Đăng vào: 2026-04-23
Cập nhật vào: 2026-05-22
Thị trường cổ phiếu Việt Nam đã bước vào một giai đoạn chuyển tiếp then chốt sau khi FTSE Russell chính thức xác nhận nâng hạng lên Thị trường Mới nổi Cấp hai, có hiệu lực từ tháng 9 năm 2026. Dù cột mốc này đánh dấu một thay đổi quan trọng trong nhận thức toàn cầu, phản ứng tức thì của dòng vốn nước ngoài lại tinh tế hơn so với dự đoán. Thay vì đảo chiều mạnh, thị trường đang chứng kiến một giai đoạn chuyển giao dần dần, nơi các yếu tố cấu trúc, chiến lược phân bổ và tiến độ triển khai đang định hình hành vi nhà đầu tư.
Kể từ thông báo nâng hạng ngày 8 tháng 4, nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục ghi nhận bán ròng hơn VND6.6 nghìn tỷ. Tuy nhiên, con số nổi bật này che khuất một xu hướng cơ bản tích cực hơn. Tốc độ bán ròng đã hạ nhiệt, xen kẽ với nhiều phiên mua ròng, cho thấy đây là giai đoạn đầu của quá trình tích lũy thay vì sự rút vốn kéo dài.
Điều này phản ánh các động lực toàn cầu rộng hơn. Giá dầu ở mức cao, đồng USD mạnh và chênh lệch lãi suất kéo dài đã củng cố lập trường phòng thủ của các quỹ toàn cầu, đặc biệt là các ETF thụ động. Các yếu tố về tỷ giá vẫn rất quan trọng, khi nhà đầu tư dựa trên USD tiếp tục quản lý rủi ro ngoại hối giữa biến động ngắn hạn của USD/VND.
Đồng thời, nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài đã bắt đầu mua tích lũy chọn lọc, đặc biệt ở các mã vốn hóa lớn có tính thanh khoản cao, tiêu chuẩn quản trị tốt và khả năng minh bạch lợi nhuận. Dòng vốn đáng kể đã được ghi nhận ở các cổ phiếu như Mobile World Investment Corporation (MWG), Vietnam Dairy Products JSC (VNM) và Hoa Phat Group (HPG). Những công ty này đại diện cho các ngành có lộ trình phục hồi lợi nhuận rõ ràng, độ nhạy với nhu cầu nội địa cao và mức độ minh bạch theo tiêu chuẩn tổ chức — các tiêu chí then chốt cho việc phân bổ danh mục toàn cầu.
Trong khi đó, việc bán của nhà đầu tư nước ngoài vẫn tập trung ở một nhóm hẹp các cổ phiếu, bao gồm các tên lớn trong bất động sản và tập đoàn, cho thấy đây là tái cơ cấu danh mục thay vì rút vốn trên diện rộng.
Ủng hộ cho định vị nhìn về phía trước này, sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài đang gia tăng. Theo Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam, nhà đầu tư nước ngoài đã mở 417 tài khoản mới trong tháng 3 năm 2026, gấp đôi con số tháng 2 và đánh dấu mức cao nhất kể từ giữa năm 2025. Điều này cho thấy mặc dù có biến động ngắn hạn, Việt Nam vẫn nằm chắc trong tầm ngắm của các nhà phân bổ vốn toàn cầu.
EBC Financial Group dự báo sự đảo chiều rõ rệt hơn trong dòng vốn nước ngoài sẽ hiện hữu từ nửa cuối năm 2026, phù hợp với cả chu kỳ phân bổ thụ động và chủ động.
Dòng vốn thụ động liên quan tới các chỉ số FTSE Emerging Market được dự báo khoảng USD1.5–1.7 tỷ. Tuy nhiên, số vốn này sẽ không vào thị trường trong một làn sóng duy nhất. Thay vào đó, giải ngân ETF được kỳ vọng sẽ theo lịch trình nhiều giai đoạn từ tháng 9 năm 2026 đến tháng 9 năm 2027, với các đợt phân bổ lần lượt 10%, 20%, 35% và 35%. Lộ trình có cấu trúc này ngụ ý một chu kỳ dòng vốn vào duy trì thay vì đột biến thanh khoản ngắn hạn.
