Đăng vào: 2026-04-10
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp bước vào nhịp chính sách mới khi cơ quan quản lý cho biết nghị định thay thế các quy định có thể ban hành trong tháng 4, trong bối cảnh phát hành riêng lẻ quý I ước tăng 2,1 lần nhưng áp lực đáo hạn vẫn còn lớn.
Bộ Tài chính cho biết đang hoàn thiện nghị định mới về phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ và dự kiến ban hành trong tháng 4. Cùng lúc, phát hành riêng lẻ trong quý I/2026 ước tăng khoảng 2,1 lần so với cùng kỳ, cho thấy thị trường đã có tín hiệu hồi phục nhưng chưa thoát áp lực tái cấu trúc.
Tại họp báo thường kỳ quý I/2026, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Bùi Hoàng Hải cho biết Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 136 sửa đổi Thông tư 98/2020/TT-BTC, bổ sung nội dung liên quan đến quỹ trái phiếu, đồng thời mở rộng danh mục và hạn mức đầu tư của các quỹ chứng khoán. Định hướng được nêu rất rõ là tăng vai trò của nhà đầu tư tổ chức, qua đó hỗ trợ thị trường huy động vốn trung và dài hạn bền vững hơn.
Bộ Tài chính cũng cho biết đang xây dựng nghị định mới để thay thế các quy định hiện hành về phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, gồm Nghị định 153, Nghị định 65 và Nghị định 08. Điểm đáng chú ý là văn bản mới không chỉ xử lý khâu phát hành mà còn hướng tới khuôn khổ bao quát hơn, từ cơ chế tham gia của từng nhóm nhà đầu tư đến cấu phần quỹ đầu tư trái phiếu và hoạt động của các tổ chức trung gian.
Diễn biến này đáng chú ý ngay hôm nay vì nó xuất hiện đúng lúc quy mô thị trường trái phiếu đã lên gần 3,8 triệu tỷ đồng trong quý I/2026. Trong tổng quy mô đó, trái phiếu chính phủ vào khoảng 2,67 triệu tỷ đồng, còn trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ vào khoảng 1,17 triệu tỷ đồng, nghĩa là bất kỳ thay đổi pháp lý nào với kênh doanh nghiệp đều có tác động đáng kể đến cấu trúc thị trường vốn nói chung.
Vấn đề của thị trường lúc này không chỉ là có thêm hàng hóa phát hành mới, mà là chất lượng cầu đầu tư có bền hơn hay không. Khi cơ quan quản lý mở rộng không gian cho quỹ trái phiếu và khuyến khích nhà đầu tư tổ chức tham gia sâu hơn, thị trường có cơ hội bớt lệ thuộc vào dòng tiền ngắn hạn, từ đó ổn định hơn về thanh khoản và chi phí vốn. Đây là tác động có thể kỳ vọng từ hướng điều chỉnh chính sách vừa được công bố.
Số liệu cập nhật cho thấy nhịp hồi phục đã xuất hiện nhưng chưa thật sự đồng đều. Trong quý I, giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ ước tăng khoảng 2,1 lần so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, báo cáo thị trường tuần từ ngày 30/3 đến 3/4 cho thấy lũy kế từ đầu năm 2026, tổng giá trị phát hành mới mới đạt 39.419 tỷ đồng, gồm 12 đợt phát hành ra công chúng trị giá 13.934 tỷ đồng và 8 đợt phát hành riêng lẻ trị giá 25.485 tỷ đồng.
Ở chiều ngược lại, lượng mua lại trước hạn từ đầu năm đạt 10.079 tỷ đồng, giảm 64,2% so với cùng kỳ năm trước. Điều đó phản ánh doanh nghiệp vẫn thận trọng với việc cơ cấu lại nghĩa vụ nợ, trong khi áp lực lớn hơn nằm ở phần đáo hạn còn lại của năm: khoảng 174.684 tỷ đồng, trong đó nhóm bất động sản chiếm 102.634 tỷ đồng, tương đương 58,8%, buộc nhiều ông lớn trong ngành phải chật vật giải quyết bài toán dòng tiền và tái cơ cấu, và nhóm ngân hàng chiếm 22.756 tỷ đồng, tương đương khoảng 13%.
Thanh khoản thứ cấp có cải thiện, nhưng chưa đủ để xóa lo ngại. Giá trị giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ bình quân ngày trong tuần đầu tháng 4 đạt 9.797 tỷ đồng, tăng 8,1% so với tuần trước. Mức tăng này cho thấy dòng tiền đang quay lại chọn lọc hơn, song thị trường vẫn cần thêm độ sâu ở nhóm nhà đầu tư tổ chức để hấp thụ tốt các lô phát hành mới và giảm áp lực rollover ở các ngành có khối lượng đáo hạn lớn.
