Đăng vào: 2026-08-28
FTSE Russell bổ sung 27 mã cổ phiếu Việt Nam vào các chỉ số thị trường mới nổi từ ngày 21/9, nhiều hơn 4 mã so với thông báo hồi tháng 4. Vietcap Securities hiện dự báo dòng vốn theo chỉ số có thể lên tới 3 tỷ USD.
Nhà đầu tư nước ngoài bán ròng 92,3 nghìn tỷ đồng cổ phiếu Việt Nam, tương đương khoảng 3,5 tỷ USD, trong bảy tháng đầu năm 2026, sau khi đã rút 4,8 tỷ USD trong năm 2025, theo dữ liệu của SSI Research.
VN-Index của Việt Nam giao dịch dưới mốc đóng cửa năm 2025 là 1.784,49 điểm trong phần lớn tháng 8, sau đó tăng liên tục kể từ khi danh sách cổ phiếu được công bố, kết phiên ngày 27/8 ở mức 1.831,56 điểm.
Quá trình đưa vào chỉ số diễn ra theo 4 đợt, kéo dài đến tháng 9/2027. Đợt đầu tiên, trị giá khoảng 150 đến 300 triệu USD, tương đương lượng bán ròng trung bình của khối ngoại trong 6 đến 12 phiên năm 2026.
24 ngày trước sự kiện mua vào có quy mô lớn nhất từng được lên kế hoạch, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn giao dịch dưới mức khởi điểm đầu năm. Ngày 19/8, VN-Index đóng cửa ở mức 1.726,69 điểm, giảm 3,2% so với mức chốt năm 2025 và đang trên đường ghi nhận năm giảm điểm đầu tiên kể từ năm 2022. Rồi danh sách cổ phiếu được công bố.
FTSE Russell công bố danh sách 27 mã sau khi đóng cửa phiên 21/8, và VN-Index đã tăng liên tục từ đó, kết phiên 27/8 ở mức 1.831,56 điểm, trở lại trên ngưỡng hòa vốn so với đầu năm.
Việt Nam gia nhập chỉ số FTSE Emerging trong bối cảnh khối ngoại đã rút hơn 8 tỷ USD kể từ đầu năm 2025, và lượng mua bắt buộc theo chỉ số chỉ đến theo từng phần nhỏ, đủ để so sánh trực tiếp với dòng vốn rút ra đó. Việc cơ chế chỉ số có thể áp đảo tâm lý thực tế của nhà đầu tư nước ngoài hay không sẽ được kiểm chứng qua một phiên khớp lệnh đóng cửa, rồi tiếp tục qua ba lần nữa đến tháng 9/2027.
Kỳ đánh giá tháng 9 của FTSE Russell, công bố ngày 21/8, bổ sung 27 mã cổ phiếu Việt Nam vào các chỉ số toàn cầu, với giao dịch được thực hiện tại phiên đóng cửa ngày 18/9 và thay đổi có hiệu lực từ ngày 21/9. Vietcombank, Vingroup và Vinhomes được xếp vào nhóm vốn hóa lớn, còn BIDV, Hòa Phát và VPBank vào nhóm vốn hóa trung bình; cả 6 mã này đồng thời gia nhập chỉ số FTSE All-World. 21 mã còn lại thuộc nhóm vốn hóa nhỏ.
Danh sách này lớn hơn dự kiến trước đó. FTSE từng nêu 23 mã vào tháng 4, và con số cuối cùng là 27 mã đã nâng tỷ trọng của Việt Nam lên 0,49% theo tính toán của Vietcap, cao hơn dự báo của chính FTSE. Ông Anthony Le, Giám đốc Vietcap, cho biết sau thông báo: "Dòng vốn theo chỉ số hiện có thể đạt 3 tỷ USD, thay vì 2 tỷ USD như trước đó."