Quan trọng hơn, các quỹ chủ động — thường giải ngân trước khi được đưa vào chỉ số — được kỳ vọng sẽ dẫn dắt các đợt vào giai đoạn đầu. Những nhà đầu tư này rất chọn lọc, tập trung vào các công ty có khả năng mở rộng đáp ứng tiêu chuẩn tổ chức toàn cầu.
"Giai đoạn hiện tại không nên bị hiểu sai là thiếu quan tâm từ nước ngoài. Những gì chúng tôi đang quan sát là sự chuyển dịch từ các dòng chảy do thanh khoản dẫn dắt sang phân bổ dựa trên niềm tin. Nhà đầu tư chủ động đang đón đầu, nhưng với mức độ chọn lọc cao hơn nhiều so với các chu kỳ trước," cho biết Sana Ur Rehman, Nhà phân tích Thị trường cấp cao tại EBC Financial Group.
Những bên hưởng lợi ban đầu có khả năng là các cổ phiếu hàng đầu trong lĩnh vực tài chính và các công ty dẫn đầu ngành, hội tụ tính đại diện trên thị trường, độ sâu thanh khoản và đủ điều kiện cho cả danh mục chủ động lẫn thụ động.
Việc nâng hạng của FTSE không chỉ là một thay đổi phân loại — nó là cánh cửa mở ra một hệ sinh thái nhà đầu tư tổ chức rộng lớn hơn. Tác động quan trọng nhất của nó là định hình lại cách Việt Nam được đánh giá trong các danh mục đầu tư toàn cầu.
Khi sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức sâu rộng hơn, thị trường được kỳ vọng hưởng lợi từ sự ổn định được cải thiện, giảm biến động do dòng tiền bán lẻ gây ra và nâng cao tiêu chuẩn quản trị. Việc nâng hạng cũng củng cố lộ trình cho Việt Nam hướng tới việc được đưa vào các danh sách theo dõi của MSCI, qua đó gia tăng sức mạnh cho quỹ đạo dài hạn của thị trường vốn.
Vượt ra ngoài cổ phiếu, sự quan tâm của nhà đầu tư quốc tế ngày càng mở rộng sang thị trường vốn nợ của Việt Nam, đặc biệt là trái phiếu chính phủ. Câu chuyện nâng hạng này tương thích chặt chẽ với kỳ vọng về việc cải thiện xếp hạng tín nhiệm chủ quyền hướng tới mức đầu tư. Việt Nam hiện được xếp hạng BB+, ở cuối thang mục không đạt mức đầu tư. Việc tiềm năng nâng hạng lên BBB sẽ là một cột mốc quan trọng, mở cửa tiếp cận các nguồn vốn toàn cầu như quỹ hưu trí, quỹ bảo hiểm và các danh mục được yêu cầu ở mức đầu tư. Cải thiện như vậy cũng có thể giảm chi phí đi vay khoảng 100-150 điểm cơ bản (tương đương 1.0-1.5%), giảm áp lực huy động vốn cho cả chính phủ và doanh nghiệp khi tiếp cận thị trường quốc tế.
Từ góc độ định giá, Việt Nam tiếp tục nổi bật trong khu vực. VN-Index hiện đang giao dịch ở mức P/E dự phóng khoảng 12–13x—thấp hơn đáng kể so với các thị trường trong khu vực như Thái Lan và Indonesia—đồng thời duy trì các nền tảng vĩ mô mạnh, bao gồm tăng trưởng GDP 7.83% trong Quý 1 năm 2026 và dự báo lợi nhuận doanh nghiệp tăng 12-15%.
