tỷ trọng vàng tăng lên. Điều này không có nghĩa đồng đô la sắp mất vai trò trung tâm. Nó cho thấy các ngân hàng trung ương đang giảm rủi ro tập trung.
Vàng trở thành lựa chọn tự nhiên trong quá trình này vì nó không yêu cầu một quốc gia khác phải phát hành, bảo lãnh hoặc duy trì giá trị. Euro, nhân dân tệ, yen hay bảng Anh đều có vai trò trong đa dạng hóa, nhưng mỗi đồng tiền đều đi kèm rủi ro chính sách, thanh khoản và chu kỳ kinh tế riêng. Vàng đứng ngoài cấu trúc đó.
| Chỉ báo | Số liệu mới nhất | Ý nghĩa thị trường |
|---|---|---|
| Mua vàng trung bình 4 năm gần đây | Khoảng 1.000 tấn mỗi năm | Lực cầu chính thức đã nâng mặt bằng hỗ trợ dài hạn |
| Mua ròng năm 2025 | 863,3 tấn | Chậm lại so với đỉnh nhưng vẫn rất cao so với lịch sử |
| Trung bình 2010-2021 | 473 tấn mỗi năm | Cho thấy chu kỳ hiện tại không còn là bình thường hóa sau khủng hoảng |
| Tỷ lệ dự báo dự trữ vàng toàn cầu tăng | 89% | Đồng thuận chiến lược trong cộng đồng quản lý dự trữ |
| Tỷ lệ dự định tăng dự trữ vàng của chính tổ chức | 45% | Mức cao kỷ lục, phản ánh hành động thực tế thay vì chỉ kỳ vọng |
| Tỷ trọng đô la Mỹ trong COFER Q4/2025 | 56,77% | Đồng đô la vẫn dẫn đầu nhưng xu hướng đa dạng hóa tiếp diễn |
Một tấn vàng nằm trong kho có thể mang ý nghĩa khác nhau tùy vào vị trí lưu trữ, quyền tiếp cận và cơ chế thanh toán liên quan. Vì vậy, câu hỏi mới của ngân hàng trung ương không chỉ là “mua bao nhiêu vàng”, mà còn là “giữ vàng ở đâu”.
Khảo sát năm 2026 cho thấy 9% ngân hàng trung ương đã tăng lưu trữ trong nước trong 12 tháng qua, còn 10% đã đa dạng hóa địa điểm lưu trữ ở nước ngoài. Trong 12 tháng tới, 7% dự kiến tăng lưu trữ trong nước và 9% dự kiến tiếp tục đa dạng hóa kho lưu trữ ở nước ngoài.
Đây là tín hiệu quan trọng. Trong giai đoạn toàn cầu hóa tài chính, các trung tâm như London và New York được ưa chuộng nhờ khả năng thanh khoản và giao dịch. Trong giai đoạn phân mảnh, quyền truy cập và tính trung lập pháp lý trở thành yếu tố ngang hàng với thanh khoản.
Việc Singapore phát triển hệ thống thanh toán vàng OTC cho Loco Singapore cho thấy thị trường vàng vật chất đang dịch chuyển theo trọng tâm nhu cầu châu Á. Hệ thống này được thiết kế để hỗ trợ thanh toán vàng vật chất lưu trữ tại Singapore, với giao dịch liên ngân hàng dự kiến phát triển từ năm 2027.
Sự tham gia của DBS, Deutsche Bank, ICBC Standard Bank, J.P. Morgan, OCBC và UOB cho thấy đây không chỉ là sáng kiến địa phương. Đây là bước xây dựng hạ tầng để kết nối nhu cầu vàng của ngân hàng trung ương, tổ chức tài chính và nhà đầu tư tư nhân tại châu Á với thanh khoản toàn cầu.
Tác động dài hạn có thể nằm ở ba điểm: cải thiện phát hiện giá trong phiên châu Á, giảm phụ thuộc vào các trung tâm lưu ký truyền thống và tạo thêm lựa chọn cho ngân hàng trung ương muốn đa dạng hóa nơi cất giữ vàng.