Dòng vốn sẽ đổ vào theo lịch trình cố định, và phần lớn đến muộn. Cổ phiếu được tính với 10% tỷ trọng khả dụng đầu tư từ ngày 21/9, tăng lên 30% vào tháng 3/2027, 65% vào tháng 6/2027 và đạt 100% vào tháng 9/2027. Chờ các quỹ theo dõi chỉ số giải ngân đầy đủ sẽ mất một năm.
Theo dữ liệu của ACBS và SSI Research, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng khoảng 4,8 tỷ USD cổ phiếu Việt Nam trong năm 2025 và tiếp tục bán ròng 92,3 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 3,5 tỷ USD, trong bảy tháng đầu năm 2026. FTSE công bố việc nâng hạng vào tháng 10/2025 và xác nhận vào tháng 4, nhưng hoạt động bán ròng của khối ngoại không hề dừng lại. Nhà đầu tư trong nước là bên duy nhất gánh toàn bộ đợt tăng giá trước khi được đưa vào chỉ số.
Đà tăng đó diễn ra trên quy mô lớn: năm 2025, VN-Index tăng 40,8%, lên mức 1.784,49 điểm, đứng thứ hai tại châu Á, chỉ sau Hàn Quốc, trong khi khối ngoại bán ra ở mọi nhịp tăng.
Nhưng năm nay, lực đỡ từ nhà đầu tư trong nước đã chững lại. Hai trong ba phiên giảm mạnh nhất của năm 2026 rơi vào ngày 9/3 và 23/3, khi xung đột tại vùng Vịnh gây xáo trộn các nền kinh tế châu Á nhập khẩu dầu, còn dư nợ margin tăng 26,7 nghìn tỷ đồng trong quý II đã khuếch đại nhịp giảm trong tháng 7 xuống 1.668,53 điểm. Một nền kinh tế tăng trưởng 8,18% trong nửa đầu năm vẫn không thể giữ thị trường trên mốc đóng cửa năm 2025.
Đợt đầu tiên trong quá trình đưa Việt Nam vào chỉ số mang theo lượng cầu thụ động khoảng 150 đến 300 triệu USD, tương đương 10% trong ước tính toàn phần 1,5 tỷ USD của MBS Research và 3 tỷ USD của Vietcap. Trong khi đó, khối ngoại bán ròng khoảng 500 triệu USD mỗi tháng cho đến hết tháng 7, tương đương khoảng 25 triệu USD mỗi phiên. Được giải ngân trong một phiên khớp lệnh đóng cửa duy nhất, đợt đầu tiên này thay thế lượng bán ròng trung bình của 6 đến 12 phiên trong năm nay.
| Đợt | Kỳ đánh giá | Tỷ trọng đưa vào | Cầu thụ động, triệu USD (ước tính) | Số tháng bù đắp bán ròng năm 2026 (tính theo 500 triệu USD/tháng) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Ngày 21/9/2026 | 10% | 150 đến 300 | 0,3 đến 0,6 |
| 2 | Tháng 3/2027 | 20% | 300 đến 600 | 0,6 đến 1,2 |
| 3 | Tháng 6/2027 | 35% | 525 đến 1.050 | 1,1 đến 2,1 |
| 4 | Tháng 9/2027 | 35% | 525 đến 1.050 | 1,1 đến 2,1 |
| Tổng | 12 tháng | 100% | 1.500 đến 3.000 | 3,0 đến 6,0 |
Nguồn: Tỷ trọng theo FTSE Russell; ước tính dòng vốn của MBS, Vietcap; dữ liệu dòng vốn của SSI Research; tính toán của EBC. Số liệu tính đến ngày 27/8/2026.
Sàn HOSE giao dịch 16 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 610 triệu USD, trong phiên 27/8, do đó ngay cả mức cao nhất trong ước tính của đợt một cũng chưa bằng một nửa giá trị giao dịch của một phiên thông thường. MBS ước tính lệnh mua lớn nhất đối với một mã cổ phiếu riêng lẻ là khoảng 46 triệu USD, dành cho Vingroup.