"Sau khi được nâng hạng, câu chuyện thị trường sẽ chuyển hướng rõ rệt về các yếu tố cơ bản. Vốn sẽ ngày càng tập trung vào những công ty đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế về quản trị, minh bạch và khả năng dự báo lợi nhuận. Câu chuyện đánh giá lại không còn là về quyền tiếp cận thị trường, mà là về chất lượng doanh nghiệp," Sana nói thêm.
Trong khi việc nâng hạng tạo nền tảng vững chắc, việc duy trì và mở rộng dòng vốn nước ngoài sẽ phụ thuộc vào khả năng của Việt Nam trong việc giải quyết các rào cản cơ cấu còn tồn tại.
Một ưu tiên then chốt là mở rộng nguồn cung cổ phiếu đạt tiêu chuẩn tổ chức thông qua đẩy nhanh IPO và thoái vốn nhà nước. Tăng tỷ lệ tự do chuyển nhượng (free-float) và chiều sâu thị trường sẽ cần thiết để tiếp nhận dòng vốn quy mô lớn mà không tạo ra rủi ro tập trung.
Nâng cấp hạ tầng thị trường cũng đóng vai trò then chốt. Việc triển khai hệ thống giao dịch KRX dự kiến sẽ cải thiện thanh khoản và mở đường cho các sản phẩm nâng cao như giao dịch trong ngày (T+0) và bán khống, giúp Việt Nam tiệm cận hơn với tiêu chuẩn thị trường quốc tế.
Giải quyết giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL) vẫn là một động lực quan trọng khác. Các sáng kiến chính sách theo Nghị quyết 79 dự kiến sẽ tạo dư địa cho sự tham gia nhiều hơn của nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt trong các ngành không nhạy cảm. Các cơ chế bổ sung như chứng chỉ gửi giữ không có quyền biểu quyết (NVDRs) có thể tiếp tục giảm bớt rào cản tiếp cận.
Điều quan trọng không kém là tiếp tục loại bỏ các rào cản vận hành, bao gồm các yêu cầu phải cấp vốn trước, nhằm cải thiện khả năng tiếp cận thị trường cho các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu.
Mặc dù triển vọng cơ cấu là tích cực, một số yếu tố bên ngoài và trong nước có thể ảnh hưởng đến tốc độ chảy vào của vốn nước ngoài. Căng thẳng địa chính trị kéo dài, đặc biệt trong các thị trường năng lượng, có thể duy trì biến động tỷ giá và trì hoãn việc phân bổ vốn vào các thị trường mới nổi.
Tương tự, diễn biến chính sách tiền tệ của Hoa Kỳ vẫn là một biến số then chốt. Một giai đoạn kéo dài của lãi suất ở mức cao sẽ duy trì áp lực lên các đồng tiền của thị trường mới nổi, trong khi khả năng hạ lãi suất có thể là chất xúc tác cho việc luân chuyển vốn trở lại — vì ổn định tỷ giá là yếu tố lọc đầu tiên trong phân bổ danh mục.
Trong nước, duy trì ổn định vĩ mô, tăng trưởng lợi nhuận nhất quán và tiến triển cụ thể trong các cải cách quy định sẽ là điều cần thiết để củng cố niềm tin nhà đầu tư.
Việc FTSE nâng hạng cho Việt Nam đánh dấu sự khởi đầu của một chu kỳ định giá lại có cấu trúc dài hạn. Giai đoạn hiện tại phản ánh sự tái hiệu chỉnh của dòng vốn toàn cầu, nơi biến động ngắn hạn tồn tại song song với định vị dài hạn. Khi vốn nước ngoài chuyển từ chờ đợi thụ động sang phân bổ chủ động, thị trường cổ phiếu Việt Nam đang tiến hóa thành một hệ sinh thái ngày càng trưởng thành, được dẫn dắt bởi các định chế — nơi quyền tiếp cận không còn là rào cản chính, mà chất lượng, quy mô và khả năng thực thi sẽ quyết định làn sóng tăng trưởng tiếp theo.