Lực mua của ngân hàng trung ương không khiến giá vàng tăng theo đường thẳng. Vàng vẫn chịu tác động từ lợi suất thực, đồng đô la Mỹ, dòng vốn ETF, nhu cầu trang sức và tâm lý rủi ro toàn cầu. Nhưng lực mua chính thức tạo ra một nền cầu bền hơn so với dòng tiền đầu cơ ngắn hạn.
Đối với nhà đầu tư, thông điệp quan trọng không phải là mua vàng bằng mọi giá. Thông điệp nằm ở cấu trúc danh mục. Khi các tổ chức phát hành tiền pháp định vẫn tăng phân bổ vào vàng, nhà đầu tư cá nhân và tổ chức cần đánh giá lại vai trò của vàng trong quản trị rủi ro, đặc biệt trong bối cảnh lạm phát, nợ công và biến động địa chính trị chưa biến mất.
Vàng phù hợp nhất khi được nhìn như một tài sản bảo hiểm danh mục, không phải công cụ tạo thu nhập. Tỷ trọng hợp lý phụ thuộc vào mục tiêu đầu tư, mức chịu rủi ro, thời gian nắm giữ và mức độ phụ thuộc của danh mục vào cổ phiếu, trái phiếu hoặc tiền mặt.
Ngân hàng trung ương mua vàng vì vàng có tính thanh khoản toàn cầu, không mang rủi ro đối tác và có khả năng bảo toàn giá trị trong khủng hoảng. Khi rủi ro địa chính trị tăng, yếu tố an toàn và khả năng tiếp cận tài sản có thể quan trọng hơn lợi suất.
Không theo cách đột ngột. Đồng đô la Mỹ vẫn giữ vai trò lớn nhất trong dự trữ ngoại hối toàn cầu. Tuy nhiên, các ngân hàng trung ương đang giảm rủi ro tập trung bằng cách phân bổ thêm vào vàng và một số đồng tiền khác.
Lực mua của ngân hàng trung ương hỗ trợ xu hướng dài hạn, nhưng giá vàng vẫn biến động theo lợi suất thực, đồng đô la Mỹ và tâm lý thị trường. Nhu cầu chính thức tạo nền cầu, không loại bỏ rủi ro điều chỉnh ngắn hạn.
Vàng chỉ thực sự hữu ích trong khủng hoảng nếu chủ sở hữu có thể tiếp cận và sử dụng nó. Vì vậy, các ngân hàng trung ương đang quan tâm nhiều hơn đến lưu trữ trong nước, đa dạng hóa kho ở nước ngoài và lựa chọn trung tâm có tính thanh khoản cao.
Nhà đầu tư có thể học từ tư duy quản trị rủi ro của ngân hàng trung ương, nhưng không nên sao chép máy móc. Vàng nên được xem là phần bổ sung cho danh mục, với tỷ trọng phù hợp mục tiêu tài chính và khả năng chịu biến động.
Chu kỳ mua vàng của ngân hàng trung ương trong năm 2026 phản ánh sự thay đổi sâu trong tư duy dự trữ toàn cầu. Vàng không trở lại vì hệ thống tài chính hiện đại thất bại, mà vì các quốc gia muốn giảm phụ thuộc vào một nhóm tài sản và hạ tầng thanh toán chịu tác động ngày càng lớn từ chính trị.
Đồng đô la Mỹ vẫn là trung tâm của dự trữ quốc tế, nhưng vị thế đó đang được cân bằng lại bằng vàng, thanh khoản khu vực và hạ tầng lưu ký đa điểm. Với thị trường tài chính, đây là tín hiệu rằng vàng đã bước vào một chu kỳ vai trò mới: không chỉ là nơi trú ẩn khi bất ổn xuất hiện, mà là tài sản chiến lược trong cấu trúc quyền lực tiền tệ đang tái định hình.
Theo dõi xu hướng vàng toàn cầu cùng EBC Financial Group. Với giao dịch hàng hoá CFD, đặc biệt là giá vàng, EBC giúp nhà giao dịch tiếp cận linh hoạt các cơ hội thị trường trong giai đoạn ngân hàng trung ương đang tái định hình dự trữ toàn cầu.