Phần thưởng thực sự nằm ở phía bán. Việc chặn được dòng vốn rút ra khoảng 500 triệu USD mỗi tháng có giá trị lớn hơn bất kỳ đợt giải ngân nào trong bảng trên, và điều đó không tốn của các quỹ theo dõi chỉ số một đồng nào.
Theo báo cáo của SSI Research, giá trị bán ròng của khối ngoại đối với cổ phiếu Việt Nam giảm xuống còn 11,9 nghìn tỷ đồng trong tháng 7, tương đương khoảng 450 triệu USD, mức thấp nhất trong 5 tháng. Đà tăng 6 phiên liên tiếp trước ngày chỉ số có hiệu lực cho thấy một phần dòng vốn đang đón đầu xu hướng.
Tất cả số liệu nêu trên chỉ tính phần dòng vốn bắt buộc theo chỉ số. HSBC dự báo tổng dòng vốn từ việc nâng hạng có thể đạt 3,4 đến 10,4 tỷ USD khi các quỹ chủ động tham gia, còn Ngân hàng Thế giới (WB) ước tính con số này có thể lên tới 25 tỷ USD vào năm 2030 nếu Việt Nam tiếp tục cải cách để hướng tới nâng hạng lên thị trường mới nổi theo tiêu chuẩn MSCI. Các mã cổ phiếu đủ điều kiện có giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài trung bình 42%, trong khi tỷ lệ sở hữu thực tế hiện chỉ khoảng 17%. Các đợt giải ngân thụ động chỉ là mức sàn.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy cần kiên nhẫn. Khi Ả Rập Saudi được đưa vào chỉ số năm 2019, thị trường nước này giảm khoảng 10% trong vòng 6 tuần trước khi dòng vốn chủ động kéo thị trường lên các mức cao mới; vì vậy, một tháng 9 kém sôi động cũng chưa nói lên điều gì. Cần theo dõi một chỉ báo dòng vốn và một ngưỡng điểm số: nếu khối ngoại mua ròng theo tháng trên HOSE trước đợt giải ngân tháng 3/2027, đó là dấu hiệu tâm lý thị trường tự chuyển biến; còn nếu khối ngoại tiếp tục bán ròng mà chỉ số vẫn giữ trên 1.784,49 điểm, điều đó cho thấy lực mua bắt buộc theo chỉ số đang gánh thị trường một mình.
Ngày 18/9 sẽ mang đến phép thử thực chất đầu tiên cho việc Việt Nam được đưa vào chỉ số, khi các giao dịch cơ cấu lại danh mục được thực hiện trong phiên khớp lệnh đóng cửa, và khối lượng giao dịch phiên đó sẽ cho thấy lực mua bắt buộc đã gặp bao nhiêu lực bán chờ sẵn. Phép thử thứ hai diễn ra tại kỳ đánh giá tháng 3/2027, khi dữ liệu dòng vốn hàng tuần sẽ cho biết liệu làn sóng rút vốn đã dừng lại hay chỉ đang tìm mức giá tốt hơn để thoát ra.
Thước đo cho cả năm cũng đã được xác định. Nếu chỉ số đóng cửa tháng 12 trên mốc 1.784,49 điểm, năm 2026 sẽ được ghi nhận là năm mà lực mua theo chỉ số xoay chuyển cục diện thị trường; nếu dưới mốc này, năm giảm điểm đầu tiên kể từ năm 2022 sẽ diễn ra ngay cùng thời điểm với sự kiện mua vào theo chỉ số lớn nhất từng được lên kế hoạch cho thị trường này. Đối với các nhà giao dịch theo dõi màn ra mắt của Việt Nam trên nhóm thị trường mới nổi, số liệu mua bán ròng hàng tuần của khối ngoại trên HOSE sẽ cho thấy cuộc giằng co này đang nghiêng về phía nào, trước khi bất kỳ đợt giải ngân nào kết thúc câu chuyện.