Với nhà đầu tư theo dõi trái phiếu, lãi suất và tín dụng, tin tức hôm nay quan trọng vì nó chạm vào cả ba mắt xích của thị trường vốn. Cùng với sự chú ý đổ dồn vào những nhịp chuyển động xoay quanh tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán, việc khuôn khổ pháp lý cho trái phiếu doanh nghiệp được làm lại theo hướng rõ hơn về nhà đầu tư, minh bạch hơn về cơ chế tham gia và rộng hơn cho quỹ trái phiếu, sẽ giúp thị trường sơ cấp có thể dần hoạt động ổn định hơn. Nếu điều đó diễn ra đúng tiến độ, áp lực dồn toàn bộ nhu cầu vốn trung và dài hạn sang hệ thống ngân hàng sẽ phần nào được san sẻ.
Tác động cũng liên quan trực tiếp đến mặt bằng lợi suất. Trong bối cảnh lãi suất huy động tại các ngân hàng đang có sự phân hóa đáng kể, khối lượng trái phiếu chính phủ phát hành đạt 80.101 tỷ đồng trong quý I/2026, tương đương 73% kế hoạch quý I và khoảng 16% kế hoạch cả năm. Đường cong lợi suất trái phiếu chính phủ vẫn là mức tham chiếu quan trọng cho định giá nợ doanh nghiệp, nên khi thị trường công cụ nợ nhà nước sôi động hơn, chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu chính phủ sẽ tiếp tục là chỉ báo then chốt của khẩu vị rủi ro và chi phí vốn doanh nghiệp.
Ở góc độ vĩ mô, ADB dự báo kinh tế Việt Nam tăng trưởng 7,2% trong năm 2026. Một nền kinh tế tiếp tục mở rộng với mục tiêu tăng trưởng cao đồng nghĩa nhu cầu vốn cho đầu tư và tái cấp vốn sẽ vẫn lớn, nên kênh trái phiếu doanh nghiệp không chỉ là câu chuyện của riêng doanh nghiệp phát hành mà còn là bài toán phân bổ nguồn lực cho toàn nền kinh tế.
Điều cần theo dõi tiếp theo là nội dung chi tiết của nghị định mới trong tháng 4, đặc biệt ở bốn điểm. Thứ nhất là chuẩn tham gia của nhà đầu tư, nhất là nhóm cá nhân chuyên nghiệp. Thứ hai là yêu cầu công bố thông tin, mục đích sử dụng vốn và cơ chế giám sát dòng tiền sau phát hành. Thứ ba là tốc độ phục hồi phát hành sau khi khung pháp lý mới có hiệu lực, nhất là ở nhóm bất động sản và ngân hàng. Thứ tư là diễn biến lợi suất trái phiếu chính phủ và thanh khoản thị trường thứ cấp, vì đây là hai biến số quyết định khả năng hấp thụ rủi ro của dòng tiền tổ chức.
Nhìn tổng thể, điểm mới của thị trường hôm nay không nằm ở một con số phát hành đơn lẻ mà ở việc chính sách đang được đẩy lên cùng lúc với nhịp phục hồi ban đầu của thị trường. Nếu nghị định mới xử lý được bài toán minh bạch, mở rộng nhà đầu tư tổ chức và củng cố cơ chế vận hành cho quỹ trái phiếu, thị trường trái phiếu doanh nghiệp có thể bước sang giai đoạn phục hồi có chất lượng hơn thay vì chỉ tăng về lượng phát hành.
Trong bối cảnh lợi suất, lãi suất và tâm lý rủi ro đang thay đổi nhanh theo từng tín hiệu chính sách, nhà đầu tư muốn theo dõi biến động liên thị trường có thể tham gia vào việc mua bán hợp đồng chênh lệch tại EBC như một công cụ quan sát và tìm kiếm lợi nhuận linh hoạt hơn theo diễn biến vĩ mô. CFD là sản phẩm có đòn bẩy và rủi ro cao, phù hợp hơn với nhà đầu tư hiểu rõ cơ chế vận hành và có kỷ luật quản trị vốn chặt chẽ.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không nhằm mục đích (và cũng không nên được coi là) lời khuyên về tài chính, đầu tư hay các lĩnh vực khác để bạn có thể dựa vào. Không có ý kiến nào trong tài liệu này được coi là khuyến nghị từ EBC hoặc tác giả rằng bất kỳ khoản đầu tư, chứng khoán, giao dịch hay chiến lược đầu tư cụ thể nào phù hợp với bất kỳ cá nhân nào.
